týsdagur 30. apríl 1991síða 17

Nr. 79 — 30. apríl 199 tíðindablaðið Norsk blød á gosi: Ísland setir i ryggin á E Fleiri av teimum norsku blødunum gera nógv burt- ur úr úttalilsunum hjá fleiri framstandandi ís- lendskum politikarum, sum halda, at Ísland eigur at fáa eina seravtalu við EF, sum eitt nú gevur Ís- landi betri semdir enn onnur lond í EFTA, eitt nú Noreg, har fiskivinnan ikki er hevuðsvinna. Blaðið Nordlys skrivar í oddagrein nú um dagar- nar, at tað er órímiligt ikki it viðgera fisk eins og all- ir aðrar verur, tá talan er im eina avtalu millum EFTA og EF. Endamálið ið tí fría marknaðinum er úst tað, at allar verur skulu kunna keypast og seljast millum londini utt- an um allar tollmúrar, men nú sær út til, at hetta bara ikki fevnir um fisk. »Dermed sprekker hele EFTA i et nasjonalt kapp- løp mod de særdeles attraktive fisketorgene i EF. Følgelig er det fiskeri- områdene i den velre- nommerte oljenasjonen Norge som sitter tilbage med tollmurene fordi Norge ikke vil bytte fiske- kvoter med markeds- andeler. Det er umulig og strider mod all fornuft. EF-forhandlerne = burde vite det«, skrivar Nordlys. Eitt annað blað, Lofot- posten, ger eisini nógv burtur úr hesum spurn- ingi. Í oddagrein finst blaðið harðliga at Spania fyri at krevja 90.000 tons av fiski í norskum sjógvi. „Et slikt kvantum til- svarer 70% av alt som kan fiskes í ár. Kravet er der- for direkte lattervekkende i all sin urimelighet. Ja, tre ganger sá stort som EF-forhandlerne tidligere har operert med«, skrivar Lofotnosten. Blaðið vísir á, at tað sær ikki mætari út enn at sponsku sjónarmiðini eru við at fáa undirteku í EF og tað kann fáa avleiðing- ar fyri eina avtalu. Og blaðið nemur eisini við íslendsku steðuna: »Bedre blir situationen ikke når Island nå for alvor har startet fiske i rørt vann. For all verden blir det påpekt at kun is- Sveits EF-avtalu Nú tað nærkast degnum, tá ætlanin var at skriva undir eina avtalu millum EF og EFTA, sær tað ikki mætari út enn eitt av londunum í EF, Sveits, als ikki hevur hug til at gera nakra slíka avtalu við EF. Hetta kom fram í vikuni. Samrådingarnevndin hjá Sveits er sera ónegd við krevini frá EF um eitt nú at EFTA-londini einki orð fáa at siga i EF-dóm -tólin- um, sum skal døma í mál- um í EFTA-londunum eis- ini. Síðani eru aðrar forð- ingar, sum snúgva seg um flutningsvegirnar gjøgn- um Sveits millum EF- londini fyri norðan og tey sunnanfyri. Hesa seinastu tíðina er tað vorðið alt meira sjón- ligt, at tað eru kreftir í fleiri av EFTA-londunum, sum halda eina EØS-av- talu vera óneyðuga, tí limaskapur kortini verður endin. Norðmenn ynskja EOS-avtalu við EF Ein meiriluti av norska fólkinum ynskir heldur eina EØS-avtalu við EF enn limaskap, men tó so, at ein EØS-avtala skal kunna víðkast til veru- ligan limaskap seinni. Í tí størsta flokkinum, Ar- beiðaraflokkinum, er und- irtekan fyri eini EØS- avtalu vaksandi. Í dag eru 60 av veljarunum hjá Ar- beiðaraflokkinum fyri eini slíkari avtalu móti 50% fyri einum mánað síani. Tað er ein kanning, sum stovnurin Opinion hevur gjørt fyri norska blaðið Aftenposten, sum gevur hetta úrslitið. Gott og væl 1000 fólk hava fingið hesar spurningar: „Tá talan er um viður- skifti Noregs við EFTA, hver støda hóskar best til tína hugsan: 1: Noreg eigur at taka stig til EF-limaskap sum skjótast, 2: Noreg eigur at gera eina EØS-avtalu fyri síðani at søkja um lima- skap, 3: Noreg eigur at gera eina EØS-avtalu utt an at søkja um limaskap og 4: Noreg eigur hvørki at gerast limur i EF, ei heldur at gera eina EØS- avtalu«. 1: 18% svaradu, at Noreg sum skjótast eigur at sekja um limaskap. 2: 27% svaraðu, at Noreg eigur at gera eina FØS- avtalu fyri síðani at sekja um limaskap í EF. 3: 24% svaraðu, at Noreg eigur at gera eina FØS- avtalu uttan at sekja um limaskap. 4: 14% svaraðu, at Noreg hverki skal gera eina EØS-avtalu ella sekja um limaskap í EF, 16% vistu ikki. Sammett við eina líkn- andi kanning fyri einum mánað síðani, so svaraðu nú 18% móti 12 í januar, at tey ynskja limaskap uttan at gera eina avtalu lendingene har krav pá spesialoppvartning fra EF nár det gjelder fiskeri- næringen. Og med denne knivet i ryggen skal det slett ikke bli letter for oss å stagge agressive span- joler« skrivar Lofotpost- en. Bladid skrivar, at EF undir eðrum umsteðum neyvan hevði latið fiski- vinnuspurningin forkomið eini EØS-avtalu vid EFTA, men steðan er vorðin ein onnur nú tað helst bara er talan um millum EFTA og EF fyrst Viðurskiftini millum Noreg og EF er helst tann spurningurin, sum hevur stersta áhuga millum norðmenn í letuni, skulu vit ganga eftir norsku bløðunum. I Þpolitisku flokkunum fær hesin spurningurin eisini alsamt sterri týdning, og tað er ikki tann fundur, har ikki júst EF-málið eisini er á skránni. Flokkarnir standa rætti- liga spjaddir í spurningin- um, nú hann ikki bara snýr seg um at vera fyri ella ímóti limaskapi, men har ein avtala millum EFTA og EF nú stendur meira frammarlaga, men tyri mong tó bert sum eitt stig á leiðini til veruligan limaskap. Í norska størtinginum er í letuni eitt orðaskifti um, antin ein kanning av fylgjunum av norskum Síða 17 stutta tíð, áðrenn t.d. norska umsóknin um limaskap liggur í Brússel. FØS er ti helst eisini bert ein stutt millumsteð til limaskap fyri lond sum Sveríki og Eysturríki. Blaðið ber ótta fyri, at tað lættliga kann henda, at Noreg kemur at standa einsamalt uttanfyri, men norðmenn eiga heldur at velja tann meguleikan, um alternativið er at selja burtur meginpartin av framtíðar vinnugrundar- lagnum í Norður-Noregi. limaskapi í EF skal gerast ella ikki. Tað er Hegra, sum hevur lagt uppskot sum tó bert fær undirteku frá Framburðs- flokkinum. Hinir flokkar- nir skal ein tílík kanning gerast, so eigur hon fram, siga, at fevna um alternativar megu- Men tað ynskir i ikki. SV og senter- flokkurin vilja hava eina tilika kanning at fevna um fleiri meguleikar enn bara limaskap, meðan Ar- beiðaraflokkurin heldur onga terv vera á slíkum kanningum í letuni. Fleiri av flokkunum halda uppskotið frá Hegra vera eina roynd at rekla- mera fyri limaskapi og minka um áhugan fyri =ini FØS-avtalu EFTA og EF. eisini at aðrar miljum