hósdagur 8. november 1990síða 12

Síða 12 Nr. 178 — 8. november 1990 løgtingsve Nytt tíðarskeið í í føroyskum politikki!!! Javnaðarflokkurin fer, um vit fáa leiðsluna eftir val- ið, at fera ein politikk, ið hevur til endamáls at fáa samfelagið í gongd aftur og búskapin rættaðan uppaftur. Vit vita, at her eru stór tek at taka og trupulleik- arnir eru nógvir. Uttanlandsskuldin = er vaksin upp um oyruni á okkum, fíggjarlóg lands- kassans hevur stórt hall og okkara lívsgrundarlag, fiskivinnan, er i kreppu. At blíva við at brigsla hverjum eðrum skyldina av hesi kreppu, loysir ong- ar trupulleikar. Vit mugu koma víðari og síggja frameftir. Sum er innflyta vit fyri sterri virði enn vit útflyta fyri, og tað er sjálvsagt, at í longdini fer hetta ikki at bera til. Tú kanst ikki stórari brúka meira enn tú tjenar. Vit verða stutt sagt noydd at økja um útflutn- ingsvirðið og minka um innflutningsvirðið. Hvussu skulu vit so gera hetta? Útflutningur okkara stavar at kalla allur frá fiskivinnuni, so tað er her tað okta útflutningsvirðið má koma. Hetta kann ikki gerast við at vit fara út at fiska meira, tí grunnar okkara eru longu ovfisk- aðir, og krevja at vit minka veiðitrýstið. Tí er neyðugt, at vit fáa nógv meira fyri eina nógv minni negd av fiski. Hetta er einasti meguleiki. Tað fáa vit við at syrgja fyri, at tann fiskur, ið kemur upp á land, hevur hægstu góðsku. Menningararbeiði verð- ur gjørt, so henda feskari rávera kann leggja lunnar undir ein matveruídnað á høgum stødi. Her mugu tad almenna og tad privata ganga hond i hond og tad ber væl til. Alivinnan er eitt gott progv um tad. Her gekk tad almenna å odda og gjørdi menningararbeiði, og í dag verður Fiskaaling rikið sum ein forrætning, ið kappast á jøvnum feti við tað privata, og tað er ongin, ið hevur ilt av tí. Kunnu vit á henda hátt ekja okkara útflutnings- virði, er nógv vunnið. Skattalógin, ið javn- aðarflokkurin vil fremja, kemur eisini at hava eina positiva ávirkan á bú- skapin. Skattatrýstið fer at minka, men tað hevur sjálvsagt við sær, at landskassin fær færri inn- tekur. Men, tá skattalógin verður tengd saman við einum nýtsluskatti, fær landskassin eykainntekur har. Nýtsluskatturin kemur at virka soleiðis, at av- gjøldini á mat, klæði og aðrar neyðsynjarverur verða lág, meðan avgjøld- ini á luxusverur verða hog. Við eðrum orðum: Tú kemur sjálvur at ráða yvir hvat tú brúkar tínar peng- ar til. Hetta kemur at tálma innflutninginum. Vit mugu eisini spara, men vit skulu spara við ábyrgd. Tað kann ikki gerast við at skera eitt sindur niður yvir ein kamb, tí tá verður alt lagt lamið. Um tit skulu spara t.d. streym heima, so stytta tit ikki kókingina av epl- unum við 30% ella slekkja frystiboksina um náttina. Nei, tá slekkja tit heldur ta einu lampuna í stovuni. Vit skulu endurskoða allar almennar stovnar og kanna, um ikki meguleik- ar eru fyri samanlegging- um og rationaliseringum. Hetta er ein partur av kósini, ið javnaðarflokkur- in hevur lagt og sum kem- ur at merkja eitt nýtt tíðarskeið í feroyskum politikki. Stuðlið tí okkum tann 17. november. Gott val! Petur Páll Mikkelsen Petur Páll Mikkelsen | Eysturoy | Fólk aftur í arbeiði Í greinini greiðir Jóannes Dalsgaard frå stoðu javnaðar- floksins til arbeiðsloysistrygging og kemur við hugskot- um um, hvussu vit kunnu fáa gongd aftur á byggivirk- semið í Suðurstreymo). Tað er nú greitt fyri øll- um, at pástandurin hjá fráfarandi landsstýri um, at einki arbeiðsloysi er í landinum, er skeivur. Ar- beiðsloysi er og tað er væl sterri enn skrásett hjá al- mannamyndugleikunum. Vanligt er jú, at fólk bíða sum longst við at fara á al- mannastovuna ella á sosialu deild býráðsins at sekja sær hjálp undir ar- beiðsloysi. Vit vita av royndum, at royndir verða allir aðrir útvegir, áðrenn tikið verður til tey ráð at fara til tað almenna eftir hjálp. Hetta er í og fyri seg spell, tí fólk hava jú sín fulla rætt til almanna- hjálp eftir forsorgarlógini. Men hetta hongur nok saman við, ta hetz móti ar- beiðsloysistrygging, sum hevur verið rikin í Feroy- um í mong ár og sum ger at fólk helst hveppa seg við at sekja um styrk und- ir vinnuloysi. Tað er altso skipanin sjálv, sum ger, at fólk ikki útvega sær ta hjálp, tey eiga og tí má onnur og semiligari skipan fáast til Jóannes Dalsgaard í Suðurstreymoy vega. Henda skipan fær valla verið onnur enn ein stbeiðsleysisar serng Hvusst hendan skal verða fíggjað, verður ein politiskur spurningur, sum javnaðarflokkurin verður at loysa saman við sínum samgonguflokkum eftir valið. Tað vildi tí ver- ið skeivt at bundið seg til eina ávísa fíggingarskip- an her og nú. Tó kundi ein hugsað sær einahverja skipan, har arbeiðsmarkn- aðurin og tað almenna í felag bóru tær fíggjarligu byrðarnar av eini veru- ligari arbeiðsloysistrygg- ing. Er tað soleiðis umráð- andi at fáa skipað eina semiliga arbeiðsloysis- trygging sum skjótast, so er tað ikki minni umráð- andi at fáa fólk aftur í ar- beiði. Besta arbeiðsloysis- tryggingin er sum kunn- ugt, at rikin verður ein ar- beiðsmarknaðar- og bú- skaparpolitikkur, sum tryggjar, at arbeiði alla tíðina er til allar hendur á sjógvi og landi. Hvenn politikk skulu vit reka til tess at tryggja, at so nógv sum meguligt so skjótt sum meguligt koma aftur í vinnu? Vit skulu reka ein aktivan og miðvísan arbeiðsskapandi politikk. Í Suðurstreymoy merkir hetta at okkara politikkur eigur at verða vendur móti ávísum pert- um av vinnulívinum. Hes- ir partar eru t.d. byggi- vinnan, fiskivinnan og tænastuvinnurnar. Byggivinnan í Suður- streymoy er hart rakt av tí stranga fíggjar- og peningapolitikkinum hjá fólkaflokkinum, sam- bandsflokkinum og tjóð- veldisflokkinum. = Hesin politikkur hevur verið rik- in uttan fyrilit og uttan at hugsað hevur verið um fylgjurnar. Tað fyrsta tak- ið verður tí at fáa gongd aftur á byggivirksemið í Suðurstreymoy. Hetta er sera umráðandi fyrst og fremst tí tað er ein sorgar- leikur, at so nógvir hand- verkarar og byggiarbeiðs- menn ganga uttan arbeiði. Men tað hevur eisiin nak- rar álvarsamar fylgjur uppá longri sikt. Her verð- ur hugsað um vandan fyri, at nógv gott og væl út- búgvið fólk flytur av land- inum. Longu nú eru nógv- ir handverkarar fluttir til onnur Norðurlond. Tað er sjálvandi í sjálvum sær ófert, at menn hava dirvi og áræði at smoyggja upp um armarnar og byrja av nýggjum í fremmandum landi. Alt bendir eisini á, at hesir menn klára seg væl og skjótt byggja sær eina nýggja tilveru í út- landinum. Men tað kann aldri vera tað rætta, at landsins myndugleikar sita hendur í favn, meðan ein partur av føroyingum so at siga verða riknir úr egnum landi og tvungnir at byggja sær eina nýggja tilveru í fremmandum londum. Mangan er talan um væl útbúgvið og sera dugnaligt fólk. Skyldan hjá teimum stýrandi má vera, at skapa samfelags- karmarnar soleiðis, at rúm er fyri ellum at liva og virka her í landinum. Hvat kann so verða gjørt frá almennari síðu fyri at fáa gongd aftur á byggivirksemið? Ikki so heilt lítið. Vit kunnu fáa fíggingarmarknaðin aftur at virka. Húsalánsgrunn- urin skal hava ein nógv sterri leiklut í fíggingini av sethúsum, so sethúsa- marknaður aftur kemur til lívs. Íbúðagrunnurin eig- ur at fáa sína egnu fyri- siting og alt fyri eitt at fara undir at byggja set- húsaíbúðir til útleigu og selu. Stórur tervur er framvegis á leiguíbúðum og ognaríbúðum og vit eiga ikki at lata okkum ræða av trupulleikunum á Berjabrekku ella Undir Fjalli. Tað almenna eigur eisini at hava eitt minstamark av almennum byggingum í gongd í senn í Suður- streymoy alla tíðina. Hetta byggivirksemið eig- ur at vera raðfest og fast- lagt við lóg, so byggivinn- an her i økinum alla tíðina veit, hvat hon kann rokna við frá almennari síðu. Við hesi skipan høvdu vit sloppið undan teimum stóru sveiggjunum Í byggivirkseminum ser- stakliga í høvudsstadarøk- inum og fyritøkur eins væl og tey, sum starvast i byggivinnuni kundu kent seg munandi tryggari i sinum dagliga yrki. Javn- adarflokkurin hevur onn- ur boð uppá at fáa fólk aft- ur í arbeiði og tað skulu vit venda aftur til á eðrum sinni. Jóannes Dalsgaard