leygardagur 2. mars 1991síða 14

| | | Í j Kuwait Hoast kuwaitDugvar eru ovurfegnir um at hava fingið sítt land rakar nu aftur, eftir sjey mánaðar her- farnir úr og at seting eru landinum, so sær fram- tíðin ikki alt ov ljós út. So gott sum allur Ku- wait býur og landið annars liggja í skelja- sori. Umframt at hava dripið fleiri túsund ku waitbúgvar, so hava irakar eisini oyðilagt alt tað, sum hevði okk- urt virði. Alt, sum teir hava kunnað koyrt í lastbilar, hava teir flutt til Irak. Kuwait stendur heilt á berum. Og als ikki at tala um tær 500 oljukeldurnar, sum eldur er í. Hesar eru ikki bert ein van- lukka fyri Kuwait, men fyri alt ekið nánd. Dálkingin mum jer it raa eisini fy 4 Ira varsiigar iVigjur !Yri iiSKIVINDU brúkið } g land- ollum ekinum Í skeljum fyri ikki at siga tær mistu inntekurnar sum nú fara upp í royk Hóast framtíðin kann tykjast myrk og torfer, so er frein um at hava fingið land sítt aftur so stór, at ku- waitbúgvar hava ikki mist vónina, heldur tverturímóti. Teir eru nú farnir undir at gera eina ætlan fyri upp- byggingina av landin- um. Henda ætlan er mett at kosta einar 500 mia. kr. og fer hetta at geva londum í vestur- heiminum stórar sátt- málar. Men í fyrsta lagi skulu amerikanskir hermenn í gongd við at fáa tað lívsneyðuga at virka aftur í landinum. Her er talan streym, vatnveiting og um at fåa allan infra- strukturin at virka aft- ur. Hetta arbeidid fer um at taka einar triggjar månadir lrak gjalda fyri oyðilegging Eitt av krevunum, sum sett verða Írak í teim 12 ST-samtyktun- um, sum landið nú hev- ur játtað at halda, er tann, at Irak skal lata endurgjald fyri alla ta oyðilegging, sum land- ið hevur gjert eftir inn- rásina í Kuwait. Tað eru tó tey, sum halda, at Irak als ikki er ført fyri at lata nak- að endurgjald. Landið er bumbað sundur og saman og allur búskap- urin er steðgaður upp. Tá gongd kemur á aftur oljuframleidsl- una, skal peningurin brukast til at byggja upp aftur Irak, siga tey. At fara at krevja av einum landi, sum liggur i skeljasori, at tad skal rinda endur- gjald fyri oydilegging- ar í eitt nú Kuwait, halda hesir eygleiðarar vera eitt ómeguligt krav. Aðrir = — serliga amerikanskir politikar- ar — halda einki legið vera í hesum kravin- um. Teir vísa á, at tá irakar aftur fara at vinna pengar uppá olj- una, tá eigur ein partur av inntekuni at vera bundin til ein grunn, sum so skal gjalda fyri oyðileggingina í Ku- wait, Saudi Arabia og Ísrael. Amerikanski verjumálaráðharrin: Fara ikki úr frak — fyrr enn Saddam Hussein hevur víst, at hann vil halda ST-samtyktir- nar Í letuni eru stórar amerikanskar og aðrar sameindar herdeildir í syðra parti av Irak. Hóast mong „meta kríggið at vera av, so er í veruleikanum talan um vápnahvíld. Hon kom i lag eftir at Irak segði seg vilja góðtaka allar ST-samtyktirnar, sum gjørdar eru eftir innråsina i Kuwait tann 2. august i íjor. Men eitt eru orð, annað at vísa tey verki. Teir sameindu vilja nú síggja, at Irak ger eftir samtyktun- um. Og tí hevur ameri- kanski verjumálaráð- harrin eisini boðað frá, at ikki fyrr enn Irak hevur gjert eftir ST- samtyktunum, fara amerikanarar at taka seg úr Írak. T.v.s. at amerikanskir og aðrir hermenn fara at verða verandi í Irak, til land- ið hevur gingið ellum samtyktunum á meti. Her er m.a. talan um at lata allar fangar leysar | | eygleiðarar í iva um, hvat Nr. 43 — 2. mars 1991 Ísraelar vilja ikki hoyra talan um PLO Ein loysn má og skal finnast á palestinaspu!| ninginum, siga fleiri europeiskir leiðarar Ein av teimum stóru spurningunum at taka upp til viðgerðar, nú Flógvakríggið er av, er hvussu verður við palestinarunum og krev- um teirra at fáa sítt egna land. — Vit vilja fegnir taka upp hendan spurning, ti hann snýr seg ikki bara um palestinar, men um viðurskiftini millum Ísra- Í og tey arabisku londini sum heild, segði formað- urin í uttanrikisnevndini í Knesset, tí ísraelska tjóð- artinginum, við BBC í gjár. Hann gjørdi tó heilt greitt, at Ísrael fer ikki at seta seg við samráðingar- borðið saman við PLO. — Vit hava einki ímóti at tingast við palestinarar, men bara ikki við PLO, segði hann og vísti á, at tað er sera umráðandi at hesar samráðingar verða við Sýrialand, Saudi Arabia og eisini við Irak, tá Saddam Hussein ikki er við valdið longur. Spurningurin er nú, hvussu langt ísraelar vilja ganga, tá tað snýr seg um palestinaspurningin. Tað er ikki minni týdningar- mikið, hvat USA fer at krevja av Ísrael. Her eru USA kann hava lovað Ísrael afturfyri at landið ikki fór upp í kríggið. Summir eygleiðarar bera ótta fyri, at amerikanarar hava lovað ov nógv, t.v.s. at USA fer ikki at leggja trýst á Ísarel fyri at tað skal taka seg úr teimum hersettu økjunum t.d. Eis- ini verður hildið, at ameri- kanarar somuleiðis hava lovað Shamir, at tað fer ikki at tvinga Ísrael at ganga við til eina friðar- ráðstevnu, har t.d. PLO luttekur. Hetta eru tó enn bert gitingar. Men tað stendur greitt, at Shamir og hans- ara hegrasamgonga ynskja ikki at vika seg ein tumma fyri teimum víð- gongdu palestinarunum, eitt nú PLO. Tó er tað ikki full semja í ísraelsku stjórnini um hetta. Um somu tíð sum ein ráðharri sum Sharon, ið er ein av hegraheykunum, fegin sær, at teir sovjettisku jedarnir búseta seg í teim- um hersettu ekjunum, so eru tað aðrir rådharrar, sum eru nógv meira hóv- ligir og halda, at stjórnin nú eigur at fara inn í reali- tetssamráðingar við eitt nú palestinarar. Tað tyk- ist tó sum at Shamir for- sætisráðharri ikki er hug- aður at slaka fyri arabisk- um krevum, eisini hóast tað eru ráðharrar í hans- ara egna flokki, sum halda at eitt nú ein friðarráð- stevna um alt Miðeystur er neyðug. Spurningurin er nú eis- ini, hvat hini londini í samgonguni fyri at frígera Kuwait fara at siga. Eitt nú Ongland og Frakland og ikki minst Egyptaland. Í hesum trimum londum eru sterkar kreftir fyri at fáa Ísrael at ganga við til eina friðarráðstevnu og til at fara úr teimum her- settu ekjunum. Tað frætt- ist, at hesi lond saman við fleiri øårum hava í hyggju at fáa ST at seta á sína dagsskrá eitt orðaskifti um eina nýggja trygdar- skipan fyri alt Miðeystur, og har fer so spurningurin um palestinarar at liggja sera frammarlaga. Men tað er greitt, at stóra undirtøkan Saddam Hussein hevur fingið frá palestinarum og íikki minst leikluturin hjá Yasser Arafat hevur skatt palestinsku sakina. Tað hevur givið høgraheykun- um luft undir veingirnar. Men kortini eru tað mang- ir ísraelar, sum ikki doma allar palestinarar, tí fleiri teirra hava og taka ikki undir við irakiska leiðar- anum. Tað eru teir ísraelar, sum siga, at palestinarar bara kunnu koyra jor- danska kongin frá og gera Jordan til eitt palestinskt ríki, nú stórur partur av fólkinum í Jordan júst eru palestinarar. Hesum vísa palestinarar avgjert aftur. Teir vilja hava sítt egna land í teimum hersettu økjunum, og fyrr enn Ísra- el hevur latið teimum hesi eki aftur, verður pale- stinaspurningurin ikki loystur. Mangir eygleiðarar halda, at Saddam Husein í veruleikanum hevur skatt sek palestina meira enn hann hevur gjørt henni nakað gott. Tí í veruleik- anum brúkti hann pale- stinaspurningin sum skálkaskjói. Hetta hava mangir palestinskir leiðar- ar sannað. Nú Saddam Hussein var skjótur at ganga við til eitt sovjett- iskt friðaruppskot, har palestinaspurningurin als ikki var vid, gjørdi tað sitt til, at trúvirði hjá Saddam Hussein millum palestin- arar er minkað fyri ikki at siga heilt burtur. Steðan hjá palestinar- um er í allar mátar ring og nógv verri enn undan her- setingini av Kuwait. Tí æði í Kuwait og í Saudi Arabia hava fleiri hund- raðtúsund palestinarar havt góð arbeiði og for- vunnið nógvan pening, sum teir hava sent heim til familjur sínar í teimum hersettu ekjunum og í Jordan. Nú Kuwait var hertikið mistu teir allir ar- beiði sítt og hevur tað ver- ið ein búskaparlig van- lukka fyri palestinska samfelagið. Nú Kuwait aftur er frítt, er tað ein stórur spurningur, um palestinarar fara at vera væl sæddir har í landin- um. Men bæði vesturheim- urin og londini í Miðeystri síggja helst, at palestina- spurningurin verður loystur. Ikki minst í Europa er steðan tann, at fyrr enn palestinarar hava fingið sítt egna land, verður ikki meguligt at fáa minkað spenningin í ekinum. Her kann EF koma at hava ein týðandi leiklut. Hóast júst Flógva- kríggið hevur prógvað, at EF-londini hava ilt við at reka ein felags politikki í uttanríkispolitiskum stór- málum, so hava bæði Kohl, Mitterand og Major | | UTTAN EFTIR Jan Miller skrivar —. nú eftir at vápnahvíld er komin í lag, úttalað seg um palestinaspurningin og siga, at hesin spurn- ingurin skal takast upp og loysast. Ti er tad so umrådandi at fåa ein dialog i gongd, men ikki bara tað, neyð- ugt er at fremja loysnir í verki, sum minka um spenningin í øllum økin- um. Avgerandi er nú, hvat Ísrael og USA hava avtal- að sínámillum og hvat tey fara at siga til stødutak- anina hjá eitt nú Egypta- landi, Sýrialandi, Frak- landi og Onglandi. Nú teir sameindu við vælsignilsi frá ST hava megnað at fáa Saddam Hussein at ganga við til at halda allar ST-samtykt- irnar, fara arabisk lond serliga at koma við sínum gamla kravi um, at eisini Ísrael boyggir seg fyri teimum samtyktum, ST hevur gjørt um hersettu økini. Hesar siga, at Ísrael skal taka seg úr hersettu økjunum. Fleiri eygleiðar- ar siga, at tann dag Ísrael ger eftir hesum samtykt- um og gevur palestinarum meguleikan at fáa sítt egna land, tá er veruligur gróðrarbotnur skaptur fyri friði í ollum økinum, og tað kann vera við til at minka um haturið og arab- isku mótsteðuna móti USA. Tað er tó greitt, at so leingi Saddam Hussein situr vid valdinum í Irak og er ein hóttan móti Ísra- el, verður torfert at fáa ísraelar til at slaka og ganga við til nakað sum "UU A NN