fríggjadagur 12. apríl 1991síða 17

Nr. 68 — 12. apríl 1991 Fronsk bók um minnilutar í Sovjet nógva umtalu: Vit kunnu ikki lata Hóast ræðuleikarnir í Irak og steðan hjá kurdiska fólkinum fylla stóran part av tíðini og plássinum hjá altjóða fjølmidlunum, so tykist áhugin fyri tí, sum hendir í grannalondum okkara í Eystureuropa og í Sovjetsamveldinum eis- ini at hava stóran áhuga. Bretska sjónvarpsstoð- in BBC og tann ameri- kanska CNN, sum eisini nógvir feroyingar síggja, gera nógv burtur úr stød- uni í Eystureuropa og í Sovjetsamveldinum og sama kann t.d. sigast um báðar donsku sjónvarps- steðirnar og tey mongu blødini. Í hesum døgum er út- komin sera áhugaverd bók um viðurskiftini í Sovjet- samveldinum undir heitin- um »Teir sovjettisku minnilutarnir«. Tað er franski — sovjettologurin Héléne Carrére d'En- causse, sum skrivað hevur og er bókin júst útkomin á donskum máli. Danska sjónvarpssteðin TV2 hevði um dagarnar samreðu við franska rit- hevundan, har hon vísir á, at vit eiga ikki at undir- meta týdningin av tí, sum í letuni fer fram eystan- fyri. Hon sigur, at einasti vegurin í Sovjetsamveld- inum er at geva pláss fyri demokratii og sjálvsav- gerðarrætti. Heldur enn at tosa — og heldur enn at leggja uppskot fram hava myndugleikarnir í Kreml valt at kúga fólkið og fólk- sins ynski, og tað koma teir ongan veg við, sigur franski sovjettologurin, sum vísir á, at framhald- andi kúging fer at enda við eini vanlukku. Sjálv heldur hon, at or- sekirnar til verandi stødu liggja í Moskva og ikki minst hjá Gorbatjov. Hon skuldsetir hann fyri at hava havt alt ov nógvan skund við at gera sínar leninistisku dreymar til veruleika — við tí fyri eyga at skapa eitt sentral- stýrt samveldi við einum almáttugum forseta og her sipar hon til Gorba- tjov sjálvan. Í donsku umsetingini av bókini stendur m.a.: »Denne reformator er... usædvanlig kon- servativ. Í sin iver efter at konsolidere = sig, har Gorbatjov i modstrid med sine deklamationer om demokrati og decentrali- eyguni aftur fyri ti sum hendir i Sovjet sering, tværtimod fortsat russificeringen, styrket sentralmagten og mindsk- et republikkernes indflyd- else i centrum. Gang på gang har centrum førs grebet ind, når det var for sent. Gang på gang har man forpasset chancerne for forhandlinger« Héléne Carrére skrivar i bók síni, at sentralstýrið í Moskva í veruleikanum er við til beinleiðis at birta upp undir hatur millum tjóðskaparligar republikk- ir, sum hungra eftir sjálv- stýri, og teir smærr etn- isku bólkarnar í repu- blikkunum. Úrslitið er ein blind- geta, sum í síðsta enda bert fremur eina upploysn av imperiinum og økir um hatrið til russar, sum i veruleikanum eru teir, sum eru ringast fyri í sam- veldinum. Tað eru teir sambært bókini, tí teir bæði eru bødlar og kúgað offur, sum ikki kunnu loysa sín- ar trupulleikar við at taka seg úr samveldinum. „Vilnius kann taka sjálvstýri frá Moskva. Tað er rættur tess. Men Moskva kann ikki rýma undan Moskva«, skrivar franski rithevundin í bók síni. Í samreðu við TV2 í vik- uni varð hon spurd, hvat vesturheimurin eigur at fyritaka sær í sambandi við gongdina í Sovjetsam- veldinum. Hons varar, at tað nytt- ar okkum lítið bara at standa og hyggja at og siga, at hetta ikki viðkem- ur okkum. Tí tað ger tað. Syndrast alt Sovjetsam- veldið og har verður borg- arakríggj, og fátækradem- ið fer at gera um seg av álvara, so fer hetta eisini at fáa álvarsligar fylgjur fyri alt Europa. Vit kunnu rokna við ein- um streymi av flóttafólk- um bæði úr Sovjetsam- veldinum og eystur- europeisku londunum, sum heimurin ongantíð hevur verið vitni til áður. Foroyar-Israel: Tidindaskriv frá felagnum Síða 17 Israels. verda evni. Hvat landaøki hevur Ísrael havt gjøgnum tíðirnar og hver eigur rættin til landið? Hesir spurningar verða svar- aðir. Nú, so nógv hendir í Miðeystri, og Sam- eindu Tjóðirnar (ST) vísa trupulleikunum í økinum óvanliga nogv- an ans, er kunna gott at um hetta afturvendandi evnið Alt verður tikið við í frágreiðingini, heilt frá Mr seg byrjan Ísraels sum tjóð og líka til dagin í dag Burtur úr kann nevn ast at burturflytingin til Bábylon, heimaftur- koman og seinna templið verða vidgjørd Masada og ymiskir Landamork Ísraels — fyrr, nú og í framtíðini A fundi á Parnassinum á Hotel Hafnia sunnudagin 14. april kl. 14.30 verður frågreiding um landamørk Sjåldan er mæøguleiki at hoyra so greida søguliga gjøgnum- gongd um hetta nú serliga åhuga- »messiasar«, Zionist- rerslan og endurreising Israels verða sjálvandi eisini við. Útlitini fyri framtíð- ini hjá Ísrael og grann- um tess við framtíðar landamerkum verður spennandi at hoyra um. Ymisk kort verða brúkt at vísa landa- mørk Israels. Fyrilest- urin verður hildin av Agnar Reinert A hugin fyr i eVninum um evnið Øll eru vælkomin, sigur felagið Feroyar- Ísrael Kommunistarnir vunnu í Albania Endaliga úrslitið av tí fyrsta frælsa valinum í Albania gjerdist, at kommunistarnir fingu meira enn tveir triðing- ar av samlaðu sessun- um í tjóðartinginum. Sunnudagin var enn eitt umfar hildið í teim- um pertum av landin- úm, har eingin flokkur fekk avgjerdan meiri- luta við fyrst valumfar herfyri. Úrslitið av valinum í Albania gjerdist, at kommunistaflokkurin fekk 168 av teimum 250 tinglimunum í tjóðartinginum. Orsekin til henda stórsigur er tann, at bygd albanar úti á — Vit kunnu ikki læsa okkum inni og lata sum onki. Tad kann gerast ein sonn hóttan móti allari trygdim og tilveru- grundarlag okkara. Vit eru noydd til at vísa ollum hesum spurningum stóran ans og hjálpa har hetta er gjørligt. Vit mugu hjálpa teimum illa fyrikomnu londunum í Eystureuropa og sama er við Sovjetsam- veldinum. At halda, at tikið undir við inum. Har búgva enn 65 iv øll- ilbanum. Størsti støduflokkurin, kratarnir, fingu atkvødurnar i num. I hevuðsstað- Tirana fekk flokk- urin 16 av teimum 17 sessunum i tjóðarting- inum Valúrslitið í Albania ger, at kommunistarnir einsamallir kunnu gera broytingar í grundlóg- ini. Við meira enn "3 av atkveðunum sleppa teir undan at tosa við andstøduna um slíkar broytingar. hetta einki hevur við okk- um at gera, er at lúgva fyri sær sjálvum, og tað kann koma okkum dyggi- liga aftur um brekku, segði Héléne Carrére við donsku sjónvarpssteð na í vikuni. Bók hennara er útkomin á forlagnum Forum 1991, hon er 266 síður og kostar 275 kr. Heitið á bókini er »De Sovjettiske Minori- teter«