týsdagur 5. mars 1991síða 12

Síða 12 —— lrakar eingi kemisk vápn Tað man hava undrað mong, at irakar ikki gjørdu brúk av sínum kemisku eiturvápnum, sum teir aftur og aftur hava hótt við at brúka. Nú siga teir sam- eindu, at irakar als eingi kemisk eiturvápn hava havt, og at tær mongu hóttanirnar hava verið tóm orð. Hóast fleiri av her- stødunum i Kuwait høvdu skelti, sum vistu å eiturvåpnagoymslur, so hava teir sameindu eingi tílík funnið undir sínum rannsóknum eftir kríggið. Annars hava irakiskir fangar sagt frá, at ætl- anin var at brúka kem- isk vápn, men at roynt var at sleppa undan at brúka tey. Serliga tí at irakisku hermenninir ikki hevdu nóg góðar verjubúnar, um brúk av kemiska eiturgassinum hevði rakt teir sjálvar. Eisini bóru teir ótta fyri, at amerikanarar fóru at svara aftur við somu vápnum. Hernaðarkeldur i Saudi Arabia siga, at irakar møguliga als ikki hava kemisk våpn, men bert teir neyðugu lutir- nar til at fara undir eina framleiðslu. Saddam Hussein hevur helst roknað við einum drúgvum kríggi og at hann tá skuldi fáa tíð til at gera eiturgassið klárt at brúka í bardaga. Hann hevur so heldur ikki viljað havt kemisk vápn á goymslu av ótta fyri bumbuálopum, siga keldurnar, sum eisini halda, at bert einstakir hægri offiserar hava havt atgongd til nýtslu av teimum kemisku vápnunum, sum hava verið tek. 33.000 kuwaitbúgvar horvnir Tað eru einki minni enn ræðuleikar, sum teir sameindu og heim- vendir kuwaitbúgvar meta í tí sundursorlaða oljulandinum Kuwait. Nú irakar hava tapt kríggið, kemur alsamt meira fram um teir ræðuleikar, sum íbúgv- arnir í Kuwait hava verið fyri eftir innrás- ina tann 2. august í fjør. Umboð fyri altjóða hjálparstovnar siga, at tað finnast næstan ikki orð fyri, hvussu ræðu- lig framferðin hjá irak- isku hermonnunum hevur verið. Foreldur hava verið tvingað at hyggja at, meðan her- menninir hava pínt og síðani dripið beru teirra, kuwaitiskir ung- dómar hava verið pínd- ir á óhugnaligan hátt og túsundtals kuwait- ar hava fingið skorið tunguna av, hava fingið stungið brenn- andi sigarettir í eyg- uni, eru hálshogd o.sfr. Tað er einki ma fyri tí torturi, sv kuwaitbúgvar og e fremmandaarbeiðar: Kuwait hava verið f Keldur siga, 33.000 kuwaitbug eru horvnir undir her setingini. Umleið 8.000 eru tikin á getuni og flutt til Irak fyri har at verða brúkt sum livandi skjeldur móti bumbuálopum. Í letuni royna kuwaitbúgvar at finna næstringar sínar aftur. Næstan hver tann ein- asta familja hevur mist onkran av sínum undir hersetingini. Haraftur- at hava irakar tikið alt, sum hevur havt nakað virði, vid sær til Irak. Tidindastovurnar siga år Kuwait byi, at løgreglan ber ótta fyri, at fólk skulu taka lóg- ina í egna hond og gera av við palestinarar, sum framvegis eru í landinum. Tað sigst, at summir av palestinar- unum hava hjálpt irak- arum at finna fjaldar kuwaitbúgvar undir hersetingini. Tað eru hesar, sum kuwaitar nú vilja hava hendur á og drepa. Emirurin av Kuwait hevur lýst landið í und- antakssteðu í nakrar mánaðir, meðan roynt verður at fáa tey týdn- ingarmestu samfelags- hjólini at mæla aftur. Hann hevur annars eis- ini boðað frá, at tað innan eitt ár skal fara fram demokratiskt val í landinum. Emirurin hevur higartil nærum rátt einsamallur, men hetta hevur so kriggid broytt Nr. 44 — 5. mars 1991 Donsku fjølmiðlarnir fáa nýggja grundlog M.a. kunnu blød og aðrir miðlar verða dømdir størri bót enn í dag fyri ærumeiðing og persónliga forfylging av ser- liga grovum slag Jan Miller skrivar Herfyri var eitt lógarupp- skot til eina miðlaábyrgd- arlóg, »medieansvarslov«, til 1. viðgerð á fólkatingi. Lógin verður av mongum umredd sum tann nýggja grundlógin hjá fjølmidlun- um. Hon skal avloysa ta 53 ára gomlu pressulóg- ina. Uppskotið til hesa nýggju lógina byggir á eitt sera umfevnandi álit, sum tann miðlaábyrgdar- nevndin (medieansvarsud- valget) legði fram seinasta summar. Sjálvt álitið er uppá góðar 400 síður og er útkomið í bók. Nevndin varð sett at arbeiða við hesum álitinum í 1986 og í henni hava verið bæði journalistar, blaðstjórar og umboð fyri útgevarar- nar. Álitið tekur upp nógvar tættir í fjølmidlaarbeid- inum og kemur til fleiri niðursteður. Eitt nú at tað er neyðugt við sterri javn- steðu millum teir skriv- aðu fjølmidlarnar og teir elektronisku. Núverandi pressulóg er frá 1938 og tær serligu ábyrgdarreglurnar fevna tí ikki um elektronisku miðlarnar, útvarp og sjón- varp. Sambært uppskotin- um skal lógin fevna um hesar miðlar eisini Ætlanin er eisini. at eitt MANDAG 28. JANUAR 1991 - UGE 5.. NR. 27.. 6.50 KR. nýtt pressuráð skal av- loysa teir verandi kæru- stovnarnar, »Berigtig- elsesnævnet« og »Dansk Pressenævn«. Hetta råd tekur ímóti kærum og tek- ur steðu til, um miðilin hevur fylgt teimum regl- um, sum eru galdandi fyri góðan pressusið. Tað nýggja er nú, at pressuráðið í framtíðini eisini skal hava meguleika sjálvt at taka upp til við- gerðar mál, sum tað metir vera av prinsipiellum slag. Nýggja lógin skal tryggja eina fría pressu, men eisini eina pressu undir ábyrgd, bæði tá tal- an er um bleð, útvarp og sjónvarp. Lógaruppskotið gevur teimum elektronisku miðl- unum eins og teimum skrivaðu meguleika at brúka anonymt tilfar, sum leiðslan tá hevur ábyrgd- ina av. Eisini leggur lógarupp- skotið upp til, ai journal- istar betur kunnu verja sínar keldur, soleiðsi at tað verður torferari hjá myndugleikunum at tvinga eina journalist til at avdúka keldu sína, eis- ini sjálvt um upplýsingar- nir hava týdning fyri eitt sakarmál. Í onkrum føri hevur danski løgmålarådharrin sum hevur lagt uppskot f am vegna stjórnina, tó valt ikki at fylgja meiri- lutanum í nevndini, sum hevur gjørt umredda álit. M.a. er hann ikki samd- ur við meirilutanum í nevndini um, at tá tað er talan um serliga groft slag av ærumeiðing ella per- sónligari forfylging, tå skal tað verða útgevarin, sum skal standa til svars og taka ábyrgdina og har- við bótina. Her meinar løgmålarådharrin, at tað framvegis skal = vera ábyrgdarblaðstjórin ella annar fjølmiðlastjóri, sum skal hava fullu ábyrgdina. Ein broyting á hesum eki hevði sambært Hans Engell, legmálaráðharra, kunnað verið til skaða fyri okkara talu- og skrivi- frælsi. Eisini heldur hann, at tað hevði skert møgu- leikarnar hjá blaðstjóran- um. Tað verður tí fram- vegis ábyrgdarblaðstjór- in, sum hevur hevuðsá- byrgdina av innihaldinum í eitt nú einum blað. Nógv kjak hevur annars verið um júst hesa grein- ina í álitinum til eina nýggja midlaåbyrgdarlog. Grundgevingin hjá meirilutanum í nevndini fyri at mæla til at geva út- gevaranum sterri ábyrgd, betri at kunna steðga USA BOMBER SADDAMS OLIEPØL GOLFKRIGEN SIDE 4,5,6,120G MIDTSIDEN SAMT LEDER SIDE 2 afturvendandi og hetz- liknandi skriving, sum tå eisini minnir ikki sørt um persónsforfylging. Men hesum vildi minni- lutin ikki taka undir við. Hann helt, at við eini út- gevaraábyrgd >vil ud- giveren kunne pádrages et strafansvar gennem redakterens og andres handlinger. Det vil gere det naturligt, at udgiv- eren seger at pávirke de konkrete redaktionelle be- slutninger. Den mulige ge- vinst, som flertallet for- venter at opnå i form af færre retsstridige ytring- er, kan ikke opveje de begrænsninger i den frie debat, som må antages at blive følgen af ordningen«. Tad var sostatt hesi nidurstødu, sum løgmåla- rådharrin lurtadi eftir og er hon eisini við i lógar- uppskotinum. Sum heild er løgmåla- ráðharrin samdur við til- ráðingunum frá meirilut- anum. Eitt nú at tað er grund fyri at hyggja við sterri álvara at lógarbrot- um »der lejlighedsvis manifesterer sig i medier- ne og kan være bestemt af salgsfremmende hensyn