hósdagur 31. januar 1991síða 11

Nr. 21 — 31. januar 1991 Fyrstu ferð í 30 ár: Mandela og Butelezi hittast Fyri fyrstu ferð í 30 ár metast tveir av teimum fremstu svertu leiðarun- im í Sudurafrika, Nelson Mandela og Mangosuthu Butelezi. Hetta verður mett sum eitt týðandi stig á leiðini at geva teimum - ørtu javnbjóðis rættindi við tey hvítu. Men ein hevuðsorsekin til fundin er at steðga teimum drápi- ligu samanbrestunum millum viðhaldsfólk hjá ANC og Incatha-rersluni. Mandela stendur á odda fyri ANC og Butelezi fyri Incatha. Báðir hesir felagsskap- irnir stríðast móti Apart- heidskipaniin, men eru teir ikki samdir um, hvussu henda skipan best kann avtakast. Stríð mill- um hesar svertu felags- skapir hevur síðani 1987 kostað meira enn 500 svertum lívið. Hvíti stjórnarleiðarin, F.W. de Klerk, hevur gjert teimum svertu púra greitt, at tað verða ikki framdar broytingar í stýrislagnum i Suður- afrika fyrr enn teir svertu felagsskapirnir binda frið sínámillum. Hóast hesir báðir svertu felagsskapirnir standa langt frá hverjum eðrum, so eru eygleiðarar rættiliga bjartskygdir um henda fyrsta fundin mill- um leiðararnar báðar. Hetta er ein seguligur fundur og vóna menn, at okkurt ítekiligt kemur burtur úr — og at gamalt agg verður lagt til síðis, meðan samráðingarnar eru. Fundurin millum teir báðar svertu leiðararnar er bert fáar dagar áðrenn stjórnin hjá de Klerk fer at leggja ein týdningar- miklan lógarpakka fyri tingið. Talan er um at av- taka fleiri av teimum illa umtóktu apartheidlógun- um. Men fyri at hesar lóg- ir skulu hava nakran liv- andi meguleika, so er neyðugt at tær báðar stóru svertu rerslurnar vísa, at tær eru sinnaðar at samarbeiða. Um fundurin millum Mandela og Butelezi mis- eydnast, so bera mong ótta fyri at stríðið millum tey svertu fer at kykna upp aftur av nýggjum. Og hetta er tað ringasta, sum kann henda. Men nakað, sum ikki so fá hvít síggja fram til. Talan er um tey mongu hvítu, sum als ikki vilja taka undir við broyt- ingum í Suðurafrika, sum geva teimum svertu fleiri rættindi. Orsøkirnar til ósemjuna millum hesar bådar rørsl- ur eru fleiri. Tær eru lut- vist politiskar, men botna eisini i ti, at her er talan um ymsar ættarbólkar. Incatha-rerslan verður mett at vera meira kon- servativ enn ANC, sum byggir sín politikk á sosialistiska ideologi. Hóast ættarbólkarnir eru ymiskir, so hevur ANC fleiri ferðir gjørt greitt, at tað fegið vil lata ødrum ættarbólkum part av vald- inum eisini. Men bara tað at hesir báðir leiðararnir í heila tikið kunnu metast, verð- ur av mongum mett sum eitt sera stórt framstig fyri sekini hjá ellum svertum, sum fyrst og fremst snýr seg um at fáa fleiri rættindi og avteku av hataðu apartheidlóg- unum. Síða 17 Síðani 1987 hava meira enn 5000 fólk mist lívið i samanbrestum millum teir svertu ættarbólkarnar. Tað er m.a. hesum bardegum, sum Mandela og Butelezi vilja hava ein enda á Vinstra nú stórri enn konservativu Borgarligu í minniluta, um val heuði verið nú Vinstraflokkurin í Dan- mark undir leiðslu av Uffa Ellemann-Jensen, heldur fram á sigursgongd síni. Flokkurin fær steðugt sterri undirteku millum donsku veljararnar og er nú sterri enn konservativi flokkurin hjá Schlúter. Ein veljarakanning, um Vilstrup-stovnurin hevur gjert og verður kunngjerd í Politikken, vísir, at Vinstra = hevði fingið 18,8% av atkveðunum, um val hevði verið nú. Hetta er ein framgongd uppá 3% í mun til síðsta val, tá flokkurin eisini hevði stóra framgongd. Javnaðarflokkurin = er framvegis nógv tann størsti flokkurin við 39,5%. Hetta er ein fram- Jan Miller sárirar gongd uppá 2% síðani val- ið. : Hevði val verið nú, so hevði verið reytt fleirtal í Danmark. Javnaðarflokk- urin og SF hevdu fingið meira enn helvtina av at- kveðunum og hevdu kunnað skipað stjórn einsamallir. -—— Politisk I indeks Fordeling I pct. me 27.8 23.10 11.12 251 Stemmetordeling: 1988 1990 — '90 '90 '90 80 '90 1991 A. Soclaldemokratiet 29,8 374 33 33 34 34 35 40 B. Radikale Venstre 56 35 4 3 4 93 3 C. Konservative Folkeparti 19,3 160 - 18 18 18 17 15 15 D. Centrum-Demokraterne 47 531 S 4 4 5 5 5 E. Retsforbundet - - - 0 0 0 0 0 2 F. Soclallstisk Folkeparti 13,0 8,3 13 13 If B fi 10 G. De Grønne 14 08 1 1 1 2 I 2 H. Det Humanistiske Parti . - 0 50 0 0 oo - P. Fælles Kurs 19 1 1 1 1 2 32 1 Q. Kristeligt Folkeparti 20 23 2 í | i 2 2 V. Venstre 11,8 15,8 18 14 14 . 17 17 19 2. Fremskridtspartiet 9,0 64 8 í 8 7.65 5 Ø. Enhedslisten 14 1,7 1 1 1-38 1 1 Øvrige 0,1 08 bo 3 1 0 0 )alt 100,0 100 100 100 100 100 100 100 Stemt / vil stemme 85,1 822 83 79 B4 86 9 84 Stemte ikke / ikke nævnt parti 14,9 17, 7 2145 4 "100,0 100 100 100 100 100 A. Soclaldemokratiet () Sidste valg B. Radikale Venstre = | | 'C. Konservative Folkepart! gg —— D. Centrum-Demokraterne hu. F. Socialistisk Folkepart! P. Fælles Kurs Q. Kristeligt Folkeparti V. Venstre = 2. Fremskridtspartiet — Fló. Vie Perch 5 10 15 20 25 30 35 40% —— eee Ur —