týsdagur 5. mars 1991síða 13

sn 20 GS A Nr. 44 — 5. mars 1991 | Danir møguliga funnið Síða 13 koppingarevni móti AIDS Nakrir danskir granskarar halda seg hava funnið fram til eitt møguligt koppingarevni móti ti herviligu og drepandi sjúkuni AIDS Stórtíðindi í ikki bara donsku fjølmidlunum, men i allari heimspress- uni: danskir granskarar halda seg hava funnið eitt meguligt koppingarevni móti AIDS. Gongst eftir , ætlan, eru teir klárir við nýggja koppingarevnin- um um fimm ár. Tað er yvirlæknin Jens Ole Nielsen á Hvidovre Hospital, sum kemur við hesum óferu tíðindunum. Hann sigur við donsku fjølmidlarnar, at sjålvt um ein tekur øll fyrivarni, so skuldi verið meguligt at kunnað framleitt eitt koppingarevni móti AIDS um nøkur år. Hann er leidari av teim- um royndum, sum higartil hava vist seg at kunna forða AIDS-virusinum at gera skada. Her er talan um royndir á rannsóknar- stovu. Úrslitini eru so positiv, at ein stór figgjarfyritøka er sinnað at lata fleiri milliónir kr. til víðari royndirnar. Tað eru granskarar á Hvidovre Hospital, Tann- læknaháskúlanum í Keyp- manna og í Seattle í USA, sum í umleið tvey ár mið- víst hava arbeitt við eini nýggjari teori um ein máta at gera koppingar- evni móti AIDS. Danska fyritøkan Hafnia Bay Devolopment, sum hevur sett fleiri milliónir kr. av til víðari royndirnar, hev- ur eisini fingið patent uppá nýggja arbeiðshátt- in at gera eitt munagott koppingarevni. AIDS-virus hevur sum ell onnur virus ein yvir- flata av eggjahvítaevnum (proteinum) og sukurevn- um. Hesi virka sum ein »lykil«, ið kann lata mannakyknur upp, sum virusið síðani ger seg inn á. Higartil hava granskar- ar í stóran mun lagt seg mere end af hensynet til ytrings- og informations- friheden< soleiðis sum tað stendur í álitinum. Tí er eisini ein grein við í lógaruppskotinum um, at tað skal vera meguleiki fyri at geva sterri betur enn í dag. Tá steða skal takast til steddina á bót- ini skal »navnlig ligges vægt „á lovovertrædel- eftir at gera eitt kopping- arevni úr antievnum, sum gera seg inn á eggjahvíta- evnini á virusinum og har- við oyðileggja lykilin hjá virusinum til kyknurnar. Men tá eggjahvítaevnini alla tíðina broytast, er tað sera torfert at gera eitt virus, sum ikki verður »ov gamalt«. Donsku granskararnir hava harafturímóti lagt seg eftir at kanna sukur- evnini hjå virusinum, sum eru nógv meira stabil, og sum eisini eru ein partur av »lyklinum«. Eitt kopp- sens karakter og grovhed, det págældende masse- medies udbredelse samt pá den fortjeneste for massemediet, som er eller kunne været opstáet ved lovovertrædelsen«. "Tad stendur ti greitt, at ætlanin við nýggju lógini er at kunna geva munandi sterri betur fyri serliga grovt slag av miðvísari ingarevni, sum oyðileggur sukurið á virusinum, vil tí eisini vera munagott. Jens Ole Nielsen segði á tíðindafundi í síðstu viku, at granskarar á Tann- læknaháskúlanum í Keyp- mannahavn hava fingið mýs at framleiða mótevni móti = sukurinum hjá virusinum, eftir at teir hava sprænt sukur inn í tær. Tá mótevnini koma í samband við AIDS-virus og mannakyknur sæst, at virusið ikki herjar á. Tað sær tí sera lovandi út og granskararnir eru ovur- forfylging og brot á >pri- vatlivets fred<, sum tikið verður til. Hans Engell, løgmåla- ráðharri, vísti undir við- gerðini í fólkatinginum á, at tað verður upp til dóm- stólarnar at áseta tað steði, sum beturnar skulu liggja á. Men tað verður kortini eitt ovasta mark, soleiðis at bótin ikki heilt fegnir. Men enn eru ikki allar súðir syftar. Tað skulu gerast nógvar kanningar og royndir afturat, áðrenn eitt koppingarevni er veruleiki. Men donsku granskararnir halda seg hava fatur á tí rætta end- anum, og tað er tað týdn- ingarmesta. Um alt gongst sum ætl- að, er meguleiki at fram- leiða eitt koppingarevni á syntetiskan hátt. skal kunna steðga útgáv- uni av einum blað t.d. Nýggja miðlaábyrgdar- lógin skal koma í gildi 1. januar 1992 og skal upp- skotið tí samtykkjast í fólkatinginum fyri summ- arfrítíðina. Uppskotið verður uttan iva samtykt. Útvarpið í Bagdad tosar framvegis um stórsigur Um somu tíð sum irak- ar í hundraðtúsundtali eru fangar hjá teimum sameindu, heldur út- varpið í Bagdad fram við at siga irakarum frá, at Irak hevur vunnið stórsigur á fíggindanum, og at Bush var noyddur at biðja um vápnahvíld. Útvarpið segði leyg- ardagin, at Saddam Hussein hevur forðað eini amerikanskari- israelskari ætlan at býta Irak millum sín. Síðani teir sameindu vunnu bardagan á landi og mæltu til vápnahvíld, hava út- varpið í Bagdad og stjórnarblaðið aftur og aftur greitt fólki frá, at Irak hevur vunnið kríggið. lrakar í stórum tali venda nú Saddam Hussein bakið Tíðindastovurnar siga frá stórum mótmælis- gongum kring alt Irak móti Saddam Hussein og hansara stýri. Í syðra partinum av landinum siga umboð fyri mótmælisfólkini, at teir hava tikið valdið í fleiri býum — eitt nú í tí næststersta býnum í landinum Basra. Keldur vilja annars vera við, at fólk eru á gosi, tí oyðileggingar- nar hava verið so um- fatandi, at tey fáa hverki neyðsynjarver- ur ella vanligar brúks- verur. Alt liggur í sori og í Basra valdar ruðu- leiki, nú túsundtals hermenn og flóttafólk hava leitað sær til býin at royna at sleppa norður til Bagdad. Íbúgvarnir í býnum eru skelkadir av tí stóra ósigrinum, segði ein amerikanskur her fríggjadagin Hermenn, sum ongan- tíð hildu tað vera rætt at herseta Kuwait, venda nú aftur til Basra, og siga fólki frá sannleikanum um kríggið. ovasti Hernaðarjunta tikið valdið í Thailandi Í farnu viku varð framt hernaðarkvett í Thai- landi. Forsætisráð- harrin Chatichai Choonhavan varð frá- koyrdur og ein hern- aðarjunta hevur nú tikið valdið. Tað var í umbúnað at halda val um eitt hálvt ár, men hesa ætlan hava nýggju valds- harrarnir útsett í 8 mánaðir. Sambært nýggju leiðsluni í land- inum verður hetta stig tikið fyri at tryggja teimum valdið, nú teir bera ótta fyri mót- steðubólkum, sum sigast hava í hyggju at gera uppreistur móti hermonnunum, sum hava tiki valdið. Hetta er beint ímóti teimum lyftum, sum herurin gav eftir kvett- ið, nevniliga at hann skuldi als ikki leggja seg út í arbeiði hjá nýggju stjórnini. Herurin hevur sett undantakssteðu í gildi í landinum og hóast 100 framstandandi thailendingar inniliga hava heitt á herin um at seta hana úr gildi, er svarið eitt greitt ner. Sigursharri og tapari mottust í oyðimorkini Sunnudagin mettust leiðsluna og ovastin fyri teir sameindu, Norman Schwartzkopf í irakisku oyðimerkini. Har varð greitt irakarum frá, hverjar treytir teir skulu ganga undir fyri at kunna varðveita vápnahvíldina og fyri at fáa em enda á krígnum. Norman Schwartz- kopf segði eftir fundin, at hann hevði verið sera væleydnaður, og at irak- isku herovastarnir, sum ————————7