týsdagur 16. apríl 1991síða 14

Síða 14 - - tíðindahlaðiA Markið millum Foroyar og Bretland: Spónurin settur í greytin — Ómetaliga stór virði standa uppá spæl FOT n | iðingar un Jar £ 11 } h var og Bretland Í K in Ke jan llum boð fyri bretska uttan- ríkisráðið og eina før- ovska sendinevnd. Í før- ysku nevndini vóru Árni sen og Dánial Nolsee Arni Olafsson sun starvast Su serKønt 1 eroysk um lanska uttanrik nun sigur. at vid hes nd inun spónurin settur í greytin Markið mi londini hevur verið ein óloystur spurningur líka síðani 1977, tá nýggju hav- rættarreglurnar komu í gildi. Miðskeiðis í 80- | Jan Miller skrivar ED rreeeeteen meddele] Fyri ferð hevur týski samveldiskanslarin Helmut Kohl sagt sína persónligu åskodan um EF og framtíðina. Tað var einum fyrilestri undir »Leiklutur Tysklands i Europa« fyrstu heitinum: Tad rættiliga nyggja i úttalilsum hansara er, hvussu positivur hann er mótvegis Norðurlondum Kohl sær heldur, at Norð- urlond sum Finland, Sve- ríki og Noreg gerast limir í EF, enn fleiri av londun- um í Eystureuropa sum Poland, Tjekkoslovakia og Ungarn, sum øll fegin vilja gerast limir í EF. Hann heldur, at londini eystanfyri hava terv á „serstakari hjálp“, sum hann tekur til og hann vil stuðla londunum og har- við eisini trygdini og javn- vágini í Europa við at hjálpa teimum áleiðis við at broyta búskapin til tað betra. Í fyrsta lagi broyt- ing til ein sosialan markn- r I stort meira 1 enn 1 fjør, tå um nyggjar samrådingar Helst vóru tað leiðunum Hetland og Fer- oyar, skundaðu undir bretska ynskið at fáa sam- ráðingar um markið. Ann- nýggju oljumiðini á ; millum sum ars er hetta eitt mál, sum bæði londini vilja loysa, tí talan er um stór eki, ser- landgrunnin, vilja sum iondini ogna verulig gongd vera komin á sam- ráðingarnar — Hetta er fyrsta veru- liga samráðingarumfarið, har partarnir vístu síni kort, sigur Árni Olafsson. Hann sigur, at partarnir tykist so avtalu, hvussu skal farast fram á komandi tundum, og næsti fundurin er av- talaður at vera í London í juni. Spurdur um hvat tosað varð um á fundinum Keypmannahavn, sigur Arni Olafsson, at hetta er eitt slag av ráðingum, har báðir part- ar eru ógvuliga varnir við at úttala seg. Eisini tí at hetta er eitt ógvuliga við- brekið evni, har ómetaliga stór virði standa uppá spæl. — Her verður meira fylgt spælireglunum í >big business“, og tað er tí av- markað, hvat ein kann út- tala seg um, sigur Árni Olafsson. — Tosaðu tit nakað um møguleikarnar at finna olju í teimum økjum, sum slíkt sam- ósemja er um? — Vit tosaðu ikki um olju. Tað mesta var jura og geografi Árni Olafsson vísir ann- ars til, at bretar hava latið føroyingar vita, at teir geva ikki loyvi til nýggjar oljuleitingar á økjum, sum ósemja enn er um. Ósemjan millum Feroy- ar og Bretland snýr seg um marknaðarlinjuna millum Feroyar og Skot- land og um rættin til land- grunnin, sum m.a. Rockall og økini har í nánd eru partur av. enn Eystureuropa í EF aðarbúskap og til at líkj- ast meira tí týsku skipan- ini. Heldur ikki í Brússel er åhugin fyri at fáa londini i Eystureuropa við í felags- skapin við tað sama stór- ur. Víst verður m.a. á at lond sum Portugal og Spania brúktu heili sjey ár til at fyrireika seg til lima- skap. Og tá hevdu hesi londini longu framman- undan marknaðarbúskap. Tað er greitt, at EF fyrst og fremst hugsar um seg og síni og tað er held- ur ikki sinnað fyri bara so mikið sum at pilka við eitt av grundstødunum — nevniliga landbúnaðar- politikkin — fyri júst at lata upp fyri matveru- marknaðinum, har serliga eystureuropearar hava nakað at bjóða. Tíðindamaðurin hjá norska blaðnum Aften- posten, Nils Morten Ud- gaard, skrivar, at hetta merkir ikki, at eystur- europearar eru gloymdir, men tað merkir, at EF- londini eru ikki áhuga í, og heldur ikki tað sameinda Týskland, til at broyta . 70 — 16. april 1991 Árni Olafsson, serkønur í fóroyskum málum í uttanríkisráðnum,. - Við hesum fundinum er spónur settur í greytin samarbeiðsmynstrið i Europa, nú eftir tær stóru politisku broytingarnar í 1989 og 90. Vesturheimurin er hug- aður fyri at geva londun- um í Eystureuropa serkre- dittir gjøgnum nýggja menningarbankan i Lond- on. Poland sleppur undan at gjalda aftur umleið helvtina av síni tungu ú anlandsskuld. Eisini fáa eystureuropearar ókeypis visum til at ferð- ast í Vestureuropa í eina tíð. Hetta hevur stóran týdning, men gevur ikki eystureuropearum nakra ávirkan sum so. Í fyrilestri sínum her- fyri nam týski kanslarin Kohl við hesar spurning- ar. Hann segði, at tað er ikki ætlanin hjá EF at loka londini í Eystur- europa úti, men tey mugu lúka tær politisku og bú- skaparligu fortreytirnar, áðrenn talan kann verða um limaskap. Harafturímóti er stødan við EFTA ein heilt onnur, Kohl sigur, at fleiri av EFTA-londunum kunnu gerast limir í EF nógv skjótari enn nakar veru- liga trýr. Kohl heilsar Norður- londum vælkomnum í EF. Hann sær fegin at Norður- europa verður betur um- boðað í EF, nú sunnari parturin er so væl umboð- aður. Hjálpið kurdum Stødan, sum kurdarnir eru i, er ein tann størsta vanlukk- an, vit nakrantíð hava verið fyri. Ein heil tjóð er við at verða ruddað úr verðini. Í hesum sambandinum loyvi eg mær at spyrja, um tað ikki hevði borið til, at eitt nú Neyðhjálp Fólkakirkjunnar í Føroyum fór undir eina innsavning fyri at hjálpa kurdunum. Vit eru fleiri, sum fegin vildu tikið undir við einum slíkum tiltaki. Áhugaður