týsdagur 28. mai 1991síða 5

Nr. 97 — 28. maí 1991 Nýggj útlit í gomlum máli: Valrættur til útisetar Føroyingar, sum eru utt- anlands og nema sær út- búgving, eiga at hava val- rætt ul løgtingi0! Hetta sjónarmið hevur yvirhgvir havt undirtøku millum føroyskar útisetar og hevur eisini verið borið fram við fleiri høvi, síðani Heimastýrislógin kom í gildi. Men enn hevur sjónarmiðið ikki vunnið frama millum teirra, sum kunnu taka avgerðir. Lógartekniskt er eingin forðing fyri at seta slíkan rætt í gildi. Grønlendingar í Danmark t.d. hava val- rætt til landstingið. Við einum slíkum valrætti verður tikið til eftirtektar, at føroyingar ikki hava allar útbúgvingarmggu- leikar í Føroyum, og tísku bert hava fyribils og ikki varandi bústað uttanlands. Nú letur ul, at nýggj útlit eru fyri, at broyting kemur í. 16. apríl skipaði Meginfelag Føroysku Studenta fyri fundi í Keypmannahavn um mál- ið. Á fundinum vóru teir báðir føroysku fólkatings- menninir Oli Breckmann (Fik.) og Jákup Linden- skov (Jvn.). | Sambært Ola Breck- mann hevur målid ongan- tíð verið til umrødu i Fólkaflokkinum, og sjálv- ur hevði hann ikki hugsað um tað fyrrenn hann fekk hesa innbjóðingina. Fólka- ungsumboðið fyri Fólka- flokkin ivadist stórliga í, um tað er rætt, at før- oyingar í útisetu sleppa at atkvøda, tí teir hava førk- að seg burtur frá gteimum viðurskiftum, teirra at- kvøda skal ávirka. Men sambært Fjølni - blaðið MFS - letur til, at fundurin hevur fingið Ola Breckmann at umhugsa, um ikki júst tann vantandi politiski åvirkanarmøgu- leikin hevði vid sær mink- andi áhuga fyri føroyskum viðurskiftum og kanska eisini minkandi møguleika fyri, at tey útbúnu koma heim aftur. Hóast fólkafloksmað- urin ikki vildi siga seg at vera fyri ella ímóti, so helt hann tað vera náttúrligur partur av sjálvstýrisgongd- Síða 5 Kanska vera útiseta- atkvødur uppií, næstu ferð valt verður til løgtingið int síðani 1948, at ingar í fyribils úusetu fáa valræu. Jákup Lindenskov segði, at persónliga var hann fyri (men situr ikki á tingi), men í Javnaðar- flokkinum eru sjónarmið bæði fyri og ímóti, hóast flokkurin hevði valrætt ul útisetar á valskránni í heyst. At útisetarnir vóru so langt frá føroyska ger- andisdegnum helt Jákup Lindenskov ikki vera nakra forðing: - Sjálvandi fara lesandi at atkvøda útfrá sínum fyritreytum og eftir sínum áhugamálum, men tað gera allir aðrir samfel- agsbólkar eisini. So tað kann ikki vera nøkur forð- an, segði Jákup Linden- skov, ið helt tað vera sjálvsagt, at allir føroy- ingar fingu tann rætt, sum allir aðrir ríkisborgarar hava. Hvørgin fólkaungsmað- urin ræddist fyri atkvødu- rætti ul útisetar og lovaðu at taka málið upp í teirra flokkum. Men báðir vóru á einum máli um, at skal málið verða vidgjørt á tingið, so skal ikki bíðast eftir politikkarunum, tí tað verður ul fánýus. MFS má gera eitt gjølligt uppskot, sum poliukkararnir kunnu taka støðu ul á løgungi. ówh/Fjelnir (s-s-) 1Øroy Bretsk sendiharravitjan Skal m.a. siggja minnis- Framvising i Havnar Kirkju av minnisplåtuni frå “the Cameronians'. Hetta er eitt av punktun- um á skránni hjá bretska sendiharranum í Keyp- mannahavn, sum kemur higar at vitja í morgin. Og nógv umtalaðu plát- una sleppur hann at síggja. Fyrrverandi formaðurin í Krígssavninum hevur eftir rættarúrskurð flýggja sak- føraranum hjá the Came- ronians plátuna, sum verður hongd upp í Dóm- kirkjuni. Tað er hósdagin seinna- part, at sendiharrin skal í kirkjuna eftir at hann hevur etið døgurda saman við nevndini, ið skipaði fyri bretsku vikuni í fjør, og eftir at hava verið í Listaskálanum; fyrrapartin vitjar hann í Tinganesi, á Føroya Fiskasølu og hjá ríkisumboðunum. Hósdagurin endar við vitjan í Kirkjubg, har landsstýrið er vertur við ein døgurda. Friggjadagin gongur ferðin til Norðoyggjar um Leirvík. Bretin skal til Viðareiðis, inn á gólvið hjá Liggjas í Bø, hjá borgarstjóarnum í Klaks- vík Óla Heinesen, í Christianskirkjuna og á grøvina hjá bretskum her- monnum. Bretski sendi- plátuna frá Cameronians harrin fær bert snertin av Norðoyastevnuni við: longu klokkan hálvgum fýra gongur leiðin til Havnar aftur, har sendi- harrin bjóðar til døgurda á Hafnia. Gesturin fer av stað aftur leygardagin. Bretsk- ur konsul í Føroyum er Jóhann Mortensen. z ówh Ógreitt lógarsmíð Zakarias Wang, stjórn- målafrødingur: - Heima- stýrislógin og Styris- skipanarlógin sam- svara ikki! Óvist hver er førovingur Å MFS-fundinum i Keyp- manahavn var eisini Árni Olafson, serkgnur í før- oyskum málum í danska uttanríkismálaráðnum. Arni Olafson hevur sjálv- ur verið virkin í studenta- feløgunum niðri og talað fyri valrætti til útísetar - Trupulleikin er, at føroyskir politikkarar ongantíð hava at torað at definerað, hvat ein før- oyingur er, segði Árni Ol- afson m.a. Tað kann MFS tvingað teir til vid vid einum uppskoti um at- kvødurætt ul lesandi utt- anlands, legdi hann aftrat. Arni Olafson segði, at MFS her birti upp undir ein sera grundleggjandi spurning. Tad snyr seg um spurningin um, hvør skal roknast sum 'føroyingur”; i grein 10 stendur, at føroyingur er hann, sum hevur danskan rikisborg- ararætt og er 'hjemmehø- rende på Færøerne”; hvat tad er hevur eingin torad i holt vid, hóast tað sam- bært Arna átti at verið sjálvsagt, at føroyingar gjørdu av, hvat tað vil siga. Nú broyting í stýris- skipanarlógini stendur á skránni hjá samgonguni, so er tað eitt upplagt høvi at gera hesa broyting eis- ini. - Eins og danir staddir uttanlands sambært danskari lóg hava valrætt til Fólkatingið, so eiga føroyingar, ið fyribils bú- leikast uttanlands at hava valrætt til løgtngid, segði Árni Olafson og vísti til, at tað hevur verið vanlig mannagongd, at umseta danskar lógir. - So tað skuldi verið lagamanni í føri sum hes- um. Skulu føroyingar í ut setu hava valræu krevur hetta, at grein 12 i stýris- skipanarlógini verður broytt; hon ásetur, at valrætt hava tey, sum hava fastan bústað í Føroyum Til tess at broyta Stýris- skipanarlógina krevst, at broytingin verður samtykt tvær ferðir á løgungi við vali ímillum. Tað margháttliga er bert, at heimastýrislógin, sum má roknast at standa oman fyri Stýriskipanar- lógina er linari orðað: har verður einki nevnt um fastan bústað: hon sigur, at valrætt ul løgtingid hava tey, sum eru heimahoyrandi i Føroy- um. Zakarias Wang, stjórnmálafrgðingur, hevur t.d. ta åskodan, at tískil ikki er neyðugt at gera annað enn at løg- tingið broytir orðingina “fastan bústað" ul "heima- hoyrandi i Føroyum”' i stýrisskipanarlógini við tilvísing til, at talan er um eitt mistak eftirsum orð- ingin ikki er í samsvari við Heimastýrislógina. Er hetta eftirfarandi, so er ikki neydugt, at val er imillum. Eftirsidan er bert eftir hjå fyrisitingini at gera reglur fyri, havt tad vil siga at vera heima- hoyrandi i Føroy-um. 6wh/Fjølnir(s-s-)