mikudagur 8. mai 1991síða 7

Nr. 85 — 8. mai 1991 seta í verk demokratiskt sosialistiskar loysnir — solidariskar loysnir (sam- haldsfastar) — í tann mun vit eiga parlamentariska styrki. Ongin her skal ivast í, at flokkurin, sum í dag hevur sterstu parla- mentarisku styrkina, hann nakrantíð hevur havt, vil nýta hana fult út, so langt hann hevur hegni og skil til at tamba sína ávirkan, vil hann stríðast. Tit hava ferð eftir ferð sæð tað vinna, fyrst í 1959, síðani aftur í 90- unum og seinast frá 1985- 89, einasta tíðarskeið í 80- unum, har teka realløn borgarans aftur vaks og kom so høgt aftur, sum hon nakrantíð hevði verið. Stødan við ársbyrjan 1991 Áðrenn vit fara at meta avrik, døma um makta- loysi, hugsa um meguleik- ar og skjótleikan í menn- ingini av teim, eiga vit at vega fæið, tøkt er, at lyfta og lodda ferningin, sum stóð við vegin, ásannandi, at gandakallar hava vit ikki valt á ting. Landsstýrið hevur sitið 312 mánaða og væl er fing- ið av skafti. Men at vit skuldu havt loyst allar trupulleikar hesa stuttu tíð, havt fingið ell hjól at mala og hverja hond í ar- beiði, væntaði væl ongin. Hevdu vit tað, hevði onki trúvirði verið í okkara metingum í valstríðnum um hvussu galið til stóð búskaparliga. Vit segdu, at tung tek blivu at taka og tey eru tey flestu eftir. Vit søgdu, at hugburður skuldi broytast, og tað er ikki letuverk. Vit segdu, at rættvísari býti skal fremj- ast og tað er farið í gongd. Vit segdu, at skattaskip- anin skal leggjast um og arbeiðið er byrjað. Vit segdu, at bundna upp- sparingin skuldi burtur, hon er burtur hjá meðal- lønum og hvervur heilt 1. januar. Vit segdu, at rá- fiskabýtið bleiv avtikið, tað er gjørt. Vit søgdu, at 'vinnan skuldi sanerast, hetta gongur við skjótari ferð. Vit segdu, at rentu- spekulatión skal minkast og steðga, her er settur skjetil á. Vit segdu, at studningsskipanin skuldi broytast og fastfrystast á nógv lægri stødi. Hetta er ásett í fastari avtalu. Nú ræður um at halda tørn og tora og ikki at skjóta planleyst í eyst og vest. Tað mest positiva, hent er, er at trúgvin á, at hesir báðir flokkar — hetta ómaka partið — hevur rygg til at seta gjørdar av- ialur í gildi, føra tær út í lívið, longu hevur grund- broytt prísskipanina fyri fiskaverur, avreiðingar- mynstrið og framleiðslu- mynstrið. Ja, so nógv, at vit helst longu kundu havt minkað stuðulin við einum 50 milliónum, men har ræður eisini um at gjørdar avtalur verða hildnar, so einki verður skrykt undan vinnuni óvart og óvæntað. Talað hevur verið nógv um falittir, tvingsilsselur bæði av virkjum og skip- um. Tíverri eisini í vissan mun vanligum sethúsum. Hetta kemur at halda fram eina tíð enn, áðrenn verulig vend kemur í. Tað er neyðgut, munurin er bert tann, at meðan tað higartil mest hevur verið landskassin, sum hevur lagt síni veðhald út, verða tað nú í sterri mun aðrir peningastovnar og veð- haldarar, sum mugu tillag seg broyttu umsteðunum. Kunnu teir líta á, at vit ikki slaka, koma teir nú at ásanna tey tap, sum rygg- leysi politikkurin framm- an undan slapp teim und- an at ásanna. Virkini og tey skip, sum hava verið skinndeyð, koma nú til lívs fyri tann kostnað, sum ein nakað bett og virðisekt framleiðsla kann bera. Hetta kostar tí almenna eitt sindur afturat, men nú eru bert umleið 500 mió. kr. eftir í veðhaldum og oll gerast ikki effektiv. Bankarnir hava sum kunnugt sett útvið milli- ardina av til at standa ímóti tapi við seinastu 10 árini. Ein partur av hesum fer nú, men vit fáa eina vinnu á dyggari fíggjarlig- um steði. Sum tit fara at frætta frá Tummasi, verður 1991 veruliga eitt framlopsár fyri viðgjerdar fiskaverur. At vit so samstundis læra at útvikla pakkingar-, sor- teringshættir og nýggja selusmogur fyri minni við- gjørt men dyrmett fiska- sløg, tå hesi eru fesk, er einans eitt skilagott upp- byti, sum altid er betur enn at alt fer sum hálvvið- gjørd råvøra til idnadin hjá eðrum. Hetta hevdu vit nógv frammi í valstríðnum, og her fara vit at vinna. Tá tað er gjert, er aftur eitt steði at byggja eina ekta vælferð uppá. Tí eitt er vist, vit sleppa bert í avmarkaðan mun at læna okkum til slíka øking. Samgonguskjalið Høvudsmål Samgonguskjalid er tøkt hjá fundarfólkinum og skal eg umreða nakrar tættir í tí. Formansskifti Legmansskifti Tit hava helst merkt tykk- um, at tá landsstýrið bleiv skipað, boðaði eg frá, at eg fór frá sum legmaður við árslok 1992. Hetta merkir, at Javnaðarflokkurin skal velja sær eitt løgmansevni — sum so aftur kann velj- ast til løgmann av einum løgtingsmeiriluta, og ætl- anin er at tað verður sit- andi samgonga, sum tå velur — men hetta vil væl so ella so eisini bera i sær, at vit skulu hava ein nyggjan formann. Nær hetta skal verða, mugu vit umhugsa sum skjótast. Tað kundi hugsast at ver- ið hesaferð. Men her boði eg frá, at eg stilli upp, tí eg haldi, at løgmansstarv- ið og formansstarvið fylgjast í hvussu er sum longst, meðan legmaðurin eitur Atli Dam og hugsi, eg fari at mæla til at so verður framyvir eisini. Kortini hava teir í summ- um londum eitt uppbýti og tað riggar so eisini. Tit mugu tí gera upp við tykkum sjálvi, um skiftið skal fremjast nú, á næsta landsfundi ella á eyka- landsfundi beint fyri ella beint eftir løgmansskiftid, t.v.s. nov. ella des. 1992 ella har á leið. Onkur skilir kanska ikki avgerð mína. Men tað verður so harvið. Onkur heldur demini um slíka framferð ræða. Hann, sum heldur at nøgd liggur í at taka avgerðir og hann, sum metir av- gerðir tungar at taka, hugsa ikki á sama hátt um hetta. Tað er eitt lív uttanfyri politikk. Tað havi eg livað partvís áðrenn 1970. Tað var eitt gott lív. Spenn- andi verður, um ein kann liva hetta eisini partvís aftan á 1992. Tað havi eg hug at royna. Gongur tað ikki, má ein Eini 200 fólk vóru við á ti sera væleydnaðu veitsluni, sum Vágs Javnaðarfelag skipaði fyri geva skarvin yvir. Tað eru tey sum halda, at hesa fráboðan skuldi eg ikki givið, tí nú eigi eg ongan »autoritet« eftir í Javnaðarflokkinum hóast slíkt orð skuldi ver- ið fremmant í einum sosialdemokratiskum flokki. Rætt er tað, men tað mugu vit liva við og vóna, at júst tað ger, at ungar kreftir og eldri gera upp við seg sjálvar og tora at bjóða seg fram til at taka við besta flokkinum í Fer- oyum, ja, besta í hverjum landi, hann finst. Tú skalt lata nakað frá tær, tekur tú av avbjóð- ingini. Men tú fært so sanniliga eisini ofta nekt- andi løn frå starvsfeløg- um, floksfeløgum og van- ligum borgarum, sum mettu teg gera okkurt skilagott og gott. Múrar eru rapaðir. Skip- anir kollvelta. Búskapar- ligar og politiskar, kapitalistiskar og komm- unistiskar. Okkara væl- ferdarsamfeløg eru skak- að. Skipanir fyri eldri, veik og sjúk skakaðar. Til- feingið ov troytt. Um- hvervið dálkað. Tilveran minni nektandi og ójavnin sterri millum fólk í yms- Síða 7 um heimspertum enn nakrantíð fyrr. Vandin fyri, at hesin ójavni og harðskapurin av honum og trýstið frá hon- um setir politiskar hug- sjónir og kappingina teirra millum til viks, er ongantíð so stórur sum nú. Hver hevur tá boð uppá loysn. Eg dugi ongar aðr- ar at síggja enn slíkar, ið byggja á tær hugsjónir, sum okkara flokkur hevur bygt á síðani ikomuna i fyrru eld. Virðing fyri einsteku menniskjuni og rættind- um hennara í samfelag. Solidaritetur millum ein- støku menniskjuna, í bólki ella landi og solidari- tetur millum manna, landa og veraldarparta í- millum, skynsama umsit- ing av hesum veraldar- pertum, vit fingu at um- sita. Tað er tað steðið, vit byggja á. Vit varða av hverjum eðrum. Hesar hugsjónir verða framvegis, men alla tíðina í tillagaðum og nýggjum líki, tað einasta haldgóða grundarlag at byggja samveru millum menn- iskju á.