hósdagur 11. juli 1991síða 2

Ongan havlaks til sólu SJÁLVT um vit á blaðnum ongantíð hava kunnað torgað málburð sum »at selja Føroyar«, tá talan hevur verið um ferðamannavinnuna, tyk- ist hetta at verða mestsum góðtikið bæði sum málburður og hugtak. UM útlendingar hava fingið somu fatan, vita vit ikki, men tilboðið úr Noregi um at keypa annan part av Føroyum — laksin, sum vit hava tví- hildið um, til vit fyri kortum seldu veiðirættindini fyri komandi sesonc til íslendingar, kundi bent á tað. KJAKIÐ var nógv, tá vit lótu íslend ingum laksin, men politisku mynd- ugleikarnir vissadu okkum um, at hetta ikki á nakran hátt fór at forða okkum í at taka upp aftur fiskiskap- in á sama stødi — ella í ollum forum á einum stødi, ið ikki var åvirkad av hesum sjáldsama fráviki. NORÐMENN siga, at ein góð helvt av »føroyska« laksinum er komin úr teirra áum og at teir sostatt hava áhuga í at gjalda fyri at fáa hann aft- ur til Noregs. Sama segdu íslend- ingar. Men er tað so, at norðmenn og íslendingar av seinastu, og vón- andi einastu selu okkara av egnum fiskirættindum til aðrar, halda tað Abyrgdarbladstjéri Krisjan Dahi Fyritaxsstjøri: Krisjan Dahi ljósmyndari Kalmar Lindenskov be UR ER > Dagny Joensen Blaðfólk Randi Jacobsen - Tórfinn Smith Ólavur W. Høgnesen Hilmar Jan Hansen - Justinus Eidesgaard vera sum at syfta seið at avtala sinamillum at rinda fyri henda laks t.d. annadhvørt árið hvør, må gerast hesum annars góðu grannum okk- ara púra greitt, at teir her hava álvarsliga forroknað seg. ALT gott um altjóða samstarv, og laksinum viðvíkjandi hevur hetta eisini roynst okkum toluligt, hóast onkur heldur okkum hava verið í so afturhildnar í mun til aðrar. Men verður slíkt samstarv millum fiski- vinnutjóðir ikki meira grundað á fiskivinnutreytirnar í ymsu londun- um, heldur enn á meira tilvildarligar alternativar vinnugreinir í hesum londum, minkar hetta beinanvegin um neyðuga álvaran í samstarvin- um, sum upprunaliga varð ætlað til at livga fiskivinnuna og stovnunum sum frægast. VILJA vit vera ónærisligir, er eisini ein farri av tí óofficiella hjálanda- politikkinum, tær stóru fleirtjóða fyritokurnar reka mótvegis mong- um tilafturskomnum londum við at gjalda teimum fyri yvirskots-og burturkastsvøru fyri at fáa tey til at framleiða råvøru og einki annað — til hesar fyritøkur. SO langt er tað tó enn ikki komið við laksinum, men lora vit enn eina- ferð verður verri at koma afturum aftur, og krøv okkara um nøgdir i al- tjóða samrådingum — framyvir kanska enn meira styrdar av »stutt- leikaåhugamålum« enn av skila- góðum metingum um bestu stovns- rakt og hvussu mongum fiskimonn- um kundi verið tryggjað sámulig inntøka av hesi veiði — enn veikari. ANNAÐ er so, at tað ikki skuldi komið upp á tal at selt egin veiði- rættindi í egnum sjógvi. Í ringasta føri kundi og skuldi talan verið um munandi kvotahækkingar fyri for- oyingar hjá teimum, ið vildu havt okkum at givist við laksafiskiskap- inum — og sjálvsagt skuldi hetta fiskabýti verið grundað á annað og hægri laksavirði, enn uppbodssølu- virði í t.d. Hanstholm, men á veru- liga »alternativa stuttleikavirdi«, hesi lond nu halda laks okkara at hava. VÆL vita vit, at laksafiskiskapur okkara hevur verið misjavnur seinnu árini, men tó ongantíð so vánaligur, at teir mongu, sum hóast alt hava lagt rygg til hesa veiðu ringastu árstíð ár eftir ár, fara at halda tað vera í lagi kanska at vera »betaltir« úr hesi vinnu med alla. EISINI er tað sera ivasamt, um okk- um kann vera moralskt loyvt at gjalda ávísum fólkum fyri tann part- in av Føroyum, sum vit soleiðis selja, og skal ein samsýningarskip- Bústaður: Argjavegur 26 Útgevari P/f Sosialurin Jppseting P/f Sosisturin Prent P/f Pressan 1981 Telefon Postadressa: Postsmoga 76 110 Tórshavn 14720 Argir 11820 Teiefax: HH an til laksavinnu fyri nidurlagt virki, likjast ti upphøggingarstudli, vit hava roynt til onnur før og onkuntíð eisini so dyggiliga »forkeypt« okk- um vid, må hardliga mælast frå nøkrum tilikum. MÅLID er i sjålvum sær so prinsipi- elt, at nøktandi handilsurslit fæst ikki å einum pappiri vid eitt skivi- borð. Tann tíð er nevniliga farin, tå hann, sum fiskadi, åtti hesi lands- virði einsamallur. Fiskavirkingin bar vid sær, at eisini hendur å landi fingu lut i hesum virðum og við ti fiskivinnupolitikki, øll meira og minni eru samd um at reka fram- yvir, skuldu hesar hendur gjørst alt fleiri — sjålvsagt eisini til at virka føroyska sjólaksin. Talan er í prin- sippinum um so nógv vinnulid, ið kundu hildið seg havt rætt til fíggj- arliga samsýning hverja ferð vit so- leiðis seldu út av okkara felags virð- um, at hetta á ongan hátt hevði bor- ið til. Og júst tí skulu vit heldur ikki gera tað. Neyðars Dagblað, um somu tid sum elds- brunin á Traðarveg- halda ggja - num. dy Tå id Dagbladid aftur tíðindi sá dagsins ljós var Viknandi kommunisman í Europu fær eisini Oyggja- tíðindi at hugleiða um standin hjá feroysku »kommunistunum«. Blað- ið sigur, at vit ongar so góðar hava átt sum fólka- floksmenn og skrivar mill- um annað mangt: Og hvat so — tit á Dag- blaðnum. Eru tit keddir av at múrurin er fallin? Tað mugu tit vera, stå- an tit enn bólta tykkum í hesum kommunista- trølli, sum als ikki er til knappliga einki meira at berjast fyri. Og nú royna teir aftur at seta eld í fjúsið við kommun- ismuni. Men ongin letst um vón. Sjálut lesarar Dagblaðsins hava skilt, at kommunisman liggur heiladeyð og er ikki virkin aðrastaðni enn í egnum flokki Men hóast hetta eru tey á Dagblaðnum við at kynda undir blussið um heimskommunismuna aftur. Í hverjum líki henda Vil hava útlendingar at stoðast longur Um ferðamannavinnu okkara skrivar Dagblaðið í samreðu við ferðamanna- stjóra okkara, Jákup Veyhe, at alt ov lítið enn kemur burtur úr hesi vinnu. Og at sjálvt het- lendingar fáa munandi meira burturúr, men at tíð enn er at læra. Skrivað verður m.a. — Stóra takið hjá okk- ara fólki í ferðavinnuni verður at læra seg at síggja hana sum eina heild og ikki sum flutn- aðrastaðni enn í Fólka- nýggja kommunisma fer ing til og úr oyggjun- flokkinum. at koma undan kavi vita um, koyring millum Neyðars Dagblað vit ikki, men verður hon bygda, gisting, åt, sum ikki kann finna ikki frægari enn tann handilskeyp osfrv. fótafesti eftir at komm- farna, verður lítil dugur í hvort sær. Men hetta unisman kolaðist upp henni. tekur tíð at læra. Ferðavinnan er ein vinnugrein heilt fyri seg. Hon má byggjast upp við royndum. Eing- in verður serkønur í at fiska, velta framleiða ella marknadarføra eftir einum degi ella einum ári. Framstigini hava verið stór farnu árini, men enn er langt eftir á mål, sigur Jákup Veyhe, ferðamanna- stjóri, at enda í við- merking við Dagblaðið. Gott at onkur ikki enn hevur mist vónina um hetta vinnuliga alternativ- ið og uttan vón ber ikki til at halda fram, og fleiri iv- ast í dag um gullið í hes- um enn onkuntíð. Men fyri tað skulu vit hava skipað viðurskifti fyri okkara ferðandi, og har liggur partur Jákups ikki eftir. At onnur enn Vár- harra skulu eiga laksin i høvunum kring okkum, munnu bert tey fægstu skilja. Men eins og islend- ingar siga norðmenn nú, at teir eiga størsta partin av tí laksi, sum fæst á foroyskum hav- eki. Í ellum føri siga teir, at tað nógva er úr norsku áunum. Hvussu vísindaliga grundað hetta er, vita vit ikki, men tilboð teirra um gjald til okkara fyri ikki at fiska »teirra« laks, bendir å, at teir halda seg hava okkurt at halda um. Hinvegin kann tad eins og vid ødrum veidirættindum ongan- tíð koma upp á tal fyri okkum at avskriva nøkur rættindi med alla, og so hentir sum pengar kunnu vera, áttu vit í framtíðini bert at góðtikið bett veiðirættindi hjá lond- um, sum hava hug at »keypa« okkum frá at veiða henda klandurs- fisk. Eitt er, at føroyskir laksamenn, sum hava gjørt seg út til hesa veiðu, kunnu koma í knípu av slíkum laksa- handli og sostatt kanska áttu at verið hjálptir onkunsvegna, men framvegis verður tað ein ivaspurningur, um vit í framtíðini kunnu gjalda ávísum føroyingum fyri partar av feroyskum ognum, vit velja at selja eðrum. Hver skuldi t.d. fingið endurgjald fyri at vit góvust at fiska tosk — fiskimenn, flakafólk, reiðarar ella vit ell? Vit vita tað ikki, meðn leiðin er