týsdagur 23. apríl 1991síða 7

Nr. 75 — 23. apríl 1991 Danska blaðið Politiken í gjár: Feroysk bankalån Føroysk bankalán til tey lesandi eru tey biligastu Síða 7 í tí danska kongaríkinum, og tað einki til hindurs fyri, at danir undir útbúgving og fyri tað eisini grønlendingar flyta síni lán til Føroysku sparikassarnir lægstu rentuna i kongarikinum Hetta skrivar danska blaðið Politiken í gjár — og lyklaorðið í hesum mál- inum er Feroya Spari- kassi, sum einans tekur 9,25% í rentu ella umleið 2% minni enn tey bílig- astu lestrarlánini í suður- donskum peningastovn- um, skrivar blaðið. Spurningurin um rent- una á lestrarlånum hevur verið nógv frammi í donsku fjølmidlunum í seinastuni og er hann eis- ini tikin upp bæði í stjórn- ini og í fólkatinginum. Orsøkin er stutt henda: Herfyri kom fram, at tað er bíligari at læna pengar at keypa sær ein bil fyri, enn tað er at læna sær til eina útbúgving. Sjálvt um danski staturin gevur bankunum fulla trygd við at veðhalda fyri lánunum, so er tað kortini dýrari at læna til útbúgving enn til ein bil. Og tað var hetta, sum fekk eði í danskar politikarar, sum hava bið- ið avvarðandi myndug- leikar kanna málið til botns og syrgja fyri, at her hendir ein broyting. Nú eru donsk bleð so farin at hyggja at, hvussu til stendur í restini av kongaríkinum. Í stórari grein skrivar tíðindamað- urin hjá Politiken, Hans Kronberg, at bíligastu lánini eru at finna í Fer- oyum. Meðan lestrarlán í t.d. Den Danske Bank og Uni- bank kosta í minsta lagi 12,5% í rentu um árið — hóast tey hava statsveð- hald, og tí eru uttan vanda — liggja hesi somu lán niðri á eini rentu uppá ein- ans 9,25% í Feroya Spari- kassa. Tað almenna veðhaldið fevnir um allar peninga- stovnar í ríkisfelagsskap- inum — men ikki fyri út- lendskar peningastovnar — og teoretiskt er einki til hindurs fyri, at lesandi í Danmark kunnu flyta síni lán til Feroya, skrivar Politiken, sum hevur vent sær til Feroya Sparikassa viðvíkjandi hesum spurn- inginum. Bjørg í Dali sigur við blaðið, at likviditeturin í letuni er so vánaligur, at tað fyrst og fremst eru fólk, sum eru búsitandi í Feroyum ella lesandi í Feroyum, sum kunnu fáa gleði av teimum biligu lánunum. Politiken vísir síðani við nekrum demum, hvat tað kostar at læna i Føroyum og í Danmark. Sambært hesum dem- um verður afturgjalds- tíðin uppá eitt lán uppá t.d. 160.000 kr. munandi stytri í Feroyum. Í Dan- mark skal tú við eini rentu uppá 12,5% gjalda tilsam- ans 255.900 kr. fyri lánið eftir 15 árum. Hevur tú harafturímóti eitt líkandi lán í Feroya Sparikassa við eini rentu uppá 9,25%, verður samlaða nettoút- reiðslan hjá lántakaranum 207.500 ella 48.400 kr. minni enn hjá tí dýra bankanum í Danmark. Lánið verður tá eisini goldið aftur eftir 11 árum, t.v.s. at lántakarin í Fer- oyum er liðugur at aftur- rinda sítt lán fýra ár fyrr enn felagið hansara í Dan- mark. Í letuni kannar Brúk- araráðið í Danmark rentu- politikkin hjá teimum donsku peningastovnun- um í hesum málinum. Sjey nýggir bilsmiðir Fríggjadagin stóðu hesir sjey menninir sveinaroyndina á Tekniska skúla í Havn. Teir eru frá vinstru: Tormóður Dalsgaard, Niels Pauli Djurhuus, Sámal M. Hansen, John á Horni, Gunnar Justinussen. Jákup Midjord og Reidar Midjord. Dagny Joensen Blaðkvinna skrivar: #7 Í farnu viku var tað einamest rúsdrekkaupp- skotið, sum setti dám á kjakið, tá tað varð lagt fram á Tingi. Uttanlands komu tíð- indini um kurðar, sum bardust fyri lívinum, tey eru heimleys, svglta og liva á berajóli í kul- da og regni, og kunnu at enda lata lív í bardaga um tann seinasta breyðmolan. - Soleidis er so mangt, og ymiskt er, hvat menniskjuni hava at berjast við - annadhvørt til dagliga dagdvølju ella tá tað snýr seg um at liva - hóast lívið er svart vónloysi. Tað er ein innbygd frumkensla í menniskj- um, at vilja lívið, hóast vit, sum sita heitt og fjålgt innandura í Før- oyum kanska kundu hugsa: - Nei, um hatta er liviumstødur at bjóða menniskjum, so heldur doyggja! Og kortini vilja øll liva. I Føroyum vilja vit liva sum fólk i granna- londum okkara - eisini politikarar vilja liva sum seinastu dagarnar hava umrøtt rúsdrekka- lógaruppskotið. Nú dregur samanum, og lógin skal viðgerast, tað er lívið um at gera. Sjálvt tey argastu mótstóðufólkini á Tingi noyðast at ásanna, at núverandi rúsdrekkalóg krevur åbøtur, og vón- andi sleppa teir ikki at lata dupultmoralin yvir- liva, hóast hesin sýnist at vera ein sannur fólka- síður í Føroyum. Eg helt meg hoyra skeivt, tá Tordur Nic- lasen helt fyri, at rús- drekkamálið var ópolit- iskt, men tá eg hoyrdi Lassa Klein endurtaka hetta, hugsaði eg, hvort hesir menn hava mis- skilt sína uppgávu sum tingfólk. Málið er ikki ópolitiskt, tað er einki, sum verður vidgjørt á Tingi. Rús- drekkamálið er tvorpol- itiskt, ti tingfélk hava loyvi at atkvgða eftir persónligu sannføring. Við hvørt haldi eg at atkvødutalid, saman við Iq-talinum hjá einstaka politikarunum skuldi verið treyt fyri at fólk sluppu inn á Løgting. Iq(intelligenskvotient) er talið fyri, hvussu vit- ugur ein persónur er. Í vikuskiftinum var 60'ara dansur í Ítróttar- høllini á Nabb í Havn, og tað sýntist sum fólk úr øllum Føroyum vóru komin til Havnar at dansa og hugna sær eina løtu. Hugaligt var at hitta gamlar kenningar og hýrurin var éførur í stóru høllini, har meir enn 1000 tilkomin og ungfólk vóru inni. lógligu fløskurnar vóru nógvar í tali. Fólk stoyttu í seg og rundan um seg, og tað var ein- gin dansihøll-hugni, so sum vit flest gil kenna tað, sum hava ferðast uttanlanda. Høvdu umstødurnar verið sum aðrastaðni, við hugnaligum dansi- umhvørvi, tænarum sum skonktu løg og ruddaðu borðini, og koyrdu tey fólk út, sum ikki dugdu sær hógv í veitslulag - ja, so hevdi tað verið hugnaligari. Er hetta alt vit vilja bjóða uppvaksandi ættarliðinum? I SvF segði Jógvan Is- aksen rithøvundur v.m., sina hjartans meinging um blødini og mentunartilfarið, sum uttan undantak ikki vildu vita av. Eg rokni ikki við, at hann lesur føroysk blød, ella heldur ikki at mentunaruilfar, sum blø- Oini taka upp, er av slí- kari góðsku, sum Jóg van Isaksen góðtekur? Og kortini vilja blødini halda fram at skriva um mentamál, og higartil er eingin deyður av tí!