fríggjadagur 22. februar 1991síða 15

Nr. 37 — 22. februar 1991 Danska KV-stjórnin: Nei til log um samhaldsfasta Spurningurin um arbeiðs- arknaðarpensión ella etri kend í Feroyum und- heitinum »tann sam- ildsfasti« er nogv mmi i Danmark i sum døgum. Herfyri nadist tad teimum al- 1t lentu at fáa eina ti- pensión við í avtalur- „ og stutt eftir fingu r 150.000 limirnir í CO- tal eisini arbeiðsmark- iðarpensión við í sått- an. Hetta verður av summ- mett at vera eitt stort aran i Danmark — men øårum verður tað mett ci at vera eitt nóg stórt imstig. Ti pensiónsskip- urnar eru ikki heilt eftir dinum hjå LO og ar- iðstakarunum. Nú er so spurningurin, tað endar við hjá stini á privata arbeiðs- rknaðinum. Tað hevur ingi verið eitt ynski hjá LO at fáa pensiónina við í avtalu, sum fevnir m allar lentakarar — og na pensiónsskipan, har ið eru lentakararnir, sum era av, hvat teir nógvu ippspardu pengarnir kunnu brúkast til. Eins og í Feroyum eru tað eisini ynski frammi m í Danmark, at allir lentakarar skulu hava eina tílíka pensión, t.v.s. Fleiri og fleiri norðmenn Hóast flestu lond í Europa, sum standa uttanfyri EF, heldur enn fegin vilja sleppa upp í, so er Noreg tað landið, har mótsteðan móti EF-lima- skapi er sterst. Fleiri og fleiri norðmenn halda ikki, at limaskapur er tað rætta. Ein kanning, sum júst er gjørd, vísir, at 37% av norðmonnum eru ímóti limaskapi. Hetta eru 2 prosent fleiri enn seinastu kanning. 31 prosent eru at hon skal samtykkjast politisk — við lóg. Hetta var tað, sum hendi í Fer- oyum, tá javnaðarflokkur- in og tjóðveldisflokkurin sótu í Tinganesi. Lógin um tann samhaldsfasta varð samtykt og kann sig- ast, at føroyingar hava verið langt framman fyri eitt nú danir á hesum eki. Men skiftandi landsstýri hava tó útsett skipanina og sama hevur sitandi landsstýrið, og okkurt bendir á, at tað uppruna- liga uppskotið fer ikki at verða samtykt í sínum upprunaliga líki. Onkur vil meina, at tað tá hverki verður fuglur ella fiskur. Men í Danmrk vil borgarliga KV-stjórnin ikki hoyra talan um eina lóg um tvungna pensión fyri øll. Tað mugu partarnir á arbeiðsmarknaðinum sjálvir finna út av, um teir ynskja hana, sigur Poul Schløter. Stjórnin fer ikki at seta í verk pensións- skipanir fyri teir bólkar í samfelagnum, sum ikki hava ynskt ella megnað at fáa slíka í sáttmálasam- ráðingunum. — Tað hevði verið tápu- ligt og amoralskt um stjórnin og fólkating eftir sáttmálasamráðingarnar kom og gav pensiónir til tey, sum ikki hava ynskt fyri limaskapi, meðan heili 32 prosent enn ikki hava nakra meining. "Mótsteðan er sterst úti á landinum og millum kvinnur. Ein orsek til at so mong enn ikki hava av- gjørt, um tey eru fyri ella ímóti, er tann, at lima- skapur enn ikki er á polit- isku dagsskránni í Noregi. Stjórnarflokkurin = hjá Gro Harlem Brundtland ynskir als ikki at tosa um limaskap nú. Hann vil ella fingið tær, segði Poul Schlúter við donsk bleð týsdagin. Hann roknar tó við, at tær pensiónsskipanir, sum longu eru gjerdar, fara at virka sum »en leftestang og inspiration« fyri restina av arbeiðs- marknaðinum. Hóast lentakararnir í jarn- og metalídnaðinum slóðaðu fyri hesi fyrstu pensiónsskipanini, so eru fakfeløg samd um, var hon tó bert tann næst- besta, tí arbeiðsgevarar- nir fáa eitt avgerandi orð at siga, hvat tann pening- urin kann brúkast til. Nógvar atfinningar hava verið móti sam- ráðingarmonnunum hjá CO-Metal, men teir vísa teimum aftur og siga, at fingu teir ikki hesa næst- bestu loysnina, so hevði tað einsvæl kunnað endað við eini nógv verri loysn, har semingsmaðurin hevði havt ein sterri leik- lut ella meguliga eina enn verri politiska loysn. Nú kemur so restin av arbeiðsmarknaðinum. LO miðar móti at feløgini kunnu fáa eina avtalu, sum eisini fevnir um pensiónina — men eina pensiónsskipan, sum gongur ynskjunum hjá LO á meti. Hesi fara longri enn tað jarn- og heldur hava eina avtalu við EF, sum fevnir um eitt búskaparligt samarbeidi. Hetta er nógv umredda EMS-avtalan, sum EFTA og EF í letuni samráðast um. Kanningin,: sum gjørd er, vísir eisini, at tey, sum eru ímóti limaskapi, rokna ikki við, at tey fara at vinna í longdini. Tey rokna við, at Noreg verður limur í EF í 90-unum. EFTIR Jan Miller skrivar metalídnaðurin fekk. Tann ideella skipanin sig- ur LO er tann, har løntak- ararnir sjålvir kunnu av- gera, hvat tann nógvi upp- spardi peningurin kann brúkast til, og har arbeiðs- gevararnir tí ikki hava vetorætt. Ístaðin fyri eitt tryggingarfelag skal eitt felag, sum lentakararnir burturav eiga, umsita peningin. Enn mangla avtalur fyri stóran part av arbeiðs- marknaðinum. Semings- stovnurin hevur heitt á partarnar um at umhugsa steðuna, nú tað ikki hevur eydnast at fáa avtalur á einum stórum parti av ar- beiðsmarknaðinum. Freistin gongur út 28. februar. Tá skal helst ein loysn vera í eygsjón. Um ikki so kann tað enda við einum verkfalli, og tað kann so aftur enda við politiskari uppilegging. Hetta er í hvussu er tað, sum partarnir helst vilja sleppa undan. Leiðarin í Ruslandi, tí sterstu av teimum sov- jettisku republikkun- um, Boris — Jeltsin, krevur, at Mikhail Gorbatjov fer frá í stundini. Hetta segði hann í eini beinleiðis sjón- varpssending týsdag- in. Í eini 40 minuttir langari samreðu í sov- jettiska sjónvarpinum, har tveir tíðindamenn settu honum spurning- ar, segði Boris Jeltsin, at Gorbatjov hevur sett einaræði í gildi i landinum. Hann heitti á Gorba- tjov at lata alt vald í hendurnar á tí kollek- tiva samveldisráðnum, har leiðararnir í teim- um 15 republikkunum eru limir. Jeltsin segði, at stersta mistak hans- ara, síðan hann tók við sum formaður í Ovastu Sovjettini í Ruslandi í Boris Jeltsin krevur Gorbatjov frá í stundini mai i fjør, var tann, at hann hevði trúð ov nógv uppá Gorbatjov. — Eftir at hava sett meg gjella inn í steð- una hesar seinastu mánaðirnar, kann eg nú bert siga: Eg ávar- aði í 1987 móti, at Gorbatjov hevði í hyggju at leggja alt vald undir seg, og í dag hevur hann avgerðar- rætt sum ein annar einaræðisharri, men hann hevur givið tí eitt vakurt heiti, nevniliga »forsetastyri«. Boris Jeltsin fanst at Gorbatjov fyri at mið- savna alt vald til sin sjålvan, at sleppa teim- um vittgangandi bú- skaparligu tiltøkunum og at brúka hermegina móti sivilum. Hann ákærdi eisini Gorbatjov fyri at hava svikið sovjettiska fólk- ið við lyftum, sum bert vóru tóm orð. Ovasta Sovjettin í Kreml: Tað vóru ikki mjúk orð, sum fullu í Ovastu Sovjettini í Kreml mikudagin, tå kravið frå Boris Jeltsin, um at koyra Gorbatjov frå, var til viðgerðar. Fleiri av reðarunum vóru rættiliga uppestir og ein teirra skírdi Jeltsin landasvíkjari. Tá hægsti leiðarin í Ruslandi heitir á alt fólkið um at koyra Kríggið í Golfinum hevur givið teimum stóru oljufelegunum í USA, sum vilja sleppa eftir oljuni, ið liggur goymd í Alaska, vind í seglini. Talan er um sera stórar oljugoymslur í ekjum í Alaska, sum higartil hava verið frið- að. Umhvervið har er sera viðkvæmt, og tí hava umhvervisfelags- skapir megnað at sann- fert amerikanskar po- litikarar um, at tað er ikki rætt at fara eftir oljuni í hesum økjum. Men nú hevur Flógvakríggið full- komiliga broytt mynd- ina. Nú verður aftur Jeltsin er landasvíkjari landsins forseta frá, tá er talan um ein landa- svíkjara, segði ein teirra. Tað er ikki greitt, um úttalilsini hjá Jeltsin fáa nakra avleiðing fyri hann sjálvan. Men neyvan er nakar ivi um, at sambandið mill- um hann og Gorbatjov við hesum er kvett og væl tað. tosað um at gera USA minni bundið av Mið- eystri og heldur brúka av sínum egnu olju- keldum. í Umhvervisfelags- skapir í USA eru sera illa við av hesum og bera ótta fyri, at tað sjáldsama og við- kvæma djóralívið í Alaska skal fáa menu- stingin. Teir vísa á, at myndugleikarnir hava gjørt alt ov lítið fyri at spara olju og brúka hana meira skilagott. Roknað verður við, at Bush forseti fer at geva oljufelegunum loyvi at fara undir stóru verkætlanir sínar í Alaska í næstum.