týsdagur 12. februar 1991síða 4

Síða 4 Rentuspekulatión Nógv hevur verið tosað um rentuspekulatión í seinastuni: hvor spekulerar, hvussu nógv fólk snýr tað seg um og hvussu nógvan pening snýr tað seg um. Í hesum teigi skulu vit bert taka ein spurning fyri: hvussu gongur tað fyri seg? Kjarnin í manna- gongdini er sera einføld. Tú fert til ein útlendskan banka og biður hann læna tær tvær miljónir. Renta: 12% árliga. Tú hevur sostatt bundið teg til eina rentuútreiðslu uppá 240.000 krónur árliga. Tú setur tær báðar miljónirnar inn í ein før- oyskan pengastovn. Renta: 10% árliga. Tú fært sostatt forsvara 200.000 krónur av rentunum til útlendska bankan Hevur tú eina A-inntøku uppá 300.000 krónur, so fara 150.000 krónur í skatti. Til nýtslu: 150.000 Kronur + ar hj VIK II LUR FALL Y fy } Í 194 hest mn havir t +) KTOMur. =. av nesum nevur tu ur rentuutreidslur i utlendska bank- up oyvi at draga frá álíknaða skattinum aðar. Skattur at gjalda: 49.200 kr Aftrat hesum skal leggjast skatungin av teimum rentunum, tú fært av innistandandi i føroyska pen- ingastovninum. Skatturin av teimum 200.000 ella 1000 krónur. Samtaldur skattur: 50.200 krónur Altso: í mun ul A-inntøkuna uppá 300.000 kr. er skatturin 16,7%. Hóast ta stóru rentuútreiðsl- una, so hevur rentuspekulanturin eina nógv størri tøka inntøku enn tann, ið ongar rentur hevur at draga frá. Efur eru knapt 210.000 krónur ella útvið 60.000 krónur meira enn ein A-skattgjaldari við somu A-inntøku hevur eftir. Samlaðu útreiðslurnar (skattur íroknaður) eru S8S% av samlaðu inntøkunum; kortini hevur rentu- spekulanturin væl meira ul sín sjålvs enn hann, :ð skal gjalda SO% av síni A-inntøku í skatti. ránum er 1/06 kronum er i; Í. Utgangsstødi A-InNnøka.. ................ 300.000 kr. LÁN rsrssrrrnrsesssnannbanan . 2.000.000 kr Rentuutr. 12% av 2 mió. ... => 240.000 kr Innistandand … 2.000.000 kr. Rentuinnt. 10% av 2 mió. .. 200.000 kr. 2. Skatting Skattur av A-inntøku. Skattur eftir frådr. av r.útr. .. Skattur av rentum 1/25 kattur at gjald; 150.000 kr. 100.800 kr. 49.200 kr. 1.000 kr. 50.200 kr. 3. Heildaruppgerð Inntøkur Utreidslur A-inntøka 300.000,- Rentur …. 200.000, REM me 240.000,- A-skattur (eftir frádrátt) ............... 49.200,- Rentuskattur …, 235 AA AARAAARARARAAARR 1.000,- Samtalt 500.000,- 290.200,- Tek inntøka: 209.800,- krónur. Eingin almenn definitión finst av ordinum 'rentu- spekulantur". Tað er ikki ólógligt at vera speku- lantur, - heldur ikki um tú spekulerar innan fyri lógarkarmin, men við heilt eðrum endamáli enn ti, sum rentufrådråttarmøguleikin - sambært politikk- arunum - varð ætlaður til, tá lógin varð samtykt (bíligari at setast í búgv og eggjan til uppsparing og iløgur). Ein óformlig definition av orðinum rentuspeku- lantur kundi vend: ein, id ikki lænir fyri at figgja nýtslu ella iløgu, men sum lænir fyri at fáa rentur, ið partvis kunnu dragast frá í skattinum. Við ødr- um orðum: ein, ið lænir fyri at sleppa bíligari í skatti, og harvið fær meiri pening tøkan owh Nr. 29 — 12. februar 1997 Rentuspekulatión. Vist vaksin, men óvist hvussu nógv Rentufrádrátturin er tvífaldaður síðani 1987 Samtalda skattagrundarlagið er bert hækkað við góðum 39 % í sama tíðarskeiði, vísa tólini frá Líkningarráðnum Hvussu stór er rentu- spekulatónin? Eingin veit tað við vissu. Tann stovn- ur, sum átti at vita mest um tað er Líkningarráðið. EINGIN UPPGERÐ AV SPEKULATION Eingin beinleiðis uppgerð fyriliggur av hesum 6al- menna fyribrigdi, sum eit- ur 'rentuspekulati6n”; ein uppgerð vildi kravt eina nágreiniliga uppgerð av Skattskyldug innt. (1985 sett til 100) A-inntøka B-inntøka Lønt. frådråttur Frådr. f inntøku Saml. skattsk. innt. Frådråttir i skatti (f mill. kr.) Rentufrádráttur Pers. frádráttur Aðrir frádráttir Frádráttir tils. Frádráttir í skatti (1985 sett til 100) Rentufrádráttur Pers. frádráttur Aðrir frádráttir Frádráttir tils. hvgrjum persóni sær. Í teimum varligu orð- ingunum dylir ráðið illa, at rentuspekulatiónin er stór og hevur verið alsamt vaksandi síðstu árini. GREIÐ ABENDING Ein ábending um vaks- andi rentuspekulatién gevur samlaði rentufrádrátturin, sum ráðið hevur gjørt upp. Samlaðu rentufrádrátt- irnir í 1985 vóru 126 mió. kr.; í 1989 vóru teir komnir uppá 249 mió. kr. (hóast lægri rentustødi). Hetta er ein vøkstur uppá 97,6%. Til samanberingar kann nevnast at samladu skattskyldugu inntøkurnar bert eru hækkadar vid 38,8%. EISINI ADRAR ORSØKIR Um orsøkirmar til hækk- 1985 1986 199” 1988 1989 100,0 111,7 119,6 135,4 141,4 100,0 114,5 136,4 135,0 121,9 100,0 108,5 108,9 116,2 123,3 100,0 134,1 283,5 228,1 212,5 100,0 111,7 118,4 134,6 138,8 1985 1986 1987 1988 1989 126 142 183 232 249 174 182 191 203 210 63 72 76 46 43 364 398 451 482 499 1985 1986 1987 1988 1989 100,0 112,8 144,9 183,8 197,6 100.0 04,9 110,0 117,0 120,6 100,0 114,2 120,4 72,4 68,3 100.0 09,3 1239 132,4 137,1 ingina í rentufrådråttinum nevnir Líkningarráðið, at persónar hava verið noyddir at tikid lán or- sakað av tapi, tá stórur partur av farmaskipaflot- anum varð seldur, og at lánveitingin til sethús er hækkað og sum tridu orsøkina: rentuspekulati- én. EITT FÅTAL Likningarrådid hevur eis- OVAST Talvan visir prosentvisu gongdina i skattskyld- ugu inntøkuni i Føroy- um. Tølini fyri 1985 verda sett = 100, og tølini eftirfylgjandi ár verða roknaði út frá hesum. I MIÐJUNI Teir frádráttirnir, sum eru drignir frá skatt- inum 1985-1989. Telini eru í milliónum krónum NIÐAST Sama talva sum niðast, bert umroknað til visitøl. 1985 er sett = 100 og eftirfylgjandi ár roknað út frá hesum. T.d. sæst, at samtaldi rentufrá- drátturin er øktir við 97,6%, meðan allir frá- dráttir undir einum bert eru øktir við 37,1%