mikudagur 16. januar 1991síða 4

Varskóð, ið boðar frá møguligum húsagangi: Nr. 10 — 16. januar 1991 Mio. kr. 1986/87 1987/88 1988/89 Likvide beholdn. ved árets slutn. 62 100 162 Likvide beholdn. ved áret begynd. 33 62 100 Årets likviditetsforskydning .... 29 38 62 = 164 Heraf kom fra udv. af aktiekap. . 95 Pengastreymurin skal gerast upp År um år missa fleiri ósek áogn hjá fyritøkum, ið stýra sínum egna húsagangi. Var tað kravt, at fyritókur skuldu leggja fram, hvussu nógvur kontantur peningur fyri Nordisk Fjer. Hon er gjørd við almennu streymaði inn og út, so hevði borið til at gjórt vart við vandan fyri húsagangi i roknskapunum sum grundarlag, og er sera betri tíð, - til frama fyri fyritókuna ella tey, ið eiga áogn hjá henni Tað hendir fleiri ferðir millum ár og dag, at fyritøkur fara av knór- anum. Í mongum fórum hevur hevur hetta útlit verið greitt fyri eigar- unum so leingi, at teir beinleiðis hava stýrt gongdini í húsaganginum soleiðis, at teir sleppa sum frægast. TVÆR UPPGERÐIR... Hetta vil stutt sagt siga, at partafelagið ella hvat tað er, verður tómt fyri virðir; virðini verða seld (so ella so) og harvið flutt í onnur ngvn. Men hvussu við rokn- skapinum? Sigur hann ikki frá í nóg góðari tíð, so áognarar kunnu gera síni krøv galdandi, með- an væl er? Galdandi roknskapar- krgv eru, at allar fyri- tøkur hvørt ár skulu gera ein ársroknskap; hann skal umfata ein rakstr- arroknskap (inntgkur og útreiðslur í sambandi við virksemið) og eina fíggj- arstødu (ogn og skuld. ..ERU IKKI ALTÍÐ NÓG MIKIÐ Men tað er ikki altid, at hesi tól eru nóg mikið til at vísa, hvussu sunn fyritøkan er. Tey kunnu vera “sminkað', sum tikið verður til (t.d. kann virðið á goymslum setast hægri enn veruliga virð- ini); og hóast ikki er pyntað uppá tey, so kunnu tey saktans geva eina misvísandi mynd av fórleikanum hjá eini fyritøku at standa seg framyvir. FJAÐRAROK VIÐ NULLUM Danski grannskoðarin Jacob Schigler skjeyt stutt fyri jól upp, at gera eina fíggjar- ella likvidets-uppgerð aftrat teimum kravdu roknskap- unum (Berlingske Tiden- de 21. des. 1990). Til- evnið er danska stórfyri- tøkan Nordisk Fjer, sum fór á húsagang i heyst, við teirri avleiðing, at bæði partaeigarar, láni- stovnar og aðrir áognarar mistu fleiri miljardir krónur tilsamans. REIÐUR PENINGUR NÓGV AT SIGA Eftir hesum uppskoti skal veruligi peninga- streymurin hjá fyritgk- uni gerast upp, so til ber at síggja evni hennara til at gjalda tað, onnur hava til góðar hjá henni, og evnum hennara til at "bíða" eftir komandi inn- tókum. Fyri at gera eina slíka uppgerð nýtist tær bert tølini í ársroknskapin- um, og tær nýtist ikki innlit í viðurskiftini hjá fyritøkuni annars, skrivar Schgiler og leggur aftrat, at at ein slík uppgerð verður púra órgrd av, hvussu goymsla og onnur aktiv verða sett í virði. 'BIDIEVND Ein fyritøka kann hava stórliga veksandi sølu, men fær ikki peningin frá keypara samstundis sum vøran verður latin av hondum. Hetta verður bókfórt sum inntøka á rakstrarroknskapinum, og sum útistandandi á fíggj- arstøduni; hetta minus kann so pyntast upp á við at seta ymisk aktiv upp í virði. Undir gllum um- stóðum hevur fyritøkan ongan keatantan pening fingið, og tað ger rakstrarførleika hennara verri. Annað dømi kann vera komandi inntgkur, eitt nú innan aling. Hóast útlitini eru sera bjørt fyri stórum inntøkum, so ganga kortini tvey ár, frá tí at sett verður út, til fiskurin fer at geva inntøku. T.v.s., at sama hvussu bjørt søluitlitini er, so er tað ikki nóg Johs. Berg er ný- liga farin á húsa- gang við fleiri fyritøkum. Hvussu nógv áognarar missa, er óvist, men teir kundu ó- ivað mist minni Udbytte til aktionærerne Láneoptagelse — netto »Cash-flow« Investeringer i anlægsaktiver (ejendomme og maskiner m.v.) . . Driftens likviditetsbidrag --66 38 -102 25 35 63 --67 662 726 -599 -793 586 463 13 330 — Jacob Schøiler, statsautoriserðaur grann- skoðari hevur gjørt eina likviditets-uppgerð sigandi, tí hon verður ikki ávirkað av, um pyntað er upp á hesar. Uppgerðin vísir, at meðan fyritókan í 1986/87 hevði eitt pluss í reiðum peningi upá 126 mið. krónur, so var talan um eitt minus upp á 13 mið. krónur í 1987/88, og í 1988/89 var tað farið heilt upp á 330 miljónir krónur. Likviditets-uppgerðin vísur, at hóast bæði rakstrarroknskapur og figgjarstøda hava sæð væl ella hampuligt út, so hevur grund longu í 1988 verið grund fyri at halda, at fyritókan ikki var fór fyri at halda sínar skyldur mikið fyri at yvirliva: hevur fyritgkan ikki pen- ing at keypa fóður fyri hesa tíðina, so fer hon av knóranum, áðrenn hon byrjar at fáa inntgkur av fiskinum. EINKI NÝTT, MEN ER IKKI KRAVT Ein slík uppgerð er einki nýtt fyribrigdi, og tað ger danski grannskoðarin eisini vart við. Tað er eisini vanligt, at grann- skoðarar gera slíkar uppgerðir til nevndina hjá fyritøkum. Men tað Ein føroyskur grann- skodari, sum vit hava tosað við, sigur, at hetta er eitt gott hug- skot. Ein likviditets- uppgerð er ein 'lampa', sum hann tekur til, sum blinkar, tá vandi er á ferð, og tí verður hon mangan gjørd til nevndina: ein grannskoðari hevur skyldu til at gera vart við tað, um ein fyritøka er ella kann verða illa fyri. Skal ein slík Føroyskur grannskoðari: FRÁLÍKT Men má vera galdandi sum alment krav yvir ein kamb er einki beinleiðis krav, og hvørki aðalfundurin og tíansheldur partafel- ags-skrásetingin hava krav upp á likviditets- uppgerðina. Schøiler sigur, at ein slík broyting ikki hevur við sær eina nýggja tulk- ing av Ársregnskabslov- en. T.v.s., at tað einasta, sum krevst, er ein lítil lógarbroyting, sum sig- ur, at umframt rakstrar- roknskap og fíggjar- stóðu, skal ársroknskap- urin eisini umfata eina likviditets-uppgerð. ówh uppgerð leggjast við bæði til aðalfund og partafelag- sskrásetingina, so skal tað verða kravt av øllum grannskoðarum, sigur hann og greinar tað út: - Fer ein ella bert nakrir grannskoðarar av sínum eintingum at gera eina likviditets- uppgerð til fastan roknskapartátt, so verða teir skjótt við sviðið so í kappingini um viðskiftafólkini. ówh