fríggjadagur 8. februar 1991síða 17

Nr. 27 — 8. februar 1991 Flest ferðslu- skaðar í Belgia Nógv færri skaðar í Norðurlondum Belgiarar og týskarar eru klárt á odda, tá talan er um skaðar í ferðsluni. Ein kanning, sum sosialmálaráðið í Hollandi hevur gjørt um ferðslu- mentan og ferðsluskaðar í Europa, vísir, at Týska- land og Belgia hava nógv teir flestu ferðsluskaðar- nar. Av hverjum 100.000 íbúgvum komu 779 til skaða í ferðsluni í Belgia eitt ár og í Týsklandi 726. Í hinum endanum liggja trý norðurlond, Sveríki við 258, Danmark við 262 og Noreg við 288 skadd- um í ferðsluni. Hálendska frágreiðing- in vísir, at talið á ferðslu- skaddum einki hevur at gera við talið av bilum. Belgia og Háland hava umleið sama tal av bilum. 346 pr. túsund íbúgvar í Hálandi og 349 í Belgia. Heldur ikki samlaða fólka- talið í mun til landastedd gevur nakað svar uppá talið av ferðsluskaðum — Danmark t.d. er nógv meira fjølbygt enn Sveríki og Noreg, men kortini henda eins nógvir ferðslu- skaðar í Norðurlondum. Eisini kann verða víst á, at heldur ikki ferðin tykist at gera munin. Mesta ferð- in — 120 km á motorvegi — er tann sama í Hálandi og Belgia. Orsekin til ymisku tel- ini er sambært frágreið- ingini helst at finna í ferðslumentanini ella medferðini. Belgiarar fóru ikki at krevja koyrikort fyrr enn fyrst í 70-unum, og stóra talið á ferðslu- skaðum í Týsklandi hevur helst nakað við tað at gera, at teir koyra skjótt. Teir hava tær kendu auto- stradurnar. Danmark er tað landið í Europa, har talið av ferðsluskaðum er fallið mest. Í 1986 komu helvt- ina so mong til skaða í ferðsluni í Danmark sum í 1970. Bilasglan minkar Tað er ikki bara í Feroy- um, at selan av bilum minkar. Kring alt Europa minkar selan av persón- bilum — við 1,9% frá 1989 til 1990. Orsekin er bæði bú- skaparliga steðan í fleiri av londunum og so eisini Golfkríggið, sum hevur fingið fólk til at bíða við at gera størri iløgur í brúks- verur sum bilar. Ein uppgerð, sum tíð- indastovan AP-Dow Jon- es hevur gjørt, vísir, at tað í Europa vóru skrásettir 12.362.000 nýggir persón- bílar í 1990 móti 12.598.000 í 1989. Telini fevna ikki um londini í Eystureuropa. Kortini kunnu tølini geva eina skeiva mynd, tekur tú einstek lond burt- ur úr. M.a. vaks selan av bilum í Týsklandi við 7,4% frá 1989 til 90, fyrst og fremst orsakað av stóra eftirspurninginum í Danmark 288 Holland 344 Eysturtýsklandi. Eystur- týski eftirspurningurin fevndi eisini um brúktar bilar, sum hevði við sær, at prísurin á brúktum bil- um vaks nógv. Tað hevði so við sær, at nógvir vest- urtýskarar = seldu sín gamla bil og keyptu ein nýggjan. Metingar vísa, at bila- selan í 1991 fer at fella 262 enn meira vid 3,5% til 7,0%. Hetta orsakad av Golfkrignum og ti tyski marknaðurin er mettadur fyribils. Gongdin hevur givið bil- ídnaðinum stórar trupul- leikar. Tvey lond sum Frakland og Italia, ið hava innflutt stórt tal av bilum úr Japan, innflyta nú bert eitt sera lítið tal. Síða 17 Hetta halda eygleiðarar fer at broytast, tá fríi marknaðurin í EF gerst veruleiki frá 1. januar 1993, tí tá verða kapping- arfortreytirnar broyttar. Tað krevur at bilídnaðurin bæði í EF-londum og í Japan verður at leggja um. Teir konservativu venda privatiseringini hjá Thatcher bakið Teir konservativu í Bret- landi eru nú av álvara farnir at gera upp við steðutakanina hjá fyrrver- andi leiðara teirra Marga- reth Thatcher til almenna sektorin. Nú skulu tey komm- unalu og almennu sjúkra- húsini fáast aftur á fetur og á eitt steði, sum semir seg, soleiðis at tey, sum annars hava ráð til at gjalda fyri dýrar privatar loysnir, fara at hugsa seg umaftur, áðrenn tey velja sær viðgerðarstað. Hetta heldur formaður- in í konservativa flokkin- um Chris Patten, sum har- við ger upp við priv 'tiser- ingspolit kkin, sum fyrr- verandi iorsætisrådharrin Margareth Thatcher førdi i 1980-unum. Hetta skriv- ar bladkvinnan hjå danska blaðnum Det Fri Aktuelt ur London. Eisini sjálvur avtakarin hjá Thatcher, John Major, er við í hesi »herferdini« móti tí beinherðu Thatcherism- uni. Major skal hava sagt við konservativar ting- menn, at »endamålid må vera at tryggja at eingin i hesum landi velur sær eina privata útbúgving, ti at tað ikki verður syrgt nóg væl fyri bernum teirra í tí alment stuðlaða sektorinum«. Thatcher metti tann al- menna sektorin burturav sum eitt trygdarnet fyri tey, sum ikki hava nengar til sjálvi at gjalda fyri sína útbúgving ella heilsu. Sjónarmið hennara vóru eisini, at tá tey ríku sjálvu guldu fyri slíka tænastu, so hjálptu tey harvið teim- um fátæku. Men í veru- leikanum er steðið innan almennu skúlarnar og sjúkrahúsini bara gingið niður á bakka, meðan Thatcher sat við valdið. Á eini ráðstevnu á stovninum fyri politiskum kanningum, gekk Chris Patton inn fyri >sosialum marknaðarbúskapi<, nak- að, sum serliga týskarar hava góðar royndir av. Hann helt, at veksturin í búskapinum skuldi m.a. brúkast til at tryggja eina betri almenna tænastu. Patten setti útbúgving sum fyrsta málið á skránni hjá teimum kon- servativu, hareftir eftirlit við inflatiónini og ektum arbeiði til frama fyri um- hvervinum. Gongdin í Bretlandi hesi seinastu árini hevur verið tann, at privatir skúlar hava verið besta trygdin fyri at fáa eitt gott arbeiði. Men umleið 90% av ellum næmingum ganga á almennum skúl- um, og nýggi politikkurin hjá teimum konservativu má skiljast sum at hann nú viðgongur, at steðugt minkandi játtanir til al- mennu skúlarnar eru hevuðsorsekin til, at Bret- land í dag liggur langt aft- anfyri hini EF-londini. Stersti andstøduflokk- urin í Bretlandi, Labour, hevur leingi havt útbúgv- ingina sum fremsta aðal- mál í politikki sínum. Nú sær ikki mætari út enn at stjórnin eisini fer at leggja herðslu á hetta so átrok- andi ekið, ið hevur ikki bara ligið á láni undir Thatcher, men eisini nær- um er farið í spenir. Virkini ráða yvir skipunum Nú farið er undir ta frammanundan so hálov- aðu skipanina við upp- bodssølu av fiski gjøgnum telefon, vil eg seta fiski- málaráðharranum ein stuttan fyrispurning. Kunnu tygum, harra John Petersen, svara mær uppá, hvussu hendan sela skal kunna bera til, tá næstan øll skipini í flotan- um eru ogn hjá flakavirkj- unum og bundin at landa til tey ávísu virkini? Eg kann av royndum siga, at skal nakað sum helst skil fáast á okkara fiskiveiðiflota, má hetta steðgast. Tað ber ikki til, at virkini skulu ráða yvir skipunum, tí á tanr hátt fara skipini fyri einki, og tað nyttar lítið, at virkini bera seg, men eingin er eftir at fiska nakað til tey at hagreiða. N. Jacobsen 2 GÓLVSLÍPING bíligari, skjótari, minni støv, meiri vitan GÓLVTÆNASTAN riska Tif. 19890