hósdagur 10. januar 1991síða 10

500 Norðurlond eru komin við einum felags uppskoti í sambandi við Golfkrepp- una. Ísland, Danmark, Noreg, Sveríki og Finland skjóta upp, at ST sendir eitt trygdarherlið til Mið- eystur at hava eftirlit á markinum millum tey stríðandi londini. Londini siga seg fús at senda norð- urlendskar trygdardeildir til Miðeystur. ST-aðalskrivarin tekur væl móti hesum uppskoti og hevur hann sagt seg sinnaðan at fara til Bag- Ísrael fer at brúka tíðindabjaðið dad at tosa við Saddam Hussein sum eina sein- astu roynd at fáa eina friðarliga loysn á krepp- uni. Hetta segði hann und- an fundinum millum uttanríkisráðharrarnar í Irak og USA í gjár. Jordan illa fyri Eitt tað landið, sum er ringast fyri undir kreppu- steðuni í Miðeystri, er Jordan. Síðani kreppan tók seg upp hevur landið fingið umleið 800.000 flóttafólk og hetta tyngir búskapin = sera nógv. Higartil hevur landið brúkt næstan eina hálva milliard kr. til at hýsa og føda flóttafólkunum. Jordan hevur so einans fingið góðar hálvthundrað milliónir kr. frá eðrum londum at taka sær av flóttafólkunum. Nú hóttir stjórnin við at steingja markið, um kríggj brestur á. Jordan, sum hevur verið eitt av teimum londunum í arab- iska heiminum, sum hevur verið best fyri, er nú harð- kjarnorkubumbur — verður tað álopið við kemiskum vápnum kki hava hoyrt Golf- Hóast i 1Sraei er tann tá vóna at kunna seta ein kíla millum teir sameindu og tey arabara- lond, sum stríðast saman móti Irak. Saddam hevur roknað út, at tey arabisku londini fara ikki at vísa mn stríðst ia moti ella fraklendingum, sigur ein umboðsmaður fyri ísraelsku stjórnina og vis- ir hann á, at fara irakar at brúka kemisk vápn móti Ísrael, so fara ísraelar at brúka tey vápn teir hava moti ast rakt av kreppuni. All- ur handil við Irak er sum kent steðgaður orsakað av sanktiónunum hjá ST og hevur havt við sær, at jordanski búskapurin er við at syndrast. Arbeiðs- loysið er vaksið ómetaliga nógv og útflutningurin nærum heilt steðgaður upp. Við stóru havnini í Acaba er Jordan ein av handilsmiðdeplunum í Miðeystri. Flest allar ver- ur til Irak fóru fyri krepp- una gjegnum hesa havn. Nú er alt virksemi steðgað og túsundtals jordanskir bilførarar á teimum stóru lastbilunum eru uttan ar- beiði. Jordanski kongurin Hussein hevur annars ver- ið ein tann ítarsti at finna eina friðarliga loysn á kreppuni. Hann hevur verið í flestu arabisku londunum og í Vestur- heiminum fyri at kunna stjórnirnar um hættisligu støduna. Við tilknýti sín- ST-trygdarlið til Golfin um til Irak hevur Jordan ikki ráð til at venda sær móti irakiska leiðaranum. Jordanski kongurin hevur tí heldur valt sær eina meklararollu, sum tó enn einki úrslit hevur givið. Tað er eisini sera spent steða millum Jordan og Ísrael. Ísraelar bera ótta fyri at Jordan skal geva Saddam Hussein loyvi til at brúka jordanskt umráði at gera álop á Ísrael. Tí standa ísraelar tilbúnir við jordanska markið eis- ini. Jan Miller skrivar Loftmynd av oyðimark- arøki nærhendis Amman. Meginparturin av landi- num er oydimørk SIG, Krigsvandin lúrir í Baltisku londunum Avgerðin hjá teimum trimum baltisku londun- um at taka sjálvstýri frá Sovjetsamveldinum tyk- ist nú at fáa álvarsligar fylgjur fyri hesi trý lond- ini. Síðani teir gomlu kommunistarnir aftur hava fingid fotafesti i Kreml, er stødutakanin til gongdina i baltisku lond- unum vorðin meira harð- rend. Ílt er tó at finna út av, um tað eru kommun- istarnir í baltisku londun- um ella tað er kommunist- iska leiðslan í Kreml, sum stendur fyri royndum at sløkkja an. Seinastu dagarnar hava verið samanbrestir i balt- isku londunum og hetta hevur fingid leidsluna i Kreml til at senda her- deildir til londini. Hetta hevur fingið USA og onn- ur vesturlond at mótmæla harðliga. Serliga danski uttanríkisráðharrin hevur mótmælt royndunum hjá ovastu leiðsluni í Kreml at knúsa sjálvstýrisrersluna í løndunum. Í baltisku londunum bera tey ótta fyri, at seg- sjálvstýrisneist- an er við at endurtaka seg. Í 1956 bardi kommunist- iski Reyði herurin ein anti- kommunistiskan upp- reistur niður í Ungarn um somu tíð sum kríggj tók seg upp í Miðeystri. Balt- isku stjórnirnar bera nevniliga ótta fyri, at Gorbatjov fer at brúka støduna í Miðeystri, nú øll eygu eru vend móti krepp- uni har og ikki Sovjetsam- veldinum, til at tvinga sjálvstýrisrerslurnar i baltisku londunum at ganga burtur frå kravin- um um sjálvstýri. Stødan er mest spent i Lithauen, sum er tad av baltisku londunum, sum er farid longst i royndun- um at fåa sjålvstyri. Ein stór mannamúgva i høv- udsstadnum Vilnius hevur kringsett tingbygningin av ótta fyri at kommunist- iskar herdeildir skulu taka bygningin, soleiðis sum leysatíðindi vilja vera við. Leiðararnir i Kreml siga, at orsøkin til at teir hava sent herdeildir til baltisku londini er tann, at ungir baltarar skulu ikki sleppa undan at tæna í sovjettiska herinum, nakað sum baltisku lond- ini hava lóggivið ímóti. Annars eru forsetin í Lithauen og stjórnin farin frá sum mótmæli móti, at tingið hevur sett úr gildi lóg um prísvekstur uppá 500%, sum stjórnin hevði samtykt. Jeltzin ávarar Kreml Avgerðin hjá kommunist- isku leiðarunum í Kreml at senda fallskíggjaher- menn til baltisku londini, verður mett rættiliga álvarsom, ikki bert uttan- fyri Sovjetsamveldið, men eisini millum framstand- andi politikarar í landin- um. So seint sum í gjár segði forsetin í Ruslandi, Boris Jeltzin, at tað er fullkomiliga skeivt at senda herdeildir til balt- isku londini. Hetta bara eggjar til meiri ófrið og kann enda við einum blóð- baði, helt Jeltzin fyri. Saman við teimum balt- isku republikkunum hev- ur eisini Rusland gjert av at taka sjálvstýri frá Sov- jetsamveldinum.