mikudagur 6. februar 1991síða 7

Nr. 25 6. februar 1991 Norska skella- veiðan Í SOri Og veldug botnøkir liggja oyðin mong ár framyvir Norska skeljaveiðan endaði eins skjótt og hon byrjaði. Skeljaveiðan við Bjarnoynna, Jan Mayen og Svalbard gjørdist eitt stuttfreistad ævintýr við álvarsligum fylgjum fyri teir, sum settu pening í hetta og fyri botnin á skeljaleiðunum. Hetta er nidurstødan hjá norsku vísindamonn- unum Jan Sundet og Michaela Aschan á Norska Fiskaríháskúl- anum, sum hava fylgt við skeljaveiðuni frá ti hon byrjaði. Og ævintýrið er bert fimm ára gamalt. Í 1985 byrjaðu norðmenn at royna eftir skeljum við stórum nýmótans skelja- trolarum. Tá veiðan var í hæddini luttóku 26 trolarar og øll væntaðu, at skeljaveidan fór at gerast eitt satt gullnåm. Nú er bert ein trolari eftir. Samanlagt gjørdu norðmenn iløgur fyri 1,5 milliard i skip og virkir á landi og hetta varð HR Ango gavst skjótt Sp 66 66 3 2 #5 8 eee gjørt uppá rekordtid. Urslitid er ikki bert húsagangur fyri nógvar av luttakarunum, men ein vistfrødilig vanlukka fyri skeljaleidirnar., og eitt sera ringt umdømi fyri Noreg sum fiski- vinnutjóð. Hetta halda báðir fiskifrødingarnir, sum hava fylgt skelja- veiðuni neyvt. HART TRÝST Skeljaveiðan byrjaði eitt ár áðrenn fiski- frødingar komu inní myndina. --Norska fiskivinnan var í kreppu. Trýstið á mynduleikarnar fyri at ganga nýggjar leiðir var stórt. Bæði frá reiðarum, skipasmiðjum og bank- unum. úti í heimi, ser- liga í USA var góður marknaður fyri skeljum. Tilfeingið norðanfyri var ókent og fiskifrød- ingarnir vórðu íkki spurdir til ráðs, siga Aschan og Sundet við Aftenposten. við skeljaveiðuni. John Dam bygdi skeljatrolaran Fame, tá norska skeljaveiðan sá ljósast út. Her tosar hann við Atla Dam, tá Fame kom til Føroya. --Tað vórðu bygdir sjey nýggir skeljatrolarar og nótabátar, supply-skip og feskfiskatrolarar vórðu umbygdir. Samanlagt 26 båtar fyri 900 milliónir norskar krónur. Tá vit komu inní myndina var ikki lætt at fáa okkara ávaringar og sjónarmið í gjøgnum. RÆNING Skipini dreggjaðu við trimum dreggjum og í meðal fóru millum 14- 15.000 tons av tilfarid gjøgnum skiljimaskinur- nar um dagin. Hetta gav ikki meir enn try tons av vøddum. Vøruna sum marknadurin ynskti. —Kring Bjarnoynna, Jan Mayen og serliga vid Moffen vid Svalbard vórðu risaøkir av botni løgd oyði mong år fram í tíðina. Saman vid grúsi og gróti vórðu eisini stórar mongdir av igulkerum, sjópylsum og krossfiskum og ødrum botndjórum skriktar upp og oyðilagdar, siga vísindamennirnir, sum leggja afturat, at av teim 36 kendu sløgunum av botndjórum við Moffen vóru bert 22 eftur. seinast teir kannaðu. Norsku vísundamenn- irnir eru sera ivasamir um norska framferðar- háttin hjá norskum kapiutali, reiðarum og skipasmiðjum. Í dag sita mangir eftir við svið- anum. --Men harðast gekk hendan vitleysa veiðan útyvir sarta umhvørvi á botni har norðuri. Nú hava vísundamennirnir fingið mynduleikarnar ul at steingja økini kring Bjarnoynna, Jan Mayen og Moffen. jústinus Teir løgdu ov hart ut -Skynsom veiða undir Føroyum oyðir ikki stovnin, vísa okkara egnu royndir. sigur Kjartan Hoydal, fiskivinnustjóri Norðmennirnir løgdu alt ov hart ut vid skelja- veiðuni og tað var ongin semja um hvussu stórt tilfeingið var. Tí endaði norska skeljaveiðan sum # Fame og Ango var føroyinga partur av skeljaavintjrinum. Fame er farin av lunuinut Og hon gjørdi. Hetta heldur Kjartan Hoydal, fiski- vinnustjóri i Tinganesi. --Royndirnar hjá før- oyingum, eitt nú útfyri Rituvík og á Húsa- grynnuni vísa, at tað ber til at veiða ár um ár og ikki troyta skeljastovnin meir enn hann tolir. Nú er bert eitt skip, sum roynir undir Føroyum, hetta skiftir millum ymiskar leiðir og í ár hevur gingist væl, sigur Kjartan Hoydal. NORÐHAVIÐ Sjey umsøknir liggja hjá landstýrinum um at sleppa at royna efur skeljum á økinum á Norðhavinum. Landstýrið hevur enn ikki tikið stóðu ul, hvor fær loyvini. Um tað verður eitt, tvey ella try skip. Okkara kanningar vísa, at veiðast kann um 3500 tons av skeljum á Norðhavinum árliga og hetta gevur millum 300- 350 tons av lidnari vøru, sigur Kjartan Hoydal. —Verktidin fyri skejlar byrjar ikki aftur fyrr enn i august og talan verda um smærri skip, sum sleppa at royna. Kanska eitt sindur stórri enn Nordheim av Oyri. Eisini er útgerðin eitt sindur ørvisi, tå roynast skal á Norðhavinum, hann. Sigur jústinus