mikudagur 16. januar 1991síða 5

Vr. 10 — 16. januar 1991 | 75 ár I dag tiðindablaðið Havnar Arbeiðsmannafelag heldur stóra fóðing- ardagsveitslu fríggjakvóldið Í dag eru liðin 75 ár, síðan Havnar Arbeiðsmannafelag varð stovnað, og hesin fød- ingardagurin verður so av- gjørt hildin. Tað fyrsta verður ein rimmar veitsla, ið verður fyri limum og viðskiftafólki friggjakvøldid í Badmin- tonhøllini. 500-600 fólk vænta teir til veitsluna. Seinast í månadinum er málið at fáa eitt drúgv minn- ingarrit út um felagið. Upp- runaliga var ætlanin at fáa ritið liðugt til fødingardagin í dag, men tað eydnaðist ikki. Tað er Hans Thomsen, sum leggur bókina til rættis, í samstarvi við Poul Johs. Lindberg, sum var rokn- skaparmaður hjá felagnum í 30 ár. Minningarritið verður út móti 300 síðum við nógvum myndum, m.a. av teimum, sum hava gingið á odda í felagnum. Havnar Arbeidsmanna- felag er í tí hepnu stødu at eiga allar gerdabøkurnar, og tær hava ligið til grund fyri at skriva ritið. Men tað hevureitt stórt arbeiði at skriva, ti nógv er hent øll hesi árini, og felagið hevur ongantíð áður givið nakað minningarrit út, sigt: Hans Thomsen. Sýgan um Havnar Ar- beiðsmannafelag er sam- stundis ein partur av søguni um Havnina, um vidur- skiftini hjá fólki í høvuds- staðnum. Hans Thomsen sigur, at teir hava serliga heft seg við ta fyrstu tíðina. Tá var arbeiðsdagurin frá seks á morgni til seks á kvøldi, og leygardagurin var eisini vanligur arbeiðsdagur. - Viðurskiftini eru batnað alla tíðina, men eg haldi, at størsta framstigið var at fáa átta tíma arbeiðsdag. Tað var í 1931, at arbeiðsdag- urin í Havn fór niður á átta tímar. Men tað var bara í Havn. Hinar bygdimar komu langt aftaná. Hini londini høvdu tá leingi havt átta tíma arbeiðsdag, sigur Hans Thomsen. Lønimar vóru eisini ójavnar kring landið, og so seint sum undir seinna heimsbardaga vóru lønimar ójavnar, og heldur ikki líka langur arbeiðsdagur var allastaðni. Hetta hevði m.a. við sær, at reiðararnir hóttu við at senda skipini at gera út hagar, lønimar vóru lægri, t.d. í Klaksvík. Tað varð brúkt sum trýst móti felagnum, sum hevði fingið vunnið limum sínum betri viðurskifti og løn. Eitt annað framstig hjá felagnum var at fáa eftirlgnargrunnin, ið varð stovnaður fyri átta árum síðan. Teir limir, sum hava verið limir øll átta árini, og sum annars lúka treytimar fyri at fáa efurlgn, fáa frå 1. august 1991 fulla upphædd goldna úr grunninum. Full upphædd er 3600 krónur um mánaðin. Hetta er nakað av ti, ið greitt verður frá í minn- ingarritinum um Havnar Arbeiðsmannafelag, ið sum nevnt væntandi kemur út seinast í mánaðinum. Karl Johansen (í mið- uni) hevur verið for- maður i Havnar Ar- beiðsmannafelag í nógv ár. Vinstrumegin sæst Andreas Debes, næst- formaður, og Monrad Kjelnæs, bókhaldari í felagnum, høgrumegin. Myndin omanfyri er av Jóan Peturi Davidsen, sum var fyrsti formað- ur Havnar Arbeiðs- mannafelags Síða 5 Tað finnast nógvar eldri myndir, ið lýsa søguna hjá Havnar Arbeiðsmannafelag. Henda er tikin seinast i 20- árunum av arbeiðsmonnum í havnini randi Framhald av síðu 2 til sjóndar í stórmálum, men hon skínur eisini igjøgnum í smærri men eisini tydningarmiklum málum. Fyri bara at taka eitt teirra, rúsdrekka- málið. Hvussu í allari víðu verð hevdu vit fingið eina meira tíðarhóskandi lóg- gávu á hesum eki í eini samgongu við henda kon- servativa andan í sam- bandsflokkinum! Hvat viðvíkur eini sam- gongu millum javnaðar- flokkin og fólkaflokkin, so veit pn, at eisini vit hava sett eitt spurnartekin við eina slíka samgongu. Men hetta er so tað báðir flokk- arnir hava gjørt av og í eini tíð, har búskaparliga steðan í landinum er so álvarsom, skulu vit so hava eina arbeiðsfera samgongu undir øllum umsteðum. Javnaðar- flokkurin hevur ikki mett meguleikar at fáa eina slíka samgongu at virka saman við sambandinum og tí skal henda tvey- flokkasamgonga royna seg. Tá pn skrivar, at javnaðarflokkurin í roynd- um sínum at skipa sam- gongu hevur smelt ta skeivu hurðina í, so er hetta skeiv adressa. Sam- bandið vísti lítlan og ong- an vilja at koma upp í eina samgongu, og tað var tí tað sum smelti hurðina í. Hevdu vit ein positivan og framtakshugaðan sam- bandsflokk, tá hevði uttan iva ein heimastýrissam- gonga verið veruleiki. Eis- ini sambandsflokkurin er noyddur til at revurdera sín politikk og fylgja tíð- ini. Tað ber ikki til at lata alt standa í stað. Kon- servativa og ofta reak- tionera linjan hjá sam- bandsflokkinum tykist at vera so grundfest, at tað í veruleikanum er hann sjálvur, sum tá avtornar setir seg uttan fyri alla ávirkan — og ikki javnað- arflokkurin, sum lítur frameftir heldur enn at stara seg blindan í fortíð- ini. Vit nevndu rúsdrekka- málið sum eitt talandi dømi og vit kundu nevnt fleiri onnur við. Tað er uppá tíðina, at sambands- menn gera sær greitt, at við at tvíhalda um sínar botnkonservativu hug- sjónir, kvetta teir allar meguleikar at skipa sam- gongu saman við eitt nú javnaðarflokkinum bæði nú og í framtíðini. Tit máttu havt lært av royndunum í farna lands- stýri, hvussu tit við tykk- ara boomeranglíknandi samgonguskjali tvingaðu tykkara samgongupartn- arar at vísa seg fram um undirbrotligar = tænarar sambandsfloksins. Tjóð- veldið orkaði rætt og slætt ikki meira at liggja undir hesum tunga og myrka sambandsokinum longur, og hetta gapi- stokkaarbeiðið kom at kosta honum dýrt. Javn- aðarflokkurin ynskti ikki at koma í gapistokk sam- bandsfloksins, tí bleiv heldur eingin samgonga. Annars skal tað vera okkara vón, at nýggi for- maður floksins nú fær stundir í andsteðu til at fáa skil á henda flokk. Síggja vit burtur frá hans- ara byrjunarmistekum sum formaður, so ivast vit onga letu í, at hann er maður fyri at fáa sam- bandsflokkin á beint og til ein samarbeiðsflokk aftur, tá landsstýri skulu skip- ast í framtíðini. Kanska júst hansara treiska lyndi her kann koma honum og sambandinum til góðar. Hann er virkin, dugnalig- ur og íðin. Nú ræður um at brúka hesar góðu gávur rætt. Vit ynskja honum góða eydnu. Hóast vána- liga úrslitið av fyrstu sam- gongusamráðingum 'sín- um, so ivast vit ikki í, at hann fer at virka fyri, at vit fáa tann sakliga og grundiga dialogin, sum eigur at vera millum eitt stýri og eina andsteðu. Ikki minst í hesum tíðum hava vit vissuliga brúk fyri eini virknari and- steðu. Eric Hill