hósdagur 24. januar 1991síða 14

Síða 14 Sannleikin er altíð fyrsta offur I kriggi Flógva krig gid er fyrsta kriggj, sum verður flutt beinleiðis inn i stovurnar hjá fólki. Spurningurin er bert, um almenningurin fær meira at vita - ella um talan er um reint undirhald, skrivar Árni Gregersen, programmleiðari í Sjónvarpi Føroya í sjónarmið- inum í dag. Arni Gregersen hevur sjálvur flutt nógv tíðindi frá krígnum inn í stovurnar Sannleikin er altíð fyrsta offur í kríggi. Hetta er ikki nakað nýtt. Gjøgnum øll kríggj, sum hava verið, er hetta sligið fast. Onk- ur kann kanska halda, at so er ikki hesa ferð, tí nú er sjónvarp á staðnum, og vit fáa upplýsingar- nar beinleiðis. CNN er á staðnum og vit hava ferð eftir ferð sæð, at tá ið álop hava verið, so standa tíðinda- menninir hjá hesum sjónvarpsfelag til reiðar. Meðan onnur skunda sær í bumbuskýlini, verða teir standandi og greiða frá tí, sum hendir. Vit kenna nú hesar menninar: Peter Arnett, John Holliman og Bern- ard Shaw. Menninir, sum fyrst boðaðu frá krígnum. Tað sigst, at George Bush forseti leyp upp úr stólinum, tá ið CNN segði, at kríggið var brostið á. Eftir hvat hann visti hendi hetta 20 minuttir ov tidliga!! Er tað undirhald? Nógv spyrja sjálvandi, um tíðindaflutningur av hesum slagnum ikki meira kann kallast und- irhald enn nakað annað. Til tað kann sigast, at tíðindi í ein stóran mun eru undirhald eisini — ella undirhaldandi. Tað, sum kann tykjast ivasamt í hesum kríg- num er, at teir fyrstu dagarnar hava vit bert sæð eitt slag av klinisk- um — reinum — kríggi. Vit hava sæð eitt kriggj uttan menniskjalig off- ur. Eitt teldukríggj, sum meira líkist spelum í Tivoli ella umborð á Norrenu. Hetta er sjálvandi ikki so. Onki kríggj er uttan stórar = menniskjaligar umkostningar, men tað frætta vit lítið og onki um. Hví? Jú, royndir vísa, at so skjótt almenningurin fær at vita, at fólk doyggja ella fáa skaða, so venda tey sær ímóti kriggi. Amerikanararnir gjørdu hesar royndirnar i Vietnam og bretar gjørdu somu royndirnar i Falklands-krignum. Ti royna herleidslurnar — og politisku leidslurnar — so leingi til ber at dylja tey menniskjaligu tap, sum henda. Er tað betri nú? Henda tankagongd er ikki nýggj í hesum kríg- num. Krígstíðindafólk hava ongantíð sloppið at sent tey tíðindi, teimum lysti. Talan hevur altíð verið um ein hernaðarlig- an sensur, sum eisini er galdandi í nógvum fer- um í dag. Herleiðslurnar alla staðni gera av, hvat tíðindafólk senda víðari. Men tá ið sjónvarps- steðirnar senda beinleið- is, tá er ongin beinleiðis sensurur. Tá er tað sum sleppur út til hyggjaran nakað, sum hendir. Ikki altíð alt, sum hendir. Men tað, tú sært, hendir. sleppa at Spenningurin er tá eins nógvur og tá sent verður beinleiðis frá ítróttardystum, men sjálvur haldi eg kortini, at hyggjarin í stóran mun er førur fyri at síggja munin. Her er tal- an um lív og deyð. Ikki bert hver vinnur. Tí haldi eg ikki tað er skeivt at senda repor- tasjur beinleiðis. Tað, sum fólk tá síggja, eru ikki redigeraður veru- leiki, sum tá ið tað verð- Arni Gregersen, programmleiðari í Sjónvarpi Føroya, skrivar ur lisið í fjarritum ella blødum. Tey síggja sjálvi ein part — um enn lítlan — av veruleikan- um. Lat meg leggja aftur- at: eg haldi ikki tað er nóg mikið at hyggja í sjónvarp. Neyðugt er at blødini skriva um kríggj. Ikki tað, sum hendir her og nú — tað síggja fólk í sjónvarpi — men meira hví tað hendir. Meira analyserandi, so fólk sjálvi kunnu gera sær metingar. Sannleikin er altíð fyrsta offur i kriggi, men kanska er sannleikin minni offur í hesum kríggi, enn teimum kríggjum, sum fyrr hava verið. Nú situr almenningur- in á fyrsta reð, sjálvt um hann ikki sær alla mynd- ina. Arni Gregersen