fríggjadagur 22. februar 1991síða 3

Nr. 37 — 22. februar 1991 Thomas Arabo Fleiri streingir - Stór, nýggj almenn arbeiði verða ikki sett í gongd av hesum lands- styrinum, segði Thomas Araboð, landsstýris- maður í ídnaðarmálum. Tað verður tí avger- andi, í hvønn mun landsstýrið og løgting megna at skapa verandi og nýggjum vinnugrein- um fortreytir fyri at virka. Skipabygging. Nýggja lógin um sátt- málaveðhald skal tryggja, at skip, bygd á føroyskum skipasmiðj- um, verða bygd liðug. Talan verður um ein grunn, har ikki einans landskassin leggur í, men eisini almennir grunnar, bankarnir og tryggingin. Vindmyllir. Landsstýrið ynskir at kanna møguleikan fyri útflyta vindmyllir. Í hesum viðfangi er landsstýri uppií sam- starvi millum SEV og Oilwind í Miðvági um eitt vindmyllu-projekt fyri SEV. Landsstýri fer møguliga at vera við figgjarliga, medan fyrstu myllurnar verda gjørdar. Ferðamannavinnan. Trupulleikin er, at vit selja eina vøru, sum vit ikki hava: vit heita á útlendingar um at koma hendan vegin, men vit hava als ikki teir neyð- ugu fasilitetirnar til at taka ímóti teimum. Landsstýrið fer í sam- ráð við ferðafólkavinn- una at taka stig til broytingar å hesum øki, segði Thomas Arabo. - Kann Marita so fremja eina liberalis- ering av rúsdrekka- ógini, so hevði tað ikki verið verri, legði hann aftrat. Farmaskipavinnan Landsstýrið hevur sam- ykt at kanna møguleik- n fyri eini FAS-skipan, ið ger tað lokkandi hjá ítlendskum farmaskip- um at verða skrásett í "øroyum, segði Thomas Arabo. Síða 3 Gongd á samfelagið. Bjarti Mohr, stjóri á Føroya Fiskasølu Góðsking er gandaorðið Men vit hava ov lítið av råvøru, og tí mugu vit eisini innflyta hann frysta, segði Bjarti Mohr á fundi mikukvøldiø. - Okkara trupulleiki er einfaldur, men stórur. Vit hava ov lítið av råvøru, og råvøruna, sum vit hava, góðska vit ov lítið. Hetta var útgangsstøðið í upplegginum hjá Bjarta Mohr, stjóra á Føroya Fiskasglu á fundinum mikukvøldid, sum Suður- streymoyar Javnaðarfelag skipaði fyri. Umframt fiskasglustjór- an var eisini Thomas Arabo, landsstýrismaður í fíggjarmálum biðin at koma við einum uppleggi. TVEIR VEGIR Bjarti Mohr segði, at á hansara øki vóru tvinnir vegir. Annar var at góðska råvøruna meira, áðrenn hon varð útflutt, og hin at innflyta frystan fisk til virkingar. Eitt hægri góðskingar- stødi gevur ikki bert stórri útflutnings-inntgku, men ger eisini, at vørurnar verða sendar til ein marknað, ið hevur meira stødugar prísir; harum- framt fer meiri góðsking at hava við sær, at meiri arbeiði skal gerast í Før- oyum. BETRI FORTREYTIR Fiskasglustjórin vísti á, at fortreytirnar fyri at góðska vørurnar eru vorðnar nógv betri enn áður, ti bæði kunnleika-stødid hjá fólk- inum í vinnuni á landi og rávgran (serliga upsin) eru vorðin betri; hann und- irstrikadi, at tað kravdi munandi meiri displin at framleiða lidnar vgrur enn t.d. upsablokk. Royndir hava verið gjørdar i nøkur år og åhugadir keyparar hava ikki vanta, men tað hevur ikki eydnast at troyta hendan møguleikan. SETT SÆR MAL Fiskasølan hevur ár sett sær fyri at útflyta 7500 tons av sonevndum retail og catering-vørum, og tað er ein munandi øking . Viðvíkjandi innflutningi av fiski til virkingar segði Bjarti Mohr, at vit eru seinir á sjóvarfallinum, tí danir t.d. hava í fleiri ár brúkt hesa mannagond. Ein bági er, at talan verður um sokallaðan 3. landsfisk, tå hann verður útfluttur. Hóast hetta senda danir fleiri túsund tons av 3. landsfiski til onnur EF-lond sum um talan var um danskan fisk. FLEIRI MARKNADIR Viðvíkjandi marknadar- londum segði Bjarti Mohr, at hann vónaði og roknaði við, at amerikanski marknaðurin aftur fór at keypa meira úr Føroyum, - ikki bert tosk og hýsu, men eisini upsa. Eisini var tað umráðandi at byggja upp ein marknað í Fjar- eystri, serliga Japan. ówh Fiskasølustjørin: Gev okkum studning i tvey år Tað er skilagott, meðan vinnan lagar seg til at fara undir góðsking i stórri mun Stór optimisma og sam- semja var felags fyri teir báðar innbodnu Bjarta Mohr, stjóra á Føroya Fiskasølu, og Thomas Arabo, landsstyrismann i idnadarmålum. Bjarti Mohr hevði hoyrt, at hetta landsstýrið ætlaði at taka av studningin til innflutning av frystum fiski til virkingar og bonus fyri virkaðar fiskavørur. Hetta helt fiskasølu- stjórin vera skeivt. Hann var samdur í, at fiski- vinnan átti at klára seg uttan studning. - Men vit eru í eini tillagingartid, og í hesum føri er tað ein meining í at geva studning til fiska- virking, segði fiskasglu- stjórin, ið legði dent á, at tað avgerandi var ikki bara virðið á eini ávísari vøru, men virdisøkingin. Sum dómi nevndi hann upsa, ið kann virðisgkjast til sjey krónur sum fars og 13-14 krónur sum fiska- fingrar. - Gevið virkjunum studning í 1991 og kanska 1992, - gloymið hann so, ti tá er óivað gongd komin á framleiðsluna av góðsk- aðum vørum. Í hesum viðfangi vísti fiskasglustjórin á, at studningurin skuldi latast fyri at skunda undir góðskingargongdina, sum er við at taka seg upp av álvara; hann nevndi eisini, at nú fría kappingin er farin at virka, eru virkini komin í eina prísklemmu, ið ger råvøruna munandi dýrari, - og hetta kann halda fleiri virkjuma ftur í at fara undir góðsking. ówh Fiskafingrar er dómi um ta góðsking, ið av álvara er við at taka seg upp á fiskavirkjunum Studning til nýskapanir Landsstýrismaðurin be- dýraði, at tað als ikki var talan um taka hendan studning burtur. Gamla lógin er farin úr gildi 1. januar. - Men hon var so fantasileys, at eg havi bidid umsitingina gera eitt betri og smidligari upp- skot til eina lóg á hesum øki, greiddi Thomas Arabo frá. Hann tók undir við fiskasglustjóranum og segði, at slíkur stuðningur samsvaraði við grundsjón- armiðini hjá landsstýr- inum: - Studningur skal bert latast til at menning og nýskapanir, ið hava sam- felagsligt gagn, segði hann, tí á hendan hátt eru politisku myndugleikarnir vid ul at menna tær vinnur, ið kunnu standa seg í fríari kapping. ówh Bjarti Mohr: Greið EF-linja - Eg havi varhugan av, at seinasta uppleggid frå EF ber bod um eina greiða linju: teir vilja fegnir hava råvørurnar tollfríar frá okkum, meðan góðskaðu vørurnar verða steðgaðar av tollmúrin- um, segði Bjarti Mohr á fundinum, sum Suður- streymoyar Javnaðarfel- ag skipaði fyri miku- kvøldid. - Vid ti stóra trotinum å råvørum i dag, skilji eg hetta væl, men framtid okkara liggur ikki æi at framleida råvørur, og ti er EF-útspælið als ikki góðtakiligt. EF hevur sum grund- geving, at vit søguliga sæð hava innflutt so lítið til EF-lond. - Hetta skilji eg ikki, ú í 25 ár hava vit lauð fleiri túsund tons av de- tail- og catering-vørum frá okkara dótturfelag í Grimsby, og harvið skapt bæði pengaumfar og ar- beiðspláss í einum annars doyggjandi fiski- vinnubyi í EF, vist Bjarti Mohr å. Fiskasølustjørin helt, at tað, sum Kent Kirk segði í Norðurlanda- húsinum, samsvarar væl við hesa meting (Sosi- alurin í gjár). Kent Kirk segði, at danir kundu ikki trysta før- oysku EF-ynskini um fríhandils-avtalu í- gjøgnum. - Hetta sannførir meg um, at góðskingarleiðin er tann rætta at ganga, segði Bjarti Mohr, Bjarti Mohr legði aftrat, at føroyski út- flutingurin skuldi leggja seg eftir at standa á trimum bein- um, sum hann tók til: européiska marknaðin- um (sum í dag keypir meira enn 80% av okk- ara fiskavørum), USA Fjareystur, serliga Japan. Bjaru Mohr undirstrik- aði, at meting hansara ikki skuldi takast sum eitt poliuskt útalilsi, men sum ein meting av ak- tucllum marknaðar- og kappingarvidurskiftum yvirhøvir. ówh