hósdagur 17. januar 1991síða 14

Síða 14 - - SF S0SjalUrin Skaldsøgan "I Sortanum" BODSKAPUR på I samband við 91 ára fóðingardagin hjá William Heinesen, sum var týsdagin, prenta vit her triðja og seinasta part av ritgerð, sum Høgni Mohr og John Eystberg hava skrivað. Hesaferð um skaldsøguna "I Sortanum" Arni Dahl skrivar: >Bókin er eitt hvast álop á tey fólk, sum nýta hurlivasan, sum av krígnum stendst, til at skúma róman, sum í skinni eru gudiligast og best, men í sinni eru kraddarar og gudloys- ingar« Tad er lætt at taka und- ir við hesum boðskapi, men vit eru ivaleysir í, at hann toggir seg nakað væl longri enn so: Fyrst og fremst er bók- in tíðarleys, og boðskapur ikki einans at hennara er als av- markaður til snúgva seg um »krigspro- fitt<. Við tað at fyribrigd- ini í bókini eisini eru kend okkara tíð, bert við eðr- um fyritreytum, kundi ein William, at vera hugsað sær, at sum ur, 1 bók so er ikki verið, at bókin skuldi vera eitt slag av minnisriti, sum skuldi les- ast meðan fólk enn livdu í »rætta andanum“ frá kríg- num. Jú, bókin er eitt hvast álop á spekulantar, mis- nýtarar og fólk, sum nak- in, spælandi við mammon, krógva seg aftan fyri »kristindémsmurin«. Men, ikki einans tað. Burtursæð frá, at hon somuleiðis viðger vón- leysa stríðið móti hesum, snýr hon seg eisini um vónina. Tað boðar frá vón, tå ið Fríðrikkur og Magdalena vinna sigur saman við kærleikanum 14. September skrivar soleiðis: »Og meistarin fyri broytingum og ný- hugsan sigur tað sama á ein einfaldan og stuttlig- an hátt, sum kann geva skaldskapinum javnvág: „Sjálvt ikki ein salvad giv- Skipateleks og GDMSS Um nóg nógv tekna seg byrjar iskoytis skeið 21. jan kl. 08.00. Provtøka 30. jan. Fyri at koma å skeidid er neydugt at hava generelt radiotelefonisertifikat. Kostnaður kr. 2.500 pr. luttakara. Sigið frå sum skjótast. Foroya Sjómansskúli Radarsimulator- skeið ARPA Um nóg nógv tekna seg byrjar ARPA radarsimulatorskeið mánadagin 4. febr. kl. 09.00. Kostnaður kr. 2.000 pr. lut- takara. Sigid frå sum skjótast. Føroya Sjómansskúli ur á ferð síni til hin ónda, kann hava upplivað slíkan devulskan vonarros«! Stilur og fråsøgu- håttur Tad fyrsta, ein leggur til merkis, er likheitin millum byrjanina og endan á skaldseguni. William hevur valt at lata post- mannin Óla geva týdn- ingarmestu persónarnar til kennar í byrjanini, og í endanum letur hann Óla skoða nakrar av lagnun- um. Ja, Óli er persónurin, sum kemur við einum slagi av niðursteðu. Skaldsegan er í 4 hevuðspertum Hesir hava undirpartar, sum samsvara við pallskiftini. 1. partur gevur persónar- nar til kennar, 2. partur viðgerð jarðarferðina hjá ti unga sjómanninum Ív- ar, og hervið verða vit kunnað um teir stóru mót setningarnar, sum eru galdandi millum ymsu bólkarnar í samfelagnum. 3. partur snýr seg um fanatisku átrúnaðarbólk- arnar, og hvat hetta førir við sær. Í 4. parti verða allar = hendingarnar og lagnurnar ferdar saman í eina stóra heild. Vit kunnu kalla tað >uppgerð- in« Eitt, sum sermerkir skaldseguna er nútíðar- hátturin i fråsøgnini. Ikki sert at samanbera við filmslist. Henrik Ljung- berg sigur soleiðis frá: »(. . .) de forskellige per- soner — præsenteres i rækkefølge på den måde, at den ene fører læseren til den anden, som fører ham videre til den tredje (. . ”) Ligeledes anvendes i romanen skiftende »kameravinkler«. F.eks. registreres bombningen af »Fulda« i bogens begynd- else først oppe fra fjeldet via Ivers iagttagelser, hvorefter der »zoomes« ind på begivenheden (...) Í bókini »Færø og Kosmos< verður nomið eitt sindur við steddina á bólkunum og persónunum í skaldseguni. Hetta er satt, men prógvar bert flogvit Williams. Ógvu- liga snúðiliga nýtir Willi- am kríggið at veruleika- gera hetta. Víðgangandi bólkarnir og ringa muran í fleiri av persónunum eru als ikki komin >sum snar- ljós av klårum himmali«. Hesi fyribrigdi hava verið áðrenn kríggið, men tað er júst tí, at hendingarnar fara fram undir krígnum. William brúkar kríggið at veruleikagera »yvir-stødd- ina« i skaldsøguni. Snilt...! At enda skulu vit nema eitt sindur við málnýtsl- una. Steðan er tann, at vit hava lisið bókina á før- oyskum, meðan William hevur skrivað hana á donskum. Hugtakið, at skriva á »mergjadum måli« er ikki ókent fyri okkum, men í tí sambandinum hugsa vit einamest um feroyskt. Men, so »mergjad« og gott, sum William skrivar »Den Sorte Gryde« å donskum, er ógvuliga tor- ført at endurgeva å før- oyskum måli. Nidurstøda Sum ritgerð okkara sigur frá, so hevur William Nr. 11 — 17. januar 1991 Heinesen ríkað feroyskt mentunarlív sum fáur. Sum listamaður hevur hann arbeitt og skapað á nærum gellum ekjum. Hann er tann føroyingur, sum í nógv stersta mun hevur vunnið viðurkenn- ing kring heimin. Tá ið hugt verður at ollum tí, sum William hev- ur latið úr hondum, antin tað so eru skaldsøgur, málningar ella tónaverk, er tað ikki sert, at ein undrast yvir, hvussu rúgvismikið hetta tilfar er. Hann hevur ikki ligið á tí latu síðuni. Skaldsøgan >Í Sortan- um< er eitt snildisliga uppbygt meistaraverk. Tað, at William í hesi bók hevur kunnað latið so nógv komið fram, er ótrú- ligt. Bókin er ikki bygd á eina, ella fáar menniskja- lagnur, men harafturímóti ógvuliga nógvar lagnur, sum tó, til seinast kunnu sjóðast saman í eina stóra samfelagsliga lagnu. William Heinesen hevur í skaldsøguni >Í Sortan- um« givið lesarunum eina lýsing av ellum tí, sum seinni heimsbardagi hevði við sær. Hátturin, sum hann nýtir at siga frá, er flogvitugur, so at skilja, at gongdin og persónarnir í skaldsøguni lættliga eru at kenna aftur í nútíðar- samfelagnum. Takk fyri, at vit hava fingið lut í flogviti tínum, William...! NN 77 Atlantsflog DÐANUR ICELANDAIR SAF Faroe Travel TIL.12600