mikudagur 1. mai 1991síða 12

Síða 12 Svoríki fær sin framburðsflokk Danskir »tilstandir« í Svoríki siga samfelagsgranskarar taka 1pp danskir »tilstandir« í Sveríki, vilja kendir svenskir samfelags- vera granskarar Jan Miller skrivar fleiri = lond Talan er um tann nýggja flokkin Nyt Demokrati, sum sambært teimum nýggjastu veljarakann- ingunum fullkomiliga fer at broyta politisku mynd- ina í Sveríki. Flokkurin, sum minnir ikki sørt um framburðs- flokkin hjá Glistrup, tá hann var í velmaktini, fær heili 9% av veljarunum. Um somu tíð fær tann stýrandi javnaðarflokkur- in bert 28,7% móti 43,6 við valið í 1988. Hetta er rættiligt skrædl og ongan- tíð hevur flokkurin havt so lítla undirteku. Veljarakanningin hevur lopið hvekk á bæði sosial- demokratar og eisini teir borgarligu, sum íkki ynskja at samanbera seg við tann nýggja flokkin, tí hann skal liggja so langt til høgru. Veljarakanning- Eystureuropa og EFTA- londini um at fåa eina ella aðra avtalu i lag vid EF Um somu tíð sum tíðindablaðið in vísir eisini stóra aftur- gongd fyri teir stóru og gomlu borgarligu flokkar- nar. Flokkurin, sum enn ikki hevur lagt fram sína enda- ligu valskrá, fer til val uppá eitt fríari og glaðari Sveríki og stóran skatta- lætta. Sjónarmiðini minna nógv um tann politikkin, sum Glistrup og fram- burðsflokkur hansara vunnu heilar 28 tingmenn uppá á sinni. Flokkurin verður mett- ur sum ein sokallaður pro- testflokkur til allar aðrar flokkar og stóra undirtek- an hann longu hevur fingið, kemst av, at teir stóru flokkarnir hava mist sítt trúvirði. Fólk hava rætt og slætt ikki álit á teimum longur og halda tað er uppá tíðina við stjórnarskifti í Sveríki. EFTA stríðist við at fáa teir seinastu partarnar av eini EQS-avtalu upp á pláss, royna tey trý eystureuropeisku londini Tjekkoslovakia, Póland og Ungarn at fáa EF at vísa teimum sterri ans eitt nú við at undirskriva eina assosieringsavtalu. Ein tílík avtala verður meguliga klár at undir- skriva longu í ár. Hon skal so seinni verða avloyst av limaskapi, vóna tey trý londini. EF hevur eftir ellum at døma stórar trupulleikar við landbúnaðinum. Eitt er tann trupla steðan hjá EF í altjóða samanhangi, har eitt nú lond sum USA, Australia, New Zealand og sum heild heimurin utt- anfyri EF, krevja, at EF skal minka munandi um stuðul sín til landbúnaðin. Tað fer at hava við sær, at ein stórur partur av ellum landbrúkunum í EF verð- ur noyddur at gevast og Nr. 80 — 1. mai 1991 Eygleidarar visa å, at henda kollveltingin í parlamentarisku steðuni kemur um somu tíð sum svenskir politikarar skulu til at taka rættiliga stórar avgerðir eitt nú um pensiónsgrunnarnar, um at styrkja ídnaðin og um limaskap í EF. Svenski forsætisráð- harrin sigur í eini við- peningurin ístaðin setast í aðra vinnu. Her eru vissu- liga nógvir trupulleikar hjá EF, tí tann EF-stuðl- aði landbunadarpolitikk- urin higartil hevur verið sjálv beinagrindin í EF. Nú er EF so í samráð- ingum við EFTA eðru- megin og lond í Eystur- europa hinumegin. Meðan EF krevur av EFTA, at tað skal hava loyvi at fáa atgongd til tess markn- aðir við sínum biligaru landbúnaðarverum, so krevja londini í Eystur- europa, at tey skulu sleppa inn á EF-markn- aðin við sínum uppaftur bíligari landbúnaðar- verum. EFTA fer helst at boyggja seg, hóast sterk- ar kreftir eru í Noregi, sum eru ímóti eini tílíkari avtalu. Higartil hevur EF ikki viljað gingið londun- um í Eystureuropa á meti, men tå landbúnaðarverur í stóran mun eru tilveru- merking til kanningina, at fær flokkur hansara bert 28,7% av atkveðunum, fer hann ikki upp í eina stjórn. Tá fer tað so at verða hevuðpínan hjá hin- um stóru borgarligu flokkunum, hverja stødu teir skulu hava til tann komandi »Glistrup-flokk- in« í Svøriki. Men talan kann so grundarlag teirra, so tyk- ist EF nu kortini at ganga vid til at loyva innflutn- ingi av landbunadarvør- um úr Eystureuropa. Eins og tað hevur nógv at siga fyri EFTA at fáa eina avtalu við EF, so hevur tað ikki minni at siga fyri tey fátæku londini, Póland, Ungarn og Tjekkoslovakia. Og tey hava eisini gjørt eitt stórt arbeiði fyri at sannfera EF-londini um, at EF ikki nú kann loyva sær at sleppa teimum upp á fjall, nú EF fekk síni sterstu ynski uppfylt, nevniliga eitt frælst og frítt Eystur- europa. Leiðararnir úr teimum trimum londunum hava eisini verið á fleiri fríggjara- ferðum í EF, herfyri vitj- aði Lech Walesa í Brússel og undan honum var Vaslac Havel á vitjan. Ikki minst vitjanin hjá tjekkiska leiðaranum Havel hevur havt týdn- verða um sokallaðar danskar tilstandir í Sve- ríki, tí umframt Nyt Demokrati eru eisini aðrir flokkar, eitt nú ein kristi- ligur, sum sambært kann- ingini fær 7%. Møguleiki er fyri at heilir 6 flokkar fara at fáa sæti í svenska ríkisdegnum eftir valið. Eystureuropearar kappast við EFTA um avtalu við EF Tad minnir ikki sert um eina kapprenning, sum í hesum degum er í gongd millum ing, tí hann stendur høgum metum millum vesturlendskar leiðarar. Eitt nú hevur danski utt- anríkisráðharrin Uffe Ellemann-Jensen verið ein av teimum heitastu tals- monnunum fyri at taka undir við ynskjunum hjá Havel og hansara líkum eystanfyri. Hóast tað nú skuldi sæð rættiliga bjart út hjá teim- um trimum eystureurope- isku londunum at koma vid i tad europeiska sam- arbeidid, so halda eyg- leiðarar ikki, at tað verður hesumegin ár 2000, at tey londini gerast limir í EF. Tey verða neyvan at síggja millum tey lond, sum fara at sekja um lima- skap, ið EF fer at taka upp samráðingar við. Hesi lond eru fyrst og fremst Eysturríki, Sveríki og meguliga Noreg eisini, um ein umsókn kemur haðani innanfyri ikki so drúgva tíð. | fe