týsdagur 5. februar 1991síða 12

Síða 12 Tey svortu vilja hava atkvoðurætt Uppskotini hjá suður- afrikanska forsetanum F.W. de Klerk at av- taka fleiri av teimum mest hataðu apartheid- lógunum hevur sum heild fingið góða mót- tøku um allan heimin og eisini í Suðurafrika. Tað var í síðstu viku, at de Klerk tók heimin | á bóli við rætt og slætt at geva apartheid menustingin. Næstan 80 ára gamlar lógir, sum skerja rættindini hjá teimum skulu nú avtakast, eitt svertu, nu login um skráseting av øllum íbúgvum eftir húðarliti, lógin um at bara tey hvítu skulu Í kunna eiga jerð og log- | in, Sum sigur, at t | og svert kunnu ikk Í búgva saman. Her er talan um so kollveltandi broyting- ar í Suðurafrika, at øll umboðini fyri hegra- vendu andsteðuna sum mótmæli fóru út úr tingsalinum, tá boðini vórðu givin. Stjórnar- flokkurin hjá de Klerk hevur kortini avgjerd- an meiriluta. ] vesturheiminum hava stjórnirnar tikið væl ímóti uppskotun- um og tosað verður nú av álvara um at minka ella heilt avtaka sank- tiónspolitikkin móti Suðurafrika. Tó er ym- iskt, hvat londini fara at gera. Okkurt fer at taka allar sanktiónir av nú beinanvegin, meðan onnur fara bara at av- taka nakrar av sank- tionunum nú og bíða við restini til tey svertu hava fingið øll tey rættindi, sum tey halda seg hava krav uppá, eitt nú atkvødu- rættin. Í Suðurafrika hevur Nelson Mandela heils- að uppskotunum væl- komnum, men hann dylur ikki fyri, at tey svertu eru misnøgd um vur tikið upp fleiri at stjórnin eisini ru svertu, sum u í útlegd. Og so ikki minst spurningin um at fáa atkveðurætt. Spurningurin verður nú, hvat teir víð- gongdu millum tey svertu og tey hvítu fara at fyritaka sær komandi dagarnar. Ótti er fyri, at harð- skapur aftur kann fara at taka seg upp, og so leingi stjórnin hjá de Klerk ikki fær fult ræði á sínum egnu trygdar- deildum, so leingi fara teir hóvligu svertu neyvan at góðtaka nakra sum helst skipan ella byrjanina til slíka. Stødan er tí ógvuliga spent í Suðurafrika. Danskt fiskavirki fær stóra hót fyri dálking Stersta fiskamjelsvirk- ið í Europa, Esbjerg Fiskeindusti, hevur fingið ta sterstu bótina fyri dálking, sum nak- rantíð er givin í Dan- mark. Bótin var uppá 1,5 mill. kr. umframt eina bót til stjóran uppá 15.000 kr. Fiska- virkið hevur í eina tíð latið út í eina vík í Es- bjerg dálkandi vatn frá framleiðsluni av fiska- mjøli. Virkid hevur i 1987 88 arbeitt 10% meira av fiski enn loyvt var Hóast Ribe Amt fyri eini tíð síðani gav virk- inum boð um at steðga framleiðsluni, so gavst leiðslan á virkinum kortini ikki við at taka ímóti fiski og gera fiskamjøl. Bótin svarar til virð- ið av tí ólógligu fram- leiðsluni og síðani eina minni bót. Helst fer virkið at kæra dómin. Hann heldur eisini, at bótin er alt ov stór, um tað veruliga er talan um at virkið hevur dálkað umhveyvið. Tað eru tey 120 ídn- aðarskipini í Esbjerg, sum eiga virkið, sum góð ár hevur umsett fyri 800 mill. kr. Bótin fer helst ikki at fáa stórvegis ávirkan á virkið. teir konservativu Konservativir politikarar bera stóran ótta fyri, at Tamil-málið skal skaða flokkin. Hetta hevur fing- ið konservativar politikar- ar at heita á floksleiðsluna og partarnar í málinum um at lata allar upplýsing- ar koma út, ja, teir vilja fara so langt sum at krevja eina hvítbók um málið, soleiðis at danska fólkið veit, hvat er hent og hvat eru gitingar. Teir ótt- ast fyri, at verður meira dult í málinum, so fer tað at fáa óbótaligan skaða fyri konservativa flokkin Hesum hava aðrir fram- standand konservativir sum eitt nú fólkatingsfor- maðurin Lars P. Gammel- gaard víst aftur sum heilt óneyðugt. Eisini Schlúter skal vera ímóti at ganga sínum egnu floksfeløgum á meti um at fáa hvítbók um málið. Men hyggja vit at velj- aratølunum bæði undan og eftir síðsta val, so vísa tey eina steðuga aftur- gongd fyri teir konserva- tivu. Um hetta skyldast Tamil-sakini er tó óvist. Men fleiri halda, at hetta er ein tungtvigandi orsek. Telini vísa eisini, at kon- servativi flokkurin hevur havt støduga afturgongd, meðan vinstriflokkurin, sum hann situr i stjørn saman vid, fær størri og størri undirtøku. Ein av høvudsmonnun- um i Tamil-målinum, tann konservativi Erik Ninn- Hansen, hevur nú boðað frá, at hann fer ikki at stilla upp aftur til næsta val. Hann vil tó einki siga um, antin tað er Tamil- málið, sum er orsekin, ella nakað annað. Um tvær vikur fer kon- servativi flokkurin at halda sín 75 ára stovning- ardag. Neyvan slepst tá undan at viðgera Tamil- målid. NN N SINN NN i CA a RN SN TEGNING: BENT ESKESTAD Danir s til eitt Danski limaskapurin í EF kann koma í vanda, verð- ur eitt uppskot um eina nýggja landbrúksskipan 'í EF veruleiki. Hetta halda summir eygleiðarar, nú eitt nýtt uppskot um at loysa eina trætu við USA og onnur lond um stuðulin til landbúnaðin er lagt fram av EF. Tað eru USA og onnur lond uttanfyri EF, sum ynskja, at EF-londini nm SKerja stuðulin til land- brúkið munandi. EF hev- ur higartil sagt seg vilja skerja henda stuðul við umleið 20 til 30%, men tað vilja hini londini ikki góð- taka. Hetta var orsekin til, at eingin semja varð gjørd i GATT-samráðing- unum i fjør. Samráðingar- nar verða nú uppafturtik- nar. EF hevur so gjørt eitt uppskot, sum fyrst skal leggjast fyri EF-londini. Hetta uppskotið snýr seg um heilt at minka stuðulin til tey effektivu landbrúk- ini í londum sum t.d. Dan- mark til fyrimuns fyri tey verri støddu brúkini. Danir halda tað vera heilt órímiligt at seta fót fyri tí so nútímans og eff- ektiva danska landbrúkin- um og ístaðin royna at lata sosialhjálp til óratio- nell og ótíðarhóskandi brúk í EF-londum. Uppskotið er ein full- komin vend í tí 20 ára gamla landbúnaðarpoli- tikkinum hjá EF. Teir prísir, sum EF hevur á- sett, skulu nú brádliga niður á tað steði, sum er galdandi aðrastaðni í heiminum. Endamálið er at avmarka framleiðsluna hjá EF-londunum. Men tað verða so tey vælkoyrandi og órationellu landbrúkini, sum koma at gjalda fyri gildið, og tað er hetta, sum hverki danir, bretar ella hálendingar kunnu góðtaka, tí júst tey londini hava væl útbygt land- brúk. Danskir landbún- aðarmenn og eisini bún- aðarmyndugleikar eru í eðini inn á uppskotið og siga, at tað fer at hava við sær, at Danmark missir fleiri milliardir í innteku, verður tað samtykt. Danir hótta við at brúka veto móti tí.