fríggjadagur 15. februar 1991síða 16

Síða 16 Warszawa-samgongan verður avtikin í maí Tað er ikki nógv eftir av tí fyrr so sterku Warszawa-samgong- uni millum tey komm- unistisku londini í Eystureuropa. Við end- anum á tí kalda kríg- num varð eisini grund- arlagið tikið undan hesi hernaðarsam- gongu. Sovjettiski forsetin hevur nú sagt frá, at samgongan verður endaliga avtikin í mai í ár. Hetta hevur hann oðað frå í brævi til fleiri av leiðarunum í Eystureuropa, eitt nú tí tjekkiska Vaclav Havel Gorbatjov skjýtur upp, at uttanríkis- og verjumálaráðharrarnir í Warszawa-samgong- uni metast at tosa um avtøkuna av felags- skapinum. W arszawa-samgong- an, sum fevnir um seks lond, varð stovnsett av Sovjetsamveldinum i 1955 sum eitt svar til NATO. Síðani Berlinmúrur- n fall í 1989 hevur Varszawa-samgongan eilt mist sín týdning g er í veruleikanum ipployst. M.a. hava russar tikið sínar her- deildir úr eystara parti Tysklandi, Ungarn og Tiekkoslov akia Forsetin i Tjekkoslo- vakia hevur just bodad frå, at land hansara ynskir eitt nærri sam- starv vid NATO. Vac- lav Havel heldur, at henda samgongan kann fåa tydning sum kjarnan i eini framtidar verjuskipan, sum fevn- ir um alt Europa. Havel hevur eisini uttalad, at Warszawa- samgongan eigur at verða upployst bæði hernaðarliga og politiskt. Enn eru ikki allar súðir syftar. Póland sær helst allar sovjett- iskar hermenn har pip- arið grer, men leiðslan í Moskva hevur víst aft- ur einum kravi frá Pó- landi, um at allir sov- jettiskir hermenn skulu fara úr landinum áðrenn 1992. Russarar siga, at afturtøkan ikki verður veruleiki fyrr enn í 1994. Orsekin eru trupulleikar í Sovjet- samveldinum og aftur- tøkan av teimum mongu herdeildunum úr Týsklandi. Steðan millum Pó- land og Sovjetsam- veldið hevur verið sera spent í seinastuni, tí pólendingar vilja hava greitt at vita, nær Sov- jettisku herdeildirnar fara úr landinum, og teir hava eisini sýtt sovjettiskum herdeild- sum taka seg úr Týsklandi, at ferðast gjøgnum Póland um lrakiski uttanrikis- ráðharrin til Moskva Higartil eru allar royndir at finna eina friðarliga loysn í Golf- krígnum miseydnaðar. Herfyri royndi Iran seg sum meklara men hverki Saddam Huss- ein ella George Bush vildu ganga iranska uppskotinum á meti. Hóast tað sær svart út, so tykist tó enn ein glotti at vera og hann er hvørki at finna í nøk- rum islamiskum landi ella í vesturheiminum, men í Moskva. Nú um dagarnar kom sovjett- iski diplomaturin Primakov aftur av vitj- an í Bagdad, har hann hevur tosað við irak- isku leiðararnar. Eitt av úrslitunum av hesi vitjan er, at irakiski uttanríkisráð- harrin Tariq Aziz sunnudagin skal til Moskva at hitta Gorbatjov å måli um Golfkriggid. Ein tals- maður fyri sovjettisku leiðsluna sigur, at tað eftir vitjan Primakovs í Bagdad eru vónir um at finna eina friðarliga loysn á krígnum í Golf- inum. Hann vildi tó ikki greiða nærri frá fundunum í Irak. Eftir fundin við Primakov segði Sadd- am Hussein, at hann var hugaður fyri at finna eina loysn á kreppuni saman við Sovjetsamveldinum. Hvat hetta merkir er enn ógreitt. Norðurlond dálka mest Ríku og keldu Norður- londini eru í ferð við at hita alla jerðina upp og hetta økir um vandan fyri álvarsomum náttúruvan- lukkum. Vit brenna nógv meira av CO2 gassi enn tey flestu av teimum fátæku londunum sunnanfyri, lut- víst til upphitingina men eisini til framleiðslu og ferðslu. Ein uppgerð frá OECD- stovninum vísir, at fleiri av Norðurlondunum liggja sera frammarlaga, tá talan er um at økja ta sokallaðu vakstrarhús- effektina. Amerikanarar eru teir størstu syndararnir við umleið fimm ferðir so stør- um forbrúki uppá íbúgvan sum restin av heiminum. Norðurlond liggja tó ikki langt aftanfyri USA. Tað eru tel, sum hesi, ið - -Drivhus > : Tons pr indbygger. eru orsøkin til, at londini sunnanfyri halda, at tad eru Norðurlond og aðrir CO2 framleiðarar, sum fyrst eiga at steðga dálk- ingini. EF hevur samtykt at Nr. 32 — 15. februar 1921 gasser nullstilla vøksturin i CO2- gassum og frå år 2000 at byrja minkingina. Londini sunnanfyri hava to tryggjad sær at tey kunnu halda fram vid sini dålk- ing eina tíð enn móti at vit skera meira niður. Umframt amerikanarar og norðbúgvar liggja eis- ini lond sum Belgia og Ír- land ovarlaga, tá tað snýr seg um at hita upp jorð- ina. Hetta kemur av teirra stóru nýtslu av koli og torvi. Japanarar hava á sera virknan hátt minkað um teirra dálking, hóast stór- an vekstur í framleiðsluni, lutvíst tí teir búgva í minni íbúðum og lutvíst tí at teirra framleiðsla er sera nútímans og brúkar orkuna betur. Telini frá OECD fevna bara um CO2-frárensl frå orkuframleiðslu og ikki skógir og markir, sum verða brendar av. Saddam Hussein sigur seg vilja tosa um frið Í gjár fór ein av næstu monnum Gorbatjov úr aftur Bagdad eftir at hava havt fund við Saddam Hussein. Sambært tíðindamonn- um í irakiska hevuðsstað- num skal Saddam Huss- ein hava sagt sovjettiska diplomatinum, at hann fegin vil tosa um at finna eina friðarliga loysn á krígnum saman við Sov- jetsamveldinum. Hann sigur, at henda loysn má tvinnast saman við eðrum spurningum í Miðeystri, eitt nú palestinaspurning- inum. Hetta er fyrstu ferð, síðani kríggið byrjaði, at Saddam Hussein hevur sagt seg vilja hjálpa til við at finna eina friðarliga loysn. Amerikanarar halda lít- ið um úttalilsini hjá Sadd- am Hussein. Talskvinnan hjá Hvítu Húsunum segði í gjá, at einki nýtt var í úttalilsunum. Her er har- afturímóti bara talan um endurtekur av tí, sum Saddam Hussein alla tíð- ina hevur fert fram, nevni- liga at spurningurin um Kuwait skal loysast sam- stundis sum palestina- spurningurin verður loystur. Og hetta er tað sum teir sameindu ikki vilja góðtaka. Áðrenn palestina- og aðrir spurn- ingar koma upp á tal, skal Irak taka seg úr Kuwait, segði talskvinnan hjá Bush. Tað hava annars í sein- astuni gingið tíðindi um, at russarar framvegis Sakarmálið móti Winnie Mandela aftur útsett mestu vitnunum var ákærunum. Almenni horvið ella sum ákærin ákærin í málinum segði segði, tað var burtur- á rættarfundinum Sakarmálið móti Winnie Mandela í Sudurafrika, sum skuldi byrja í síðstu viku og sum varð út- sett til mánadagin, var aftur útsett við grund- gevingini, at eitt av teimum týdningar- -———— > É—17". ; >" flutt. Talan er um svartan, sum sigst at hava út- talað seg móti Winnie Mandela. Hon skal sambært ákæranum ur ár herfyri. 150 ráðgevarar í skulu hava hernaðarligar Irak. Teir sambært ónavn- givnum fregnarkeldum hjálpa irakum við at skjóta Scud-rakettir móti Saudi Arabia og Ísrael. Sovjettiski uttanrikis- rådharrin hevur vist hes- um leysatíðindum aftur og sigur, at allir sovjett- iskir ráðgevarar eru farnir úr Irak. Radiofólk hjá ameri- kanska herinum í Kuwait siga seg annars hava hoyrt sovjettiskar reddir í Irak og Kuwait, og at hes- ar reddir hevdu við irak- iska herin at gera. Hesi tíðindi eru heldur ikki váttað. Hesa seinastu tíðina hava tað annars verið mong óváttað tíðini í al- - hava verid vid til at buka ein ungan svart- an mann til deydis nøk- Mandela náddi tó at siga, at hon er ósek í Politiið varð tí biðið um at finna umredda vitnið og varð sakar- málið útsett til í gjár. tjóða mfjølmidlunum um meguliga sovjettiska lut- teku í krígnum. Sambært einum italskum blað skal ein italskur dómari hava skrivlig prógv, sum vísa, at russarar hava latið irakum tríggjar kjarn- orkubumbur fyri nekrum árum síðani. Um tað eru hesi vápn, sum irakar sipa til, tá teir aftur og aftur ávara vest- urheimin um at teir eiga oyðandi vápn, er ilt at siga. Men enn eru hesi tíð- indi sum so mong onnur í Golfkrígnum ikki váttað av nekrum av impliseraðu pertunum. mánadagin, at soleingi hetta tydningarmikla vitnið ikki er komið afturíaftur, so leingi vilja trý onnur vitni heldur ikki úttala seg. ———øi8I88—8G AGO