mikudagur 5. juni 1991síða 10

Síða 1 0 inte Danskir fiskimenn Kina túsundtals politiskar fangar Hóast tað nú er tvey ár síðani, at friðarligu mót- mælisgongurnar á Himmalfriðartorginum í Peking vórðu bardar niður við harðari hond, tykist steðan enn at vera tann sama í Kina, har tað fram- vegis sita túsundtals politiskir fangar fastir. Hetta stendur í eini frá- greiðing, sum Amnesty International hevur givið út. Mannarættindini í Kina tað ikki gott, soleiðis fleiri leiðarar í Vesturheiminum hava als sum strúgva, stendur í frá- greiði! Felagsskapurin sigur tjóða samfelag r slakað uppá boy Kina, so eru mannarættindini í land inum einki frægari enn tey vóru tyri tveimum árum síðani. Fleiri lond í vesturheim- inum, teirra millum Dan- mark, sum steðgaðu ellum samstarvi við Kina og eis- ini menningarhjålp til landið fyri at mótmæla blóðbaðnum í Peking og teimum fylgjandi dómun- um, hava hesa seinastu tíðina latið upp aftur fyri hjálpini og samarbeiðin- um. Hetta sigur Amnesty byggir á falskar fortreyt- ir, tí steðan í Kina er fram- vegis eins ring. Fólk, sum hava talað ímóti stýrinum, fáa fong- sulsdómar upp til 12 ár, sigur Amnesty í frágreið- ingini Ein av samvitsk.fang- unum, sum heitti á stjórn- ina at fremja ábetur og seta í verk demokrati í landinum fekk ein fong- sulsdóm sum ljóðaði upp á ikki minni enn 18 ár. Fe- lagsskapurin sigur at tús- undtals kinesarar sita í fongsli uttan at hava verið sekir í nakrari misgerð. Kinesiska stjórnin royn- ir eisini at sleppa sær av við studentar og onnur, sum í talu hava mótmælt stýrinum, við at dema tey BILRØKT Plátu- og + Sproytuverkstadur Ger bil fyri folk ur bygd og i by Pf. BILRØKT v Simin i Dali Akranesgøta 11 - Tlf. 15556 OKKARA GODSKA - TIN TRYGD eftir logum, sum annars bert galda fyri kriminell. Tølini visa eisini, at talid å kriminellum, sum eru tik- in av døgum, er vaksið óvanliga nógv. Amnesty heldur, at tús- undtals ósekir kinverjar eru tiknir av døgum sum kriminellir. Stjørnin er eisini farin harðliga fram móti religi- esum og tjóðskaparligum minnilutum. Serliga í Tibet, sum Kina hersetti í 1951, eru túsundtals fólk tikin av døgum og sett føst Frågreidingarnar frå Amnesty tykjast ikki at nerva kinesisku myndug- leikarnar nógv. Tær verða allar vístar aftur og sagt verður, at Amnesty á henda hátt leggur seg út í innanhýsis viðurskifti í landinum. Amnesty-um- boð hava heldur ikki fing- ið loyvi at vitja landið, og heldur ikki umboð fyri mannarættindastovnar undir ST fáa innferðar- loyvi til Kina, tí øll verða tey legd undir at leggja seg út í innanhýsis viður- skifti í Kina. Men Amnesty gevst ikki. Felagsskapurin hev- ur júst skrivað til kines- isku stjórnina og givið henni nøvnini á fleiri kin- verjum, sum eru horvnir. Danir vilja steðga hjálpini til Kina Herfyri avgjørdi danska stjórnin at leysgeva nakr- ar milliónir kr., sum hava verið ætlaðar sum menn- ingarhjálp til Kina. Hesin peningurin hevur síðani blóðbaðið í Peking fyri tveimum árum síðani ver- ið fastfrystur, soleiðis at hann ikki kundi brúkast til tað hann var ætlaður til. Men nakað herfyri gjørdi stjórnin av at lata pengarnar til Kina við tí grundgeving, at viður- skiftini í landinum eru broytt aftur til tað betra og at mannarættindini nú verða meira vird. Hesum hevur radikali flokkurin saman við SF og teimum kristiligu nú vent sær harðliga ímóti, serliga nú Amnesty er komið við frágreiðing um brot á mannarættindini í Kina. Danski uttanríkismála- ráðharrin hevur sagt, at hann hevur einki ímóti at taka málið upp aftur til nýggja viðgerð, um so er, at frágreiðingin hjá Am- nesty er rett. seta út toskayngul Toskastovnarnir í Norð- sjónum eru so hart troytt- ir, at danskir fiskimenn nú sjálvir eru farnir at nera um teir við at seta út toskayngul. Hetta hendi mánadagin, tá 10.000 toskayngul av tilsamans 300.000 vórðu koyrd á sjógv nærhendis Thyborgn. Tað er Danmarks Hav- fiskeriforening, sum stendur fyri projektinum og ætlanin er at seta út umleið eina mill. toska- yngul um árið, um roynd- in vísir seg at geva eitt gott úrslit. Roknað er út, at um bert 10% av tí útslepta toskaynglinum kann veið- ast aftur sum stórur tosk- ur, so gevur projektið yv- irskot. Men danir hava so trygd fyri, at tað verða danskir fiskimenn, sum seinni koma at veiða henda toskin. Tað kann væl henda, at toskamurt- urin leitar sær norður eftir til Noregs og Feroyar eins og talan fyri ein part er við laksaynglinum, sum verður settur út í Norð- sjógvin. Men danir halda so kort- ini, at hetta er rætti veg- urin at ganga, nú toska- stovnarnir eru niðurfisk- aðir. Víst verður á, at fiskimenn eiga at læra av bóndrunum, sum ikki bert heysta men eisini sáða. Hóast tað hevur verið tosað nógv um slíkar royndir í eitt nú Noregi, so eru danir komnir longst í arbeiðinum og er projektið tað einasta av sínum slag í heiminum higartil. Norð- menn hava víst tí sera stóran áhuga og hava bið- ið danir um loyvi at fylgja við royndunum. Umframt granskarar eru eisini fiskimenn við í arbeiðinum. Tilsamans fimm fiskibátar úr Hvide Sande skaffa toskarogn, sum verða goymd í einum serstøkum tanga umborð. Rognini og sil verða blandað saman í sjógvi. Síðani verða tey gitnu eggini flutt til klekiker í Hvide Sande, og tá eggini eftir fáum degum eru klækt, verður yngulin fluttur til alisteðir í Thy- borøn. Her livir toska- yngulin ta fyrstu tíðina í sjógvi. Norskar royndir við strandatoski vísa, at tað ber til at fiska umleið 30% av tí útsetta toska- ynglinum, sum tá er 10-15 cm. Toskaynguli, sum nú er settur út í Norðsjónum, er millum 5 og 8 cm. Nú verður so kannað, hvussu ein best kann merkja yngulin, soleiðis at tað ber til at siga, hvussu væl kemur undan. Í náttúruni koma minni enn 5% av teimum gitnu egg- unum undan, soleiðis, at tey kunnu verða klækt og síðani doyggja 10% av klækta ynglinum um dag- in Danskir fiskimenn Nr. 103 — 5. juni 1991 EFTIR Jan Miller skrivar veiða árliga 10 mill. toskar í Norðsjónum til eitt virði av 1 mia. kr. Um settir verða út 1 mill. toska- murtar og 30% av teimum kunnu veiðast aftur, hev- ur toskurin eitt samlað virði uppá 30 mill. kr. Schlúter gav Ninn skyldina Danski forsætisráðharrin, Poul Schlúter, hevur nú í tveir dagar verið avhoyrd- ur í Hægstarætti í sam- bandi við Tamil-málið. Undan avhoyringini var stórur spenningur um Schlúter fór at skriva sín egna deyðadóm sum for- sætisráðharri. Spurning- urin er nevniliga hann, um Schlúter hevur verið vit- andi um tað ólógliga í Tamil-málinum nógv fyrr, enn hann upprunaliga hevur sagt frá. Men tað var ein róligur og sjálvsikkur forsætis- ráðharri, sum metti í rætt- inum mánadagin og týs- dagin. Hann helt fast við ta frágreiðing, hann áður hevur givið í málinum, nevniliga hana, at hann alla ta fyrstu tíðina einki kendi til málið. Hann vísti við hesum aftur orðunum hjá fyrr- verandi legreglumálaráð- harranum, Erik Ninn- Hansen, sum hevur sagt frá, at Schliter og stjórn- in vóru vitandi um fram- ferðina í Tamil-málinum. Tað er hesum sum Schlút- er hevur víst aftur og har- við lagt alla ábyrgd í mál- inum á Erik Ninn-Hansen. Týsdagin segði Schlút- er í rættinum, at hann heldur ikki hevur brýggj- að seg um tann mátan, sum Erik Ninn-Hansen fyrisat løgmålarådid uppá. Spurningurin er nú, hvat ein annar fyrrver- andi løgmålarådharri, H.P. Clausen, nú fólka- tingsformaður, fer at siga, tá hann skal avhoyrast í næstu viku. Sambært úttalilsunum hjá Schlúter fekk hann heldur einki at vita frá eftirmanni Ninn-Hansen, H.P. Clausen, um at ta- milskar familjur ikki fingu loyvi at flyta til Danmark- ar, soleiðis sum lógin heimilaði teimum. Eygleiðarar halda, at Schliter við hesum hevur sent svartaper til H.P. Clausen. Danska pressan ger sera nógv burtur úr Tamil-málinum og hóast Poul Schløter higartil hev- ur klárað seg væl undir avhoyringini, so eru ikki allar súðir syftar. Møgu- liga kann Schløter klára seg, men spurningurin er, hvussu verður við fólka- tingsformanninum H.P. Clausen. Onkur verður so at standa til svars fyri ólógligu gerðunum. Danskir politikarar hava tosað um nýval ella eitt stjórnarskifti, um Schlúter ikki kemur væl frá forhoyrinum. Higartil h ur hann spælt síni kort væi út, so mikið væl, at danski veljarin sambært eini veljarakanning, sum varð gjørd í gjár, heldur ynskir Schlúter sum for- sætisráðharra enn for- mann javnaðarfloksins, Svend Auken. Men Tamilmálið hevur gjørt, at veljarin hevur mist nakað av álitinum á politikarunum sum heild. Kohl enn Valósigrarnir hjá Kohl og tí konservativa flokkinum í Týsklandi tykjast ongan enda at fáa. Síðani tað framúr góða samveldis- valið fyri nokrum mánað- um síðani hevur tað bara gingið niður á bakka hjá CDU og Helmuth Kohl. Flokkurin hevur tapt eitt landspartaval fyri og ann- að eftir. Nú um dagarnar var CDU fyri einum dyggilig- um ósigri í Hamburg. Sosialdemokratarnir, sum hava havt valdið í býnum, sum eisini er landspartur, vunnu hesa ferð avgjerd- an meiriluta. Sigurin verður mettur sum ein dreymabyrjan hjá tí nýggja formanninum í týska javnaðarflokkinum, Bjørn Engholm. — Nú byrja vit uppá 1994, segði ein leiðandi SPD-politikari eftir góða valúrslitið í Hamburg og ein Ósigu við hesum sipaði hann til samveldisvalið um trý ár. Undan valinum í Ham- burg sunnudagin høvdu SPD og tann lítli liberali flokkurin FDP stýrt sam- an. Hetta er flokkurin, sum er í stjórn saman við CDU og CSU. Við valið fekk SPD 48% av atkveðunum og tað merkir, at flokkurin kann stjórna bynum einsamall- ur. CDU hevði eina aftur- gongd uppá 5,4% og fekk 35,1%. FDP gekk aftur við 1,1% og fekk 5,4%. Teir grenu fingu eina framgongd uppá 0,2% og høvdu ialt 7,2% av at- kvødunum. Samveldiskanslarin og formaðurin i CDU hevur í eini viðmerking til valið sagt, at flokkurin líðir undir at vera »sålarliga uppturkaður< orsakað av steðuni í tí fyrrverandi Eysturtýsklandi. — OR