mikudagur 6. mars 1991síða 11

Nr. 45 — 6. mars 1991 BN FEET] Skammblettur fyri bretska rættarskipan: Ósekir írar í fongsli i 16 ár Í hesi vikuni skal bretska dómsvaldið taka steðu til, um sakarmálið móti seks írum, sum fyri 16 árum síðani vórðu demdir lív- langt fongsul, varð bygt á lygnir og skeiv prógv. Nógv er nú, sum bendir á tað, og fer tað at hava við sær, at teir seks óseku verða latnir leysir aftur. Talan er um >The Birm- ingham Six< sum teir verða kallaðir í fjølmidlun- um. Hesir írarnir hava helst verið fyri justits- morði, tá teir í 1974 fingu lívlanga fongsulsrevsing fyri eina IRA-bumbuat- sókn í Birmingham, sum kostaði 21 fólkum lívið, meðan meira enn hundrað vórðu særd. Øll hesi árini, teir seks hava sitið í fongsli, hava teir og familjur teirra roynt at fingið málið fyri rættin av nýggjum, men ikki fyrr enn nú, næstan 17 ár eftir at teir vórðu demdir, hava teir fingið loyvi til at appelera dóm- arnar. Fleiri royndir fyrr at appelerað hava verið vístar aftur av bretska dómsvaldinum, sum ikki vildi hoyra talan um, at løgreglan ikki skuldi hava talað satt. Tað hevur leingi verið víst á, at løgreglumennin- ir, sum vitnaðu móti teim- um seks, lugu í rættinum, og at teir í veruleikanum legdu saman ráð, hvussu teir skuldu fáa teir seks írarnar dømdar við skeiv- um prógvum. nm ——þ Men nú halda verjarnir seg kunna brúka nútím- ans teknikk til at vísa, at prógvini, sum vórðu brúkt móti teimum seks, ikki vóru í samsvar við veru- leikan. Og verjin hevur skaffað so haldgott próv- tilfar til vega, at dóms- valdið ikki longur tordi at vísa appelsakini frá sær. Trupulleikin øll hesi árini hevur verið at sann- fort almenna ákæran um, at løgreglumenninir høvdu logid i rættinum. Nú hevur pipan so fingið annað ljóð. Framstandandi bretskir og amerikanskir sakferar- ar, stuðulsbólkar, Am- nesty International, prestar og enntá Gorba- tjov forseti hava sett eitt stórt spurnartekin við dómarnar og hava heitt á bretsku myndugleikarnar at taka málið upp aftur til viðgerðar. Víst verður í hesum sambandi eisini til eitt líknandi sakarmál fyri ikki so langari tíð síðani, tá fýra írar, sum hevdu sitið í fongsli í 15 ár, vunnu appelsak og vórðu latnir leysir. Eitt mál, sum skakaði alla ta bretsku rættarverðina. Og nú kemur ein líknandi sak, sum verður ein ikki minni skammblettur fyri alla bretsku rættarskipanina. Og tað eru fleiri og fleiri, sum nú siga, at dómarnir hjá teimum seks helst er ein tann stersti skamm- bletturin í bretskari rætt- arsegu, har: seks ósekir mans hava verið í fongsli í samfull 16 ár fyri eina brotsgerð, sum teir onga ábyrgd høvdu av — og har almennir | tænastumenn, løgreglumenn lugu í rætt- inum. Appelsakin byrjaði mánadagin og verjarnir roknar við, at tað ganga ikki nógvir dagar, til teir seks aftur eru fríir menn. Í dag eru tey flestu, sum hava fylgt við málinum, samd um, at hesir seks ar- beiðsleysu írarnir vóru offur fyri einum justits- morði. Tað, sum feldi teir í rættinum, var, at teir vóru á tí skeiva plássinum at skeivu letuna. Tá bumbuatsóknin varð framd í 1974, vóru bretar á gosi. Teir seku skuldu takast og revsast og tað skjótt og hart. Fimm av írunum vóru á veg til eina jarðarferð í Belfast, tá teir vórðu tiknir og fluttir til eina bretska politistød. Enn ein íri varð fluttur til somu politisteð. Ein av teknikarunum hjá politinum fann fram til, at tað á hondunum hjá írunum vóru merki eftir av nitroglyserini. Tí evn- inum, sum verður brúkt í bumbum. Teir vórðu nú allir avsmurdir og nakrar tímar seinni játtaðu teir seks seg sekar. Teir seks segdu eftir hetta, at løgreglumenninir å ymsan 6hugnaligan hått tvingaðu teir at játta seg sekar. Hevuðsprógvið, nitro- glyserinið, var stutt eftir dómarnar mett einsvæl at kunna stava frá einum kortspæli, einum borði úr plastikki ella tape. Teir fimm høvdu spælt kort stutt eftir bumbuatsókn- ina. Hóast umboð fyri IR og eisini løgreglumenn seinni hava sagt, at teir seks eru ósekir, so hevur dóms- valdið ikki verið til at vik- að. Tað vildi undir ongum umsteðum taka málið upp aftur, tí harvið hevði tað sett løgregluna í eina tor- føra steðu. Dómararnir vildu ikki góðtaka, at log- reglan hevði logið og vit- andi brúkt skeiv prógv. Við hesum orðum varð ein appellur frá teimum seks í 1988 vístur aftur av hægstarættardómaran- um. Seinni kom tað eisini fram í eini sjónvarpssend- ing, at menninir vóru ósekir. Ein maður, sum ikki vildi vísa andlit sítt, greiddi tíðindamanninum frá, hvussu hann og aðrir høvdu borið seg at, tá teir framdu bumbuatsóknina. Hegtstandandi fongsuls- fólk skulu eisini hava sagt, at teir seks eru ósek- ir Heldur ikki hetta fekk dómsvaldið at gera nakað við málið. Hetta appelsakarmálið líkist ikki sert einum eð- rum, >Teir fýra frá Guild- ford«, sum fyri góðum seks árum síðani vórðu leyslatnir eftir at hava sit- ið í fongsli í 15 ár — ósek- ir. Tað sakarmálið líkist hesum nógv, tí eisini tá kom fram, at legreglan leyg og fekk menninar at játta seg sekar, meðan teir vórðu píndir. Teir dómar- nir vórðu allir gjørdir til einkis, tí legreglumenn høvdu falsað teirra orð. Einaferð í hesi vikuni fáa vit so at vita, um bretska rættarskipanin hevur verið misbrúkt av legregluni at døma ósek menniskju í fongsul fyri lívið. Saddam Hussein oynsktur í Sovjet Hesar seinastu dagar- nar hava tíðindi gingið um, at irakiski leidarin Saddam Hussein ætlar sær at rýma av landin- um og søkja um frið- skjól í onkrum eðrum landi. Franska blaðið Le Monde segði í farnu viku, at Saddam Huss- ein hevði fingið loyvi at búseta seg í Algeria, men hetta hava mynd- ugleikarnir har seinni avsannað. Franski blaðmaðurin, sum skrivaði greinina, fekk greið boð: ikki at vísa seg aftur í Algeria. Seinni hevur tað ljóð- að, at Saddam Hussein meguliga fór at fáa friðskjól í Sovjetsam- veldinum. Hesum leysatíðindum hevur talsmaðurin hjá Gorba- tjov víst aftur uppá tað harðasta. Hann sigur, at hetta ongantíð hev- ur verið uppá tal og leggur afturat, at Saddam Hussein er ikki vælkomin í Sovjet- samveldinum. Tað er annars óvist, um Saddam Hussein hevur havt ella fram- vegis hevur ætlanir um at flyta av landinum. Men beint áðrenn bar- dagin endaði, fingu amerikanarar eyga á fýra flogfer á Bagdad- leiðini, sum komu úr skýlum sínum. Teir vórðu alt fyri eitt løgd í oyði og gitingar hava verið frammi um, at hetta vóru flogferini, sum skuldu flyta Sadd- am Hussein og hansara næstu úr Irak til eitt annað land. Annars hevur Sadd- am Hussein ikki latið hoyrt frá sær í eina tíð, til hann sunnudagin sambært útvarpinum í Bagdad skal hava ver- ið á fundi í Kollvelting- arráðnum at tosa um politisku steðuna í landinum. Teir fyrstu sameindu fangarnir latnir leysir Mánadagin vórðu teir fyrstu 10 sameindu fangarnir latnir leysir av irakarum. Tað vóru seks amerikanarar, tríggir bretar og ein italiumaður. Millum fangarnar var tann amerikanska kvinnan, sum varð tikin fangi á markinum millum Saudi Arabia og Ku- wait herfyri. Har vóru eisini tveir av teimum, sum irakar herfyri vístu fram í sjónvarp- inum. Allir teir 10 sóu út til at hava tað gott. Tað verður framvegis hildið, at nakrir fangar eru eftir í Irak. Í gjár skuldu teir sameindu so lata um- leið 200 irakiskar fang- ar leysar. Ætlanin var eisini, at Irak skuldi lata nakrar fangar hjá teimum sameindu leys- ar afturat. Enn er ó- vist, hvussu nógvar fangar Irak hevur, men meira enn 54 hermenn hjá teimum sameindu eru saknaðir. Í eini reðu mánadag- in fegnaðist ameri- kanski forsetin um leyslatingina, men segði, at ein varandi vápnahvíld fæst ikki i ekinum fyrr enn allir fangar eru latnir leysir. dei] PK ii a eee TEE ve SA DN re Tie.