leygardagur 6. apríl 1991síða 2

ond Ábyrgdarblaðstjóri: Krisjan Dahl Fyritaksstjøri: Krisjan Dahl Ljósmyndari Kalmar Lindenskov Blaðfólk Randi Jacobsen - Tórfinn Smith - Dagny Joensen - Ólavur W. Høgnesen Hilmar Jan Hansen - Justinus Eidesgaard Útgevari P/f Sosialurin Uppseting: P/f Sosialurin Prent P/f Pressan 1981 HH Bústaður: Argjavegur 26 Postadressa: Postsmoga 76 Argir 110 Tórshavn Telefon: 11820 Telefax: 14720 Glottar hóast alt KANSKA íkki enn munandi innan føroyska fiskivinnu, men heldur innan framleiðslu av útgerð til aðrar til ta fiskiveidu, vit sjålvir so skammiliga hava latið ligið á láni — útróðurin ENN ber ikki til at meta um, hvat fer at spyrjast burturúr kunningarferð skota í Føroyum fyri kortum, men áhugi teirra fyri útgerð, vit kunnu framleiða, var alstórur. MEN onnur meira itøkilig útflutn- ingsætlan av útróðrarbátum og -út- gerð tykist eftir ollum at dama at vera komin undir land. Talan er um teir fjøruti 33 fóts AWI-båtarnar, sum skulu latast amerikanarum við allari hugsandi veiðuútgerð, útgerð, sum eisini verður framleidd her á landi. ROYNDIR hava áður verið gjørdar til at sleppa inn á útlendskar markn- aðir við foroyskt framleiddum smá- førum og útgerð, men higartil hevur hetta ikki munað stórvegis í útflutn- ingi okkara. Sigast má tí, at hesin 50 milj. sáttmáli er eitt týðandi stig rætta vegin. EISINI sigur hetta okkum so mikið, at eisini aðrir, við nógv frægari fiskameingi enn okkara, halda slík- an fiskiskap vera skilagóðan og løn- andi. Heilt samanbera kunn vit ikki veiðilíkindini annars, so óstøðugt veður okkara er í mun til so manga aðrastaðni, men bíligara og skyn- samara húkaveiðan tykist nú av álv- ara at taka seg fram alla staðni, har trolið higartil hevur verið einaráð- andi. HÓAST lítið hugaligt at útflyta okk- ara besta og mest arbeidsføra fólk, so eru ætianirnar um partvís før- oyska manning til bátarnar rættu- liga spennandi og avgjørt besti hátt- ur til at prógva teirra vinnuliga virði. TALAN hevur av og á verið um so- kallað „joint venture«-avtalur við onnur lond. Higartil er ikki tað nógva spurst burtur úr fyri okkum og heldur ikki eru tey so fá, ið lítið høpi hava sæð í at læra onnur upp at kappast á okkara egna marknaði. MEN í so máta má sigast, at hesin sáttmáli kundi vignast okkum mun- andi frægari, um ætlanirnar um at flyta tað nógva av hesum fiski til virkingar í Føroyum, kann gerast veruleiki. Spurningurin er so bert fyri hvønn pris og um hesin kanska kann sáttmálabindast fyri eitt hósk- andi tíðarskeið. UM bátarnir skulu gjaldast lutvíst við hesum sama fiski, vita vit ikki, men um so er, má síggjast til, at eingir „leysir endar« ella ógreið veðhald hanga við. HELST dugnar tolllætti á råvøru og nú ásetti útflutningsstuðulin hesum tiltaki munandi. Hvussu skilagóð hesi tiltøk eru, hava ymsar meining- ar verið um, men kunnu tey í okk- ara annars so arbeiðsfátæku tíðum stuðla munandi framleiðslu av eitt nú sjóvinnuútgerð til fremmandar marknaðir, eiga vit bert at fegnast um tiltakið — bert vit altíð hava fyri eygað búskaparliga nettotýdningin av hesum tiltøkum, og ikki bert uppá kvamsvís veita hesar sømdir til innflutning við útflutningi fyri eygað bert eftir lítla meirviðgerð her á landi. SENEGAL-tiltakið eydnaðist tíverri ikki so væl sum ætlað, bátafram- leiðslan í Indiu stendur við, uttan at vit tó hava hóming av, hvat hon merkir búskaparliga fyri føroyingar. Goodwill og áhuga annars fyri før- oyskum reiðskapi hevur hon so giv- ið okkum, men vón er kanska eisini fyri, at nýggja tiltakið hjá Marin- plast, nýggi útróðrarbáturin, sum menn í hesum døgum kunnað eitt nú portugisisku útróðrarmenninar um, verður eitt líknandi ikast til før- oyska útflutningin. MEN umframt at liggja á takinum marknadarliga er nú ikki minni týdningarmikið, at vit síggja til, at skúlaverk okkara veruliga ásannar týdningin av bestu handverksligu — og teknisku útbúgvingum okkara annars. Tí hava vit ikki fólkið og kunnu vit ikki fáa neyðuga fram- haldið og áhaldandi handverksligu menningina á hesum sum gðrum økjum, er vandi fyri, at hesi huga- ligu tiltøk fara at roynast eins og so mong onnur — sum upplop. RN gb # ED MIÐ SS Mi > Sg“ S SV á fS £ Okkurt Aftur i midøldina Oddagreinin i Dagblad- num i gjår snyr seg um føroyska skúlan. Odda- greinskrivarin heldur ikki nógv um føroyska skúlan í dag. Serliga ikki tær skap- andi lærugreinirnar. Dag- blaðið mælir til, at før- oyski dansurin fær betri innivist í skúlanum: Í hesum tíðum er "svarti skulin” lagdur aftur um bak, og vit brúka miljónir til at læra tey tónaleysu at syngja fyrræddad, tann handliga gávaða til vón- leysar 2-grads líkningar, tann litblinda at mála og tann andliga gávaða at evna við sínum tummil- fingrum. Vit hoyra um "heimstaðarlæru", hóast eingin veit bygdina næst eftir Fuglafjørd á leið norður gjøgnum Djúpini (hvat er tað, forrestin?). Eitt eitur "samtíðar- kunning“, sjålvt tað verður dult fyri teimum, at bæði Albania og Kambodia hava roynt sosialismu sum búskaparskipan. "Landa- læra" er somuleiðis lokað land, helst tí eingin skal vita, at Elben eisini er dálkað á leið síni gjøgnum sostalistiska Eystureuropa At føroyski dansurin fær bestu møguleikar - eisini innan skúlagátt, er ikki annað enn ein sjålvfylgja og heilt nátúrligt. Annars kunnu mangar meiningar vera um skúlan í dag, men ein tílík niður- gerðing av bæði skúla, lærarum og næmingum hevur neyvan áður verið at sæð á prenti. Men nú vita vit í hvussu er hvat Fólkaflokkurin stendur fyri í skúlamálum. Villeiða hyggjaran Oyggjatíðindi skriva í gjár um sjónvarpið og spon- sorpengar. Við blaðið sigur forkvinnan í sjón- varpsnevndini, Kristianna Rein, m.a.: Skal talan verda um at legalisera sponsoreradar sendingar, so skulu greið- ar linjur vera fyri hvussu, hvat og hvør kann gjalda seg inn á skermin. Hyggjarin má og skal hava tíðiliga fráboðan um, hvor tað er ið betalir seg inn í hvørja stovu í land- inum, ella verður hann villeiddur. Og tað kann ikki vera meinignin. Uppá fyrispurning um sjónvarpsgjaldið ikki kann fara niður, um sjónvarpið sjálvt finnur alternativar inntøkumøguleikar, sigur Krisitanna, at tað er eisini nakað ið eigur at takast upp. Sambært Oyggjatíðind- um sigur forkvinnan í sjónvarpsnevndini, at øll nevndin er samd um, at greidar reglur mugu gerast hesum vidvikjandi. Hesum kunnu vit sjålvandi taka undir vid. Vit halda eisini, at reglunar greitt skulu siga, at sjónvarpssendingar als ikki skulu sponsorerast. Sjónvarpsneyndarforkvi nnan heldur, at fær hyggj- arin ikki at vita nær og hvør sponsurerar eina sending, so verður hyggj- arin villeiddur. Samd! Men lítið frægari man vera, at ein sending byrjar t.d. við: Sendingina hevur Føroya Banki sponsorerað. Og so síggja vit eitt ella annað um hvussu stuttligt tað er at lána pengar. Hvat skal hyggjarin brúka hesa upplýsing til? Kanska er sendingin 100% villeiðandi. Kanska er hon 100% saklig og upplýs- andi? Eingin veit, - men sendingin er við hesum tileinkisgjørd í trúvirði. Annadhvørt hava vit eitt sjónvarp óheft av áhuga- bólkum, ella privatiserið tað við rubb og stubb. at læra Tað er altíð hugaligt at frætta tá føroyingar fáa okkurt herðaklappi. Tað fingu vit millum annað frá luttakarunum í send- inevndini frå skotsku útoyggjunum, sum júst eru farin av landinum aftur. Í sjey dagar ferðaðust skotsku oyggjamenninir kring landið og vitjaðu mong virki, sum hava eitthvørt við fiskivinnu- na at gera. Herðaklapp fingu vit i samband við veiðu og at framleiða útbúnað til fiskivinnuna. Men teir hildu seg eisini kunna læra okkum eitthvørt. Og tað eru teir og øll onnur eisini vælkomin til. Millum at gera meira burturúr og marknað- arføra fisk. Serliga undraðust teir seg yvir føroysku blokkfram- leidsluna av fiski og ikki minni, at vit seldu hesa vøru av landinum aftur - sum blokk. Við í stóra ferða- lagnum vóru tíðindafólk frá BBC og Fishing News. Ivaleyst fara eisini teir at gera sinar søgur um hesa vitjan og vónandi kann hetta hava vid sær, at vørur okkara fåa nýggjar útflutnings- møguleikar. Um blokkin og mark- nadarføringina mugu vit bert vóna, at eisini hetta kann geva okkum eitt spark í dyntilin so meira kann fáast burturúr. Tað er einki minni enn eitt brotsverk móti okkara náttúrugivnu møguleikum, at vit ikki fáa meira burturúr okkara fiskavørum enn vil gera.