mikudagur 24. apríl 1991síða 10

Síða 10 tíðindablaðið Av tingi Altíð striltið tå smá lond skulu Jóannes Dalsgaard, løgtingsmadur, setti Jógvani Sundstein soljóðandi spurning: Hverji tiltøk hevur landsstýrið framt til at seta í verk samtykt legtingsins í tingmáli nr. 60/ 1987: Feroyskt mótmæli móti bygging av verki til endurvinnan av kjarnorkubrenni- evni í Dounreay í Skotlandi? Tann 1. mars 1988 samtykti legtingið fylgjandi uppskot til samtyktar frá um- hvørvisnevndini: tess 1) Ålagt verður landsstyrinum at virka ímóti EDRP- ætlanini í Dounreay á ellum teimum ekjum, har hetta er meguligt eitt nú við, at lands- stýrið tekur upp aft- ur hetta mál í Norður- landa Ráðnum, yvir- fyri donsku stjórnini og yvirfyri bretsku stjórnini. 2) Álagt verður landsstýrinum at taka upp samband við myndugleikarnar í hinum norðuratlant- isku samfeløgunum, eitt nú Hetlandi, Orknoyggjunum, Is- landi, Grenlandi og Noregi til tess at samskipa mótsteð- una ímóti EDRP-ætl- anini í Dounreay. 3) Álagt verður landsstýrinum at bera so í bandi, at sjógvurin kring Fer- oyar og luftin javnan verða kannað fyri geislavirkni. 4) Alagt verður landsstýrinum at gera uppskot til eina tilbúgvingar og bjargingarætlan, at seta í verk, um so er, at kjarnorkuvan- lukka skuldi hent við vanda fyri Feroyar. 5) Alagt verður landsstýrinum gjøgn um avvarðandi myndugleikar at tryggja Føroyum sinamillum ávaring- arskipan, um so er at | ein kjarnorkuvan- | lukka skuldi hent við vanda fyri feroyska x mf [| A tingfundi svaradi Jogvan Sundstein spurninginum soleiðis: fyrstu landsstýrinum á Nr. 76 — 24. apríl 1991 fáa tey størru at broyta politikk -men vit eiga ikki at missa mótið kortini, segði Jóannes Dalsgaard, løgtingsmadur í samband við spurningin um kjarnorkuverkið í Dounreay mánadagin málið varð vidgjørt i sumri 1986, eftir at utlendskir umhvørvisfelagsskapir høvdu gjørt vart vid tann mikla vanda, eitt verk til endurvinnan av kjarn- orkubrennievni í Doun- reay kundi hava, eisini fyri Føroyar. Fyrsta mótmæli varð sent í 1986, har Feroya Landsstýri heitti á donsku stjórnina um at mótmæla yvir fyri bretsku stjórnini móti ætl- aðu útbyggingini í Doun- reay. Tað mótmæli kom ong- antíð fram. Men síðani hevur Feroya Landsstýri sent tey mótmæli, tað hevur hildið verið neyðugt beinleiðis. Tey seinnu ár- ini meira samskipað við okkara grannalond í teirri vón at fáa sterri ávirkan. Ómetaliga stór hjálp hevur NENIG (Northern European Nuclear In- formation Group) verið í hesum arbeiði. NENIG hevur virkað sum kordi- natur av teimum mótmæl- um, sum send eru. Tað skal nevnast her, at Feroya Landsstýri hevur stuðlað NENIG við kr. 50- 60.000,- árliga. Seinastu mótmælini eru mótmælisskriv sent Mal- colm Rifkind, M.P. ráð- harra fyri Skotland í oktober 1989, har mælt varð ímóti at geva loyvi til útbyggingar í Dounreay. Í juni 1990 vórðu mót- mælisskriv send bretska umhvervismálaráðharran- um Christopher Patten, M.P. og stjórnunum i Spania, Vesturtýsklandi og Belgia, tí landsstýrið hevði fingið uppspurt, at endurvinningarverkið í Dounreay hevði gjert sáttmálar við atomidnad- in í Spaniu, Vesturtýsk- landi og Dounreay ferð Belgiu um goymslu og endurvinning av kjarnorkubrennievni. Norðurlond felags støðu kom málið eisini til um- rødu millum noråur- lendsku umhvørvismåla- rådharrarnar. Striltid gekk at koma til eina felags stødu i målin- um. Tvey av Norðurlondun- um hava sum kunnugt sjálvi kjarnorkuverk og Danmark er í EF, so har vóru nógv »hensyn« at taka. Men á norður- lendska umhvørvismåla- ráðharrafundinum sum var, tå Norðurlandaráðið var saman i februar 1987 i Helsingfors, har Føroyar eisini vóru umboðaðar, fekst tó semja í lag um at senda eitt skriv til bretsku stjórnina. Síðani tá hava norðurlendsku umhvervismálaráðharrar- nir ferð eftir ferð vidgjørt hetta mál og stórt sæð verið samdir, soleiðis at norðurlond hava kunnað havt eina felags steðu, har tey hava mett í altjóða nevndum, har tey eru lim- ir. Eisini á seinasta um- hvervismálaráðharra- fundi, sum varð hildin í Keypmannahavn í februar í ár, tá norðurlandaráðið var saman og har lands- stýrismaðurin í umhverv- ismålum Svend Aage Ellefsen luttók, var Doun- reaymálið til viðgerðar. Sveríki skal vegna norð- urlond fyrireika málið, so tað kann reisast á altjóða stigi. Danski umhvervismála- ráðharrin Per Stig Møller hevur herfyri í einum svari i fólkatinginum nevnt meguleikan at Dan- mark reisti Dounreaymál- ið í EF. Feroyar luttaka í norð- urlensku umhvervismála- ráðharrafundunum ikki á hverjum fundi. Harafturat kann nevn- ast at í norðurlandaráð- num hava næstan allir før- oyskir politikarar, sum hava tikið orðið, havt Dounreaymálið á lofti. um Landsstýrið sær Doun- reaymálið sum eitt av sterstu vandamálum. Ein kann altíð kjakast um, um ð er gjørt nokk, ella hvat Vónleyst vidhvørt Við hvert hevur tað víst seg, sum mótmælini hava havt ávirkan og vón hevur verið fyri framman, at bretsku myndugleikarnir vildu sleppa útbyggingar- ætlanunum í Dounreay. Men so stingur málið seg upp aftur, og avgerðir verða tiknar, sum fáa ein at missa mótið. Í letuni er tíanverri alt ið bendir á, at ætlanirnar um Dounreay ikki eru sleptar. Tí er neyðugt framhaldandi at vera vakin og fylgja við, og samstarva við okkara grannar móti útbygging- arætlanunum í Doun- rea} Hvat viðvíkur at kanna Feroyar fyri geislavirkni, er tað so, at tað hava verið tiknar royndir i Føroyum í nogv år og tey fyrstu nógvu árini stóð Rise einsamalt fyri hesum royndum. Men seinni hev- ur eisini náttúruvísinda- deildin á Fróðskaparsetr- inum gjert kanningar. Heilsufrødiliga Starvs- stovan sendir royndir av t.d. vatni og mjólk til Risø eina ferð um mánaðin, meðan Fróðskaparsetrið í nekur ár hevur tikið royndir av t.d. vetnum og sílum. Fróðskaparsetrið hevur arbeitt við at fáa eina skipan í lag saman við eini ávaringarskipan hjá løg- regluni. -Missid ikki mótið. Tað er altíð striltið hjá teimum smáu londunum at fáa tey stórri at broyta politikk, segði Jóannes Dalsgaard, løgtingsmadur kring Føroyar, so arbeiðir Fróðskaparsetrið uppá at fáa í lag samarbeiði við Fiskirannsóknarstovuna, soleiðis at manningin á Magnus Heinason tekur royndir tá teir eru úti. Náttúruvísindadeildin á Fróðskaparsetrinum lut- tekur eisini í arbeiðinum hjá Nordisk Kjærnkraft- sikkerhed (NKS). Hetta er eitt kanningararbeiði av plantum og jarð, sum ætl- ka TA 5 år