leygardagur 16. februar 1991síða 8

á Nr. 33 — 16. februar 1991 A propos føroyskur dansur Nú í vikuni hava verið tvey lesarabrev um fer- oyskan dans. Felags fyri bæði brevini er, at fýlst verður á, at tað sum kvød- ið verður í útvarpi/sjón- varpi fylgir ikki »békini«. Hesi brevini vísa, at tað enn eru fólk, sum árvakin fylgja vid og lurta/hyggja at føroyskum dansi, og ikki bert bruka tad sum dagdvølju oyragass, tad er at frøast yvir. Men, mangt broytist å mansins ævi, og so er vid tí føroyska dansinum. Feroyskur dansur verður dansaður væl minni nú enn fyrr, og so legið tað ljóðar, so hevur júst hetta fyribrigdið gjørt tann før- oyska dansin meira ment- aðan. Ja, nú verður tosað Ólavi Holm Mikkelsen, lærara til minnis Tað vóru bæði tung og depur boð, vit fingu, tá ið skúlastjórin boðaði okkum frá, at starvsfelagin Ólavur ikki meira var okkara millum. Tað tóktist so óveruligt, at hann, knapt 14 dag- ar eftir at vera byrjaður aftur í skúlanum, longu tá skuldi liggja undir grenu torvu. Hann hevði, sum ellum kunnugt, verið sjúkur alt tað seinasta árið, men ongan okkara vardi tað, at tíð hansara var úti so stutt eftir, at hann hevði tikið upp aftur skúlastarv sítt. Hann var ikki ein, ið gjørdi nógv um seg ella sum gramdi seg, hóast heilsan var far- in at bila. Men ongin kennir mein í annans bein, so ein var illa við, tá ið frættist, at hann var farin á sjúkrahús við blóðteppi. Hetta var sunnudagur- in fyri, sum hann andaðist týsmorgun 15. januar, og jarðarferðin fór fram leygardagin eftir. Tann dagin hevði hann blivið 54 ár. Ólavur var einans smádrongur, tá ið mamma hansara doyði bert 26 ára gomul frá trimum smá- drongjum. Olavur og breður hansara vuksu síðan upp hjá ommuni og abbanum. Men elsta beiggjan mistu tey eisini — bara 42 ára gamlan. — Ólavur gekk í realskúla í Vági, arbeiddi síðan fyrifallandi arbeiði — dámdi eisini at vera á floti og var gjarna millum teir fyrstu at sleppa sær í grind. Eisini var hann av og á við slupp undir Grønlandi. Hann tók læraraprógv frá Esbjerg læraraskúla í 1961 og hevur síðan starvast við skúlan í Vági, har hann var ein nógv avhildin lærari. Í samkenslu við teimum avvarðandi lýsa vit frið yvir minnið um Olavur starvsfelaga. Lærararnir við Vágs skúla um mentunarary, sum helst skal censurerast av orðabókini í útvarpinum, áðrenn loyvt verður at senda meguligar upptek- ur av føroyskum dansi í útvarpi/sjónvarpi. Sjålv- andi skal ein vanda sær um málið, bæði í talu, skrift, sangi og kveðing v.m., men álvaratos. Fer- oyskur dansur er fólka- dansur, hvar tað mestsum ikki hoyrir heima, at tosa um rætt ella skeivt, men meguliga um gott ella minni gott? Skulu vit par- tú graduera, má tað verða í mun til okkurt, eitt nú: framburð, orðafelling, dansilag, fáa orðið undir fót, frávíking frá bókini v.m. Skiparin avger suve- rænt hvussu, og hvat kveðið verður, so leingi hon/hann skipar. Tað gev- ur onga meining her, at tosa um rætt ella skeivt. Ein og hver, sum skipar, hevur sín egna máta at gera tað uppá. Orð og endingar verða mangan broytt til tað »abstrakta« í mun til tað meira jarðar- bundnu mállæruna. Í kveðing er talan um liv- andi orð frá munni og ikki deyð orð frá bók — sum tikið verður til. Ein og hver niðurskriv- Minningarorð um ing er ein »momentan fiksering« ella ein fast- læsing av tí skrivaða í nú'inum. Tulkingin í for- oyskum dansi livandiger tað skrivaða, men má ongantíð blíva trælur av tí skrivaða. Kveðingin er meira samfingin í dag enn fyrr. Tú finnur ikki longur tann samansjóðaða dansi- ringin, sum í forðum við sínum serliga dansilag umboðaði Bygdina. Nú koma fólk úr øllum ættum í eitt dansifelag, hvor um- boðandi sín máta, men tað Mannbjørn Mortensen Týskveldið 18. desemb- er komu deyðsboðini av Mannbjørn Mortensen, skulastjæéra á Tvøroyri. Hann hevði nú í nøkur år stríðst við álvarsama sjúku; men kortini royndi hann at halda á í skúlanum líka til tíðliga í heyst, tá ið hann legði kongin, sum hann sjálvur tók til. Hann var borin í heim 6. juli 1925 her á Tver- oyri. Foreldrini vóru Hans Pauli Mortensen (Palli í Myrini) úr Øravik og Katrina Margretha f. Joensen úr Skúvoy. Pápin doyði, tá ið Mannbjørn var 4 ára gamal, og 9 ára gamal misti hann mammuna. Ti kom hann at vaksa upp hjå eini systur sini, sum búði i Danmark. Studentsprógv tók hann á Sorø, og mangan tók hann til tey árini. Síðan gekk leiðin á Lærda Háskúlan í Keyp- mannahavn, har hann fór undir læknalestur. Seinni hálsaði hann kort- ini um, og valdi sær lærarayrkið. Hóast hann fór av landinum sum smá- drongur, kendi hann seg altíð sum feroying, og tá ið hann so eisini hevði funnið sær feroyska konu, gekk leiðin heim aftur til Feroya, eftir at hann hevði starvast nøk- ur ár sum lærari í Dan- mark. Feroyska skúlaverkin- um tænti hann í samfull 36 ár, 18 ár í Vestmanna og 18 á Tveroyri. Hann varð settur sum skúla- leiðari, tá ið framhalds- deildin varð stovnað í Vestmanna skúla í 1957. Dreymurin hjá Miu og Mannbjern var altíð at koma aftur til Suðuroy- nn. ar. Hann var jú ættaður hiðani og hon úr Vági, og tá ið stjórastarvið í Tveroyrar Skúla var leyst í 1972, sekti Mann- bjørn og fekk starvið. Tey bygdu her beint oman fyri skúlan við út- sýni yvir allan fjørdin. Vit lærarar kendu okk- um væl undir hansara leiðslu. Hann var ein góður skúlaleiðari, sum við eini fastari, mildari hond útinti sítt verk. Al- tíð var hann hjálpsamur og til reiðar við góðum ráðum, um onkur hevði hug at fara undir okkurt nýtt, har ein kendi seg eitt sindur ótryggan. Hann hevði eitt ljóst, lívsjáttandi sinni, og hann gav okkum ellum so nógv við sínum veru- máta. Mangt hugnaligt prátið var í fríkorterun- um, og serliga fara vit at minnast leturnc“, tá ið vit ell við skúlaárslok plagdu at savnast uppi hjá Miu og Mannbjern. Náttúran átti hansara stóra tokka. Túrar niðan á fjøllini við víðum út- sýni yvir oyggjarnar taldust millum tær rík- astu leturnar í lívi hans- ara. Mannbjørn var sera virkin ítróttarmaður. Hann spældi bæði fót- bólt, hondbólt og borð- tennis, men tað var í fót- bólti, at hann gjerdi ser- liga vart við seg. Hann var kvikur á velli, og var eisini framúr góður teknikari, og hetta gjørdi, at boð vóru eftir honum, tá ið fótbóltur skuldi spælast. Mann- bjørn hevur spælt dystir fyri TB í 1. deild, og hev- ur eisini roynt seg á før- oyska landsliðnum í fót- bólti. Fyri feroyska hond- bóltin hevur Mannbjern havt stóran týdning, og hevur hetta verið sum leiðari og venjari. Hver hevur ikki hoyrt um tað stóra arbeiðið, hann gjørdi fyri VÍF, og tátt- urin varð uppafturtikin, tá ið Mannbjern kom til Tveroyrar at starvast sum skúlastjóri. Hann sat sum formaður í hondbóltsnevnd TBs í nekur ár og rekti sam- stundis starvið sum venjari við góðum úrslit- um. Ítróttarmaðurin Mannbjørn er farin. Ítrótturin í Feroyum hevur mist ein góðan mann, ið verður saknað- ur nógv. Maður kemur í mans stað, verður sagt, men torfert verður helst at taka við eftir Mann- bjørn sum ítróttarmað- ur, leiðari og venjari. Tollaksmessudag varð hann lagdur til hvíldar; veðrið var ringt henda dagin — stormur og regn. Men hesar oyggjar og serliga hetta plássið áttu yndi hansara. Her slapp hann at hvíla „millum blómur við Tveroyrar fjorð<. Tit, hansara nærmast, hava mist nógv. Harrin styrki tykkum. Ljós minni liggja eftir Mannbjern Mortensen. Lærararnir á Tveroyri