hósdagur 14. mars 1991síða 9

Nr. 51 — 14. mars 1991 Skeivt at brúka kvinnur soleiðis & sigur Marita Petersen, landsstýriskvinna, sum i Fjúrtanda September í gjár saman við Helenu Dam á Neystabø verður søgd at hava svikið fóroysku kvinnurørsluna Fjúrtandi September hevur í gjár eina grein, har Helena Dam á Neystabø, løgtings- kvinna, og Marita Petersen, landsstýriskvinna og løg- tingskvinna fåa åkoyring- arnar. Kvinnurnar báðar verða lagdar undir at hava svikið føroysku kvinnu- rørsluna, tí tær ikki a- tkvøddu fyri einum broyt- ingaruppskoti hjá Tjóð- veldisflokkinum. Uppskot- ið hevði m.a. til endamáls at seta 400.000 krónur av til Kvinnusamfelagsskipan Føroya. Marita Petersen heldur seg ikki hava svikið, sjålvt um hon ikki atkvøddi fyri uppskotinum. Men hon heldur tad vera harmiligt, at Fjúrtandi September brúkar kvinnur á henda hátt í politiskum klandri. Tað var ikki av illvilja, at hon ikki atkvøddi fyri. Eitt var, at uppskotið ongan møguleika hevði at vera samtykt kortini, tí sam- gongan hevdi avtalu um samlaða lógaruppskotið. Uppskouð um stuðul til KFS stóð ikki einsamalt. Tað hoyrdi saman við gðr- um undir nýggja lógargrein. Marita Petersen heldur hetta uppskotið hjá Tjóð- veldisflokkinum at vera propagandiskt. Flokkurin kundi verid komin vid ti, medan landsstyrid gjørdi uppskotið til fíggjarlóg, ella tá figgjrnevndin arbeiddi við fíggjarlógaruppskoti- num. Tað kundi eisini verið lagt fram, tá fyrra fíggjar- lógaruppskotið varð gjørt. Og tá uppskotið nú kom fyri, kundi Marita Petersen kanska sjálv biðið um, at uppskotið varð vidgjørt fyri seg, men lítil meining var í at gera tað heldur Marita Petersen. - Tað eru aðrir mátar at stuðla kvinnurørsluni, og lað royni eg eisini at gera. Hevði nakað verið tikið av stuðlinum tl kvinnufel- Síða 9 - Eg skal gera mítt besta fyri at stuðla kvinnunum, sigur Marita Petersen, sum ikki tekur sær nær ábreiðslurnar í Fjúrtanda September øgini, hevði eg sjálvsagt gjørt vart við meg, sigur Marita Petersen. randi Her vantar rusdrekkapolitikkur - Rúsdrekka er partur av fór- oysku mentanini, Holst, deildarleiðari sigur Lars á Al- mannastovuni. Hann er limur í rúsdrekka- og num, men her narkotikaráð- tað síni egnu sjónarmið, hann ber fram Eingi neyv tøl eru fyri, hvussu nógvir rúsdrekka- misnýtarar eru í Føroyum. Sjálvt um vit hava havt stranga rúsdrekkalóg, kann ávísast, at meira verður drukkið, og at fleiri hava fingið sjúkur, ið standast av at drekka ov nógv. Torført er at fáa eyga á nakað upplýsandi arbeiði um rúsdrekka og ávirka viðvíkjandi áskoðanini um atdrekka. Tað fyribyrgjandi arbeiði verður fyri tað mesta gjørt, tá skadin er hendur. Rúsdrekka- og narkotika- ráðið, ið landsstýrið setti á stovn, hevur tó møguleikan m.a. við at upplýsa gera sítt til, at vit fáa eitt orðaskifti. Eitt orðaskifti, ið fær fleiri áskoðanir fram, kemur við veruligum upplýsingurm og fremur fatan fyri leiklut- inum ella týdninginum av rúsdrekka, Men uttan peiki- fingrar og ræðumyndir. Ráðið kann vera við til at gera upplýsandi tilfar og ráðgeva primeru heilsutæn- astuni, sosialverkinum og skúlaverkinum. Ráðið kann eisini virka sum ráðgevi hjá landsstýr- inum. Við gransking kann tað útgreina allar spurning- ar, ið knýttur eru at rús- drekkamisnýtslu. Saman við privatum felagsskapum ber kunnu almennu við- gerðarstovnarnir verða við til at gera bólkar, sum við- gera familjum o.a. og bæði gera fyribyrgjandi sum við- gerandi arbeiði. Tað er rætt at gera rús- drekka meira sjónligt, t.v.s. fáa fría solu, fyri at fáa greiðari rúsdrekkapolitikk. Tá er lættari at arbeiða við málinum. Dupultmoralurin má burtur. At vera opin og tosa um spurningarnar er leiðin er betri. Vit noyðast øll at viður- kenna, at rúsdrekka er og verður verandi í landinum. Tað er blivið partur av før- oysku mentanini, um okk- um so dámar tað ella ikki. Hver føroyingur yvir 15 ár drekkur 6-8 litrar av reinum alkoholi um árið, og harvið liggja vit høgt samanborið við onnur lond. Og tá nýtsl- an av sovitablettum o.g. eis- ini er økt, skuldi verið eyð- sæð, at neyðugt er ikki bara at endurskoða rúsdrekka- politikkin men eisini allan heilsupolitikkin. Vit eiga at satsa, ikki so nógv upp á børnini, men upp á tey vaksnu. Í hinum norðurlondunum hevur tað vanliga verið, at børnini hava verið grýtt undir í upplæysing. Øll upplýsing hevur verið vend tann veg- in. Hetta er skeivur máti. Børn drekka ikki, ti tey ikki hava fingið nóg nógva upp- lýsing í skúlanum. Tey fara at drekka, tí tey vaksnu drekka. Upplýsandi arbeiðið skal tí eisini venda sær til tey vaksnu og skal snúgva seg m.a. um arbeiði, familju og frítíð teirra og rúsdrekka- nýtslu. Rúsdrekkapolitikkurin skal eisini peika á tær útreiðslur, sum standast av yvirnýtslu og misnýtslu. Nú brúka vit umleið 10-15 mió. krónurtil viðgerð, og tá er ikki íroknað sjúkradagar, frávera frá arbeiði, fram- leiðslumissur, rættarverkið o.a. Um útreiðslurnar av avleiðingunum eru hægri enn inntgkurnar av tolli og avgjøldum, er tað ein góð- kenning av, at so skal vera. Nógvar leysar útreiðslur vilja altíð standast av ovur- nýtslu. Spurningurin er, um landsstýrið og løgtingid eru til reiðar at broyta rús- drekkalógina, spyrja seg fyri hjá fólki um spurn- ingarnar í sambandi við rús- drekkanýtslu, og um vilji er til at játta pengar. Fæst ein greiðari rús- drekkapolitikkur við fíggj- arligum grundarlagi skuldi ikki verið neyðugt at litið á sitandi landsstýrið. Lars Holst hevur síðan 1. oktober verið leiðari á for- sorgardeildini á Almanna- stovuni. Hann er útbúgvin sosialrágevi og sosialpsy- kologiskur terapeutur. Lars Holst hevur síðan 1976 arbeitt við rúsdrekka- misnýtarum og við familju- viðgerð Bøtir ikki um støduna í dag Í gjár samtykti fíggjar- nevnd Løgtingsins at veita Heilsurøktini eina eykajáttan uppá tvær mió. krónur. - Tað bøtir ikki um nú- verandi stødu, sigur Bryn- hild Danielsen, leidari å Heilsurøktini. Stovnurin noyðist í år at siga fólki upp, tí fíggjarj- áttanin er til øll størvini í umsitingini. Rætting Hetta er peningur, sum vit hava nýtt ov nógv í fjør. - Eykajáttanin er bert ein góðkenning av tí meir- nýtslu, sum stovnurin sók- ti Landsstýrið um á heysti 1990. Av tí at val varð út- skrivað, valdu teir at bíða við játtanini, sum nú er komin, sigur Brynhild Danielsen. Dagny I Sosialinum týsdagin var grein um innsetanina av Petur dómpróvsti. Martin Rasmussen, sóknarpresti og Ein myndatekstur segði frá, at próvsturin heilsar uppá pápabeiggja sín Reinhold Rasmussen. Tað var skeivt. Maðurin var Olivar Rasmussen, fyrrv. smiðjumeistari. Umberið mistakið. UV havt fund Upplýsingarfelagsskap ur Verkamanna hevði ársaðalfund hósdagin 7. mars. Felagsskapurin fekktá nýggjan formann. Er- hard Jacobsen, fyrr- verandi formaður í Starvsmannafclag- num, bar seg undan at halda fram sum for- maður í UV, og tað endaði við, at Ingeborg Vinther, sum áður hev- ur verið forkvinna í UV, átók sær sessin í eitt ár. Fyri Erhard Jacobsen varð Elsa Joensen úr Føroya Sjúkrahjálpara- felag vald í nevndina Hinir nevndarlimirnir eru Høgni Højgaard frå Føroya Handverkara- frelag, Kåri Højgaard frå Føroya Postfelag, Petur Debes frå Føroya Prentarafelag og Ing- borg Vinther frå Førya Arbeiðarafelag. 11 fakfeløg eru limir i Upplýsingarfelags- skapi Verkamanna. Felagsskapurin hevur onga æltan í løtuni um skeið o.Ld, ti eingir penar eru at arbeiða við. Men í oktober mánaði fær nevndin í UV úr at gera. UV er limur í norðurlendska upplýsingarfelagsskap inum ABF, og 1. til 4. oktober í ár skal felag- sskapurin hava fund í Føroyum. Um 40 fólk koma ul Føroya á fund- in. Funnu tvær troyggjur Løgreglan í Klaksvík veit ikki enn, hvgrji tey vóru, sum seinasta vikuskiftið brutu inn í Norðoya Heimavirki og tók fleiri virkað pløgg. Månakvøldid fann ein madur tvær troyggjur, sum tiknar vóru av Heimavirkinum. Tær lógu í einum báti. Fleiri Wroyggjur, troyggja til føroysk klæðir, før- oyskar húgvur, hosu- ond og annað varð tikið á heimavirkinum. Einki uttan hesar báðar troyggjurnar er komið afturí aftur.