týsdagur 18. mars 2003síða 7

12 Nr. 53 - 18. mars 2003 Nr. 53 - 18. mars 2003 13 Styrkja seg til at fara í verkfall Føroya Arbeiðara- felag vónar ikki, at sáttmálasamráðingar nar hesuferð fara at føra til verkfall. Men fyri at bøta um heilan fingur, ætlar felagið seg styrkja seg, verður tað neyðugt at fara í verkfall AÐALFUNDUR Í FØROYA ARBEIÐARA- FELAG Áki Bertholdsen Føroya Arbeiðarafelag hev- ur nú aftur tikið stig til at styrkja seg, verður tað neyðugt at fara í verkfall. Samráðingar um nýggj- an sáttmála verða í næsta mánað, men Ingeborg Vinther leggur dent á, at hon vónar ikki, at tað verð- ur neyðugt at fara í verkfall fyri at fáa nýggjan sátt- mála. – Men verður tað neyð- ugt, mugu vit eisini vera til reiðar at fara í verkfall. Men grundarlagið fyri at fara í verkfall má eisini vera til staðar og tí er tað al- neyðugt, at vit vit styrkja verkfallsgrunnarnar hjá fel- agnum so nógv, at vit kunnu fara í verkfall, uttan ov stóran fíggjarligan miss fyri limirnar, sigur Inge- borg Vinther. Hon sigur, at á aðalfund- inum í ár var tískil aftur gjørt av at styrkja verkfalls- grunnin. Hvussu nógv verkfalls- grunnurin verður styrkur við, vil hon ikki upplýsa og hon vil heldur onki siga um, hvussu stórir verkfalls- grunnarnir eru. Eitt nú samtykti aðalfund- urin at hækka limagjaldið 15 krónur um árið fyri hvønn lim í felagnum. Limagjaldið hevur verið 10 krónur um árið fyri hvønn lim, umframt ein prosent- partur av lønini, men tað fasta gjaldið er nú hækkað upp í 25 krónur fyri hvønn lim. Hugaligari Men samstundis ætlar Før- oya Arbeiðarafelag eisini at gera tað hugaligari at taka lut í ymsum arbeiði fyri fel- agið, tá ið verkfall er, eitt nú at standa verkfallsvakt. – Tað skerst ikki burtur tað hevur verið ein fíggjar- ligur missury fyri limirnar at vera í verkfalli. Men limirnir, sum hava staðið verkfallsvakt, hava fingið eina ávísa samsýn- ing fyri tað. Men Ingeborg Vinther sigur, at verður verkfall hesuferð, fer hendan sam- sýningin til verkfallsvaktir- nar at verða hækkað nokk so fitt. – Føroya Arbeiðarafelag er væl fyri fíggjarliga, so vit hava ráð til at lata lim- unum størri samsýning og tað fara vit at gera, sigur Ingeborg Vinther. Ongi undantøk Annars leggur ingeborg Vinther dent á, at verður verkfall, skal verkfall vera og tað merkir, at undantøk verða ikki givin , uttan har sum lív og heilsa er í vága. Tað hevur annars fleiri ferðir verið frammi um at alivinnan skal hava undan- taksloyvi, tá ið verkfall er, so at arbeiðið har ikki verð- ur lagt lamið. Tað standa so stór virði í alivinnuni, at arbeiðsgevarar meta, at tað er ábyrgdarleyst at hon eis- ini skal vera umfatað av verkfalli, tí tá er vandi fyri at stór, samfelagslig virði fara fyri skeytið. Men Ingeborg Vinther vísir á, at verkfall er tað síðsta vápnið hjá fakfeløg- unum. – Men tað er bara eitt sterkt vápn, tá ið tað verður hildið yvir alla linjuna. Fara vit at geva undantøk her og har, er so ómetaliga skjótt, at verkfallið verður útholað og so hevur tað onga ávirk- an, sigur Ingeborg Vinther. Tí legði hon enn einaferð dent á, at verður verkfall, er útgangsstøðið, at onki und- antak verður giviðm hvørki til alivinnu ella nakað ann- að, uttan har sum lív og heilsa eru í vanda. Verður neyðugt at fara í verkfall hesuferð, skulu verkfallsvaktirnar hjá Føroya Arbeiðarafelag faa hægri samsýning, enn tær fingu seinast Vilja hava betri trygdarnet undir arbeiðsfólkið – Tað kemur ferð eftir ferð fyri, at arbeiðs- fólk koma í klemmu og tað má Løgtingið broyta, sigur Føroya Arbeiðarafelag FØROYA ARBEIÐARA- FELAG Áki Bertholdsen – Trygdargrunnurin er ikki nóg góður. Og tað má Løg- tingið bøta um. Á aðalfundinum hjá Før- oya Arbeiðarafelag um vikuskiftið, varð tann al- menni Trygdargrunnurin til umrøðu. – Tað var ein vanlukka, tá ið løgtingið fyri nøkrum ár- um síðani broytti Trygdar- grunnin, sum skal tryggja løntakarum løn, tá ið virkið tey arbeiða á, fóru á húsa- gang, segði Ingeborg Vinther, formaður í Føroya Arbeiðarafelag. Hon segði, at áður var tað so, at tá ið virki fóru á húsagang, fingu verkfafólk eisini løn í uppsagnartíðini og tilsamans kundu teir fáa upp í 70.000 krónur úr grunninum. Men tíverri hendi tað, at arbeiðsgevarar fóru at gera sær dælt av hesum við tað, at teir høvdu virki gang- andi, eftir at tey í veruleik- anum vóru farin á heysin, tí teir vitstu, at Trygdargrunn- urin tók um endan og betalti arbeiðsfólkinum løn. – Tað endaði við, at grunnurin varð tømdur, tí fyrst í nítiárunum vóru ógvuliga nógvir húsagang- ir. Sostatt broytti Løgtingið grunnin so at hann nú ikki longur letur løn í uppsagn- artíðini og í mesta lagi kunnu arbeiðsfólk 20.000 krónur úr grunninum. Ingeborg Vinther sigur, at hetta gjørdi støðuna hjá verkafólki nógv verri. Tað vóru hvalbingar, sum reisti málið á aðalfundinum hjá Føroya Arbeiðarafelag og teir hava merkt á sínum egna kroppi, hvussu vána- lig skipanin er nú. – Tá ið flakavirkið í Halba fór á húsagang sein- ast, vóru tað nógv arbeiðs- fólk, sum mistu túsundtals krónur. – Orsøkin er, at, at Trygdargrunnurin letur ikki løn í uppsagnartíðini. Men tey kundu heldur ikki fáa nakað úr ALS, tí Arbeiðs- loysisskipanin letur heldur onki í eini uppagnartíð. Sostatt duttu tey niður ímillum tvær skipanir, sum júst eru gjørdar fyri at tryggja arbeiðsfólki ímóti at koma í fíggjarligt óføri í sambandi við húsagang og arbeiðsloysi. Ingeborg Vinther sigur, at Føryoa Arbeiðarafelag fer tískil at heita á politisku myndugleikarnar um at broyta Trygdargrunnin aft- ur, so at hann aftur tryggjar fólkið løn í uppsagnar- tíðini, tá ið eitt virkið fær á húsagang. – Hetta má Løgtingið gera fyri at tryggja, at ar- beiðsfólk ikki skulu detta niður ímillum tær báðar trygdarskipanirnar og koma liggja við ongari krónu í upp til tríggjar vikur, tá ið virki teirra fer á húsagang. Upplýst var, at hetta kundi ikki vera ein fíggjar- ligur spurningur hjá grunn- inum, tí Landsstýrið hevur avtikið gjaldið í grunnin, so nógvur peningur er í honum. Arbeiðsfólk eru alt ov illa tryggjað, tá ið virkið, tey arbeiða á, fer á húsagang. Í nógvum førum detta tey niðurímillum tvær skipanir, sum júst eru gjørdar fyri at tryggjað, at tey ikki skulu koma í fíggjarligt óføri Skulu hava betri sømdir Aðalfundur í Føroya Arbeiðarafelag roynir at seta tiltøk í verk sum geva limunum eina betri sosiala trygd, tá ið illa vil til, ella táið teir koma upp í árini AÐALFUNDUR Í FØROYA ARBEIÐARA- FELAG Áki Bertholdsen Føroya Arbeiðarafelag hev- ur seinastu árini gjørt nógv fyri at bøta um sosialu trygdina hjá limum sínum. Nýggjasta tiltakið í so máta er eftirlønargrunnurin, sum fór at virka 1. januar. Men á aðalfundinum hjá felagnum varð ásannað, at tað fara at ganga nógv ár, áðrenn grunnurin verður so mikið stórur, at hann verður førur fyri at veita limunum eina hampiliga eftirløn. Men tað eru eisini aðrar loysnir og ein loysn er ein serlig eftirlønartrygging, sum Føroya Arbeiðarafelag hevur. Tað er ein trygging, sum eftir ætlan skuldi vera í gildi inntil eftirlønarskip- anin fór at virka. Men nú hon er farin at virka, verður eftirlønartryggingin ikki avtikin kortini. Aðalfundurin hjá Føroya Arbeiðarafelag samtykti nevniliga, at tryggingin skal halda fram. Sostatt verður tað fram- vegis so, at teir limir í Før- oya Arbeiðarafelag, sum røkka eftirlønaraldur, eisini fara at fáa eitt hampiligt út- gjald frá Føroya Arbeið- arafelag, sum ger skiftið frá arbeiðslívinum til eftir- lønarlívið lættari. Treytin fyri at fáa hetta eftirlønargjaldið, er, at við- komandi pensjonistur, hevur verið virkin limur í Føroya Arbeiðarafelag seinastu fimm árini, áðrenn hann ella hon, fara frá við eftirløn. Ingeborg Vinther upplýs- ir eisini, at umhugsað verð- ur at hækka tryggingarupp- hæddina, men støða verður ikki tikin til tað, fyrrenn seinni og tað fer eisini at kosta eyka. Eisini sjúkragrunn Eftirlønarskipan og eftir- lønartrygging, eru ikki ein- astu sosialu tiltøk hjá Før- oya Arbeiðarafelag. Felagið hevur eisini ein sjúkra- grunn, men Ingeborg Vinther hevur fatan av at tað eru alt ov fá, sum vita av honum, tí tað er ímillum nakað og onki, sum fer úr grunninum. Men nú ætlar felagið sær at royna at fáa grunnin at virka betri. Grunnurin veitir fíggjar- ligan styrk, tá ið limur í Føroya Arbeiðarafelag verður sjúkur. Hann veitir eisini avvarðandi fíggjar- ligan styrk, tá ið limur doyr. Men hann veitir eisini limum í Føroya Arbeiðara- felag fíggjarligan stuðul, tá ið børn teirra verða álvars- liga sjúk og tað er neyðugt hjá foreldrunum at fara úr arbeiði fyri at vera um tey, eitt nú á sjúkrahúsi. Samastundis, sum ætlanin er at upplýsa meiri um grunnin, hevur aðal- fundurin hetta vikuskiftið samtykt at gera hann betri enn hann er. Higartil hevur ikki borið til at fingið útgjald úr grunninum, fyrrenn ein hevur verið sjúkur í níggju mánaðir og tað ikki longur ber til at fáa dagpening. Men nú er samtykt, at tað skal bera til at fáa úr grunn- inum eftir sjúku í tríggjar mánaðir. Eftir 22 árum í for- manssessinum hevur Ingeborg Vinther framvegis so stóran stuðul í Føroya Ar- beiðarafelag, at í veruleikanum er onki ivamál um, hvør skal vera formaður fel- agsins AÐALFUNDUR Í FØROYA ARBEIÐ- ARAFELAG Áki Bertholdsen Limirnir í Føroya Arbeið- arafelag hava enn einaferð valt Ingeborg Vinther at standa á odda fyri felagnum. Á aðalfundinum í Føroya Arbeiðarafelag um viku- skiftið, var eisini nevndar- val. Hesuferð stóðu tríggir nevndarlimir fyri vali, Harry Benjaminsen úr Gøtu, Karla Einarsson úr Runavík og formaðurin sjálvur, Inge- borg Vinther úr Vági. Ingeborg Vinther og Karla Einarsson vórðu afturvald, men Poul Juul Festirstein av Eiði varð valdur fyri Harry Benja- minssen. Eykalimir í Føroya Ar- beiðarafelag eru Ásmund Berg úr Skopun, Jógvan Páll Johansen úr Haldars- vík og Jan Nielsen úr Havn, sum umboðar S& K. Síðani skuldi ein av nevndarlimunum veljast til formann og har var ongin ivi um, at Ingeborg Vinther skuldi halda fram sum formaður. Hon fer sostatt nú undir sítt 23. ár sum formaður í Føroya Arbeiðarafelag. Nevndin í Føroya Arbeiðarafelag er nú hend- an: Ingeborg Vinther úr Vági er formaður og Georg Hansen úr Miðvági er næst- formaður.Hinir nevndar- limirnir eru Karla Einars- son úr Runavík, Poul Juul Festirstein av Eiði Sunrid Vang úr Froðba, Margretha Rasmussen úr Fuglafirði og Marius Clementsen av Sandi. Umboðsráðið víðkað Samstundis varð samtykt at víðka umboðsráðið hjá Føroya Arbeiðarafelag. Umboðsráðið er mannað við einum umboði fyri hvørt av teimum økjum, sum Føroya Arbeiðarafelag hevur sersáttmálar við og nú eru 10 limir í umboðs- ráðnum. Men summi øki hava hildið, at tey hava verið ov illa umboðað og tí hevur aðalfundurin hjá Føroya Arbeiðarafelag samtykt, at tey øki, sum hava meiri enn 200 limir, hereftir skulu hava tveir limir í umboðs- ráðnum, eitt nú S & K. Fyrr hevur tað verið so, at Umboðsráðið hevur ver- ið kallað saman til fundar eftir boðum frá stjórnini í Føroya Arbeiðarafelag. Men nú er tann broyting gjørd, at nú kann eisini for- maðurin í umboðsráðnum kalla ráðið saman. Umboðsráðið er bindilið ímillum Føroya Arbeiðara- felag og økini, sum sersátt- málarnir fevna um og broytingin er gjørd, tí summi halda, at tað er nak- að sjalvdan, at Umboðsráð- ið hittist. Formaður í umboðsráðn- um er Hans Jacob Jensen av Skála. 155 fólk Aðalfundurin í Føroya Ar- beiðarafelag hesuferð var tann fjølmentasti nakrantíð. Hvørt lokalfelag kann senda umboð á aðalfundin og hesuferð høvdu heili 155 fólk úr øllum landinum leitað sær á aðalfund og tað er væl meir enn vanligt, tí hesi síðstu árini hevur fundarfólkið ligið um 100 og gott tað. Ingeborg Vinther heldur, at yvirhøvur er tað vaks- andi áhugi fyri fakfelagsar- beiði, sum ger, at so nógv fólk koma á aðalfund. Føroya Arbeiðarafelag ger eisini mangt og hvat fyri at økja um áhugan fyri felagnum. Eitt er, at felagið hevur sett ymsar sosialar skipanir í verk fyri at bøta um korini hjá limunum. Men felagið hevur eisini gjørt nógv fyri at halda skeið av ymsum slagi fyri limum, álitisfólkum og nevndarlimum, fyri at menna áhugan fyri fak- felagsarbeiðnum. – Tað vísir seg, at tá í fólk hava verið á einum skeiði, vekir tað beinanvegin áhuga fyri at taka størri lut í fakfelagsarbeiðnum og at vera við á fleiri skeiðum, sigur Ingeborg Vinther. Tær sosialu skipanirnar hjá limunum í Føroya Arbeið- arafelag batna alsamt og aftur á hesum aðalfundinum vórðu ábøtur gjørdar Gera tað lættari hjá feløg- unum AÐALFUNDUR Í FØROYA ARBEIÐARAFELAG Áki Bertholdsen Føroya Arbeiðarafelag er samansett av nógvum lokalfeløgum, sum øll hava hvør sínar lógir. Og tað kemur fyri, at tað ikki altíð er samsvar ímillum lógirnar hjá teimum ymsu feløgun- um og lógunum hjá Før- oya Arbeiðarafelag. Men nú hevur stjórnin í Føroya Arbeiðarafelag gjørt eitt uppskot um, hvussu lógirnar hjá fel- øgunum kunnu verða orðaðar fyri at fáa tær so eins sum gjørligt. Samastundis er upp- skot gjørt um, hvussu lógirnar fyri verkfalls- grunnarnar hjá teimum ymsu feløgunum kunnu orðast. – Hetta er ætlað sum eitt amboð hjá nevndun- um í lokalu feløgunum at hava, tá ið tær gera lógir og tað er sostatt ikki ein treyt, at tey lok- alu feløgini fylgja teim- um, sigur Ingeborg Vinther. Hon sigur, at tað kunnu sjálvandi vera serlig við- urskifti, sum gera seg galdandi í teimum ymsu økjun um sum krevur serligar orðing-ar. Tó skal stjórnin í Før- oya Arbeiðarafelag altíð góðkenna lógirnar hjá einum lokalfelag, áðr- enn tær kunnu setast í gildi. Ingeborg situr trygg Nevndin í Føroya Arbeiðara- felag er nú mannað soleiðis. Frá vinstru: Sunrid Vang úr Froðba, nevndarlimur, Karla Einarsson úr Runavík, nevndarlimur, Ingeborg Vinther úr Vági, formaður, Margretha Rasmussen úr Fuglafirði, nevndarlimur, Marius Clementsen av Sandi, nevndarlimur, Poul Juul Festirstein av Eiði, nevndarlimur og Georg Han- sen úr Miðvági, næstfor- maður C M Y K 13 12