hósdagur 8. august 1991síða 3

Nr. 145 — 8. august 1991 »Eg haldi ikki, at vit eru heilt so hjálparleysir, tá tað snýr seg um at bjarga fuglinum, sum landsstýris- maðurin vil gera tað til.« Hetta er viðmerkingin, skúvoyingurin Tummas Frank Joensen hevur til tað, Dimmalætting borð- reiddi við á forsíðuni týs- dagin, har ein rættiliga svartskygdur Svend Aage Ellefsen varð endurgivin fyri ikki at hava stórar vónir um, at fuglurin kann bjargast. Her verður hugsað um bjargafuglin, sum er mest hóttur. Eitt nú er svarta einki til av lomviga, og í fleiri stóðum, har nógvur fuglur hevur verið áður, eru bjørgini tóm nú. Sildin uppfiskað >Tað er síðani sildin varð uppfiskað á Sandoy- arbankanum í 1968, at lomvigin hevur verið í minking,< sigur Tummas Frank Joensen úr Skúvoy, sum Sosialurin í gjár prát- aði við um hetta. >Higani úr Skúvoy sendu vit fyrst í 70-unum eitt skriv til at fáa fuglin friðaðan, men tað var sum at tala fyri deyvum oyrum. Tað ein- asta, sum kom fram í ting- inum hesum viðvíkjandi, var bara okkurt um, at hetta var tað sama sum at taka frælsi frá fólki at skjóta fugl og so víðari. Hann sigur, at løgtingið við gðrum orðum noktaði at síggja veruleikan í eyg- uni, at fuglurin veruliga var í minking, og at okkurt mátti gerast fyri at steðga ti. »Og tað var ikki fyrrenn skúvoyingar í 1988 fóru at ræna og hgvdu sjónvarpið við sær, at teir ráðandi so spakuliga fingu eyguni upp fyri, at nakað mátti gerast,< sigur hann. Stuðlað trolingini »Framhaldandi hava okkara kosnu menn hildid somu kós, og við at hava stuðlað allari hugsandi troling, og serliga partrol- ing, og harvið verið við til Tummas Frank Joensen, Skúvoy: »Vist kunnu vit gera nakað, Svend Aage!« Í Dimmalætting týsdagin sigur Svend Aage Ellefsen landsstyris- maður, at eingin veit, hvussu fuglurin kann bjargast. >Eins væl og tað stórt sæð finst ein einasta forkláring uppá, hví fuglurin minkar og nærmast útdoyr, finst eisini ein einasta loysn á, hvussu fuglurin kann bjargast,< sigur Tummas Frank Joensen úr Skúvoy í samrø0u við Sosialin. »Likasæla og ábyrgdarloysi frá lands- stýri og løgtingi hava ført við sær, at økologiska skipanin í og kring Føroyar er farin av lagi, tí tað m.a. hevur verið fiskað uttan fyrilit við trolarum. Tá ynglið ikki verður spart, kann hvort mansbarn hugsa sær til, hvørjar fylgjurnar av tí verða.< at kollrenna ta økologisku skipan, sum skal styra øllum ti livi, sum her er - bæði á sjógv og landi og i luftini,< sigur Frank. >Hetta fødiketuna so ålvarsliga, at einki er hjå fuglinum at eta, og tí doyr fuglurin.< Tummas Frank sigur eisini, at herfyri stóð eitt lesarabræv í einum av Tummas órógvar blødunum, har ein navngivin par- trolaraskipari sjálvur greiddi frá, hvussu ó- hugnaliga effektivir par- trolararnir eru. > Vit minn- ast eisini, at norðmenn komu higar at læra seg at rigga partrolara til, men at tann trolarin ongantíð fór til fiskiskap, so óhugnaliga effektivan hiuldur teir henda veiðuhátt vera.< Sama skilið hevur eisini verið, tá allir línubátarnir eru vorðnir umbygdir til trolarar. >Tær royndir, vit hava at læra av, eru millum annað frá, tá bretskir trolarar vóru undir Føroyum og avoyddu tað heila,< sigur hann. >Tá teir so vóru burturi, gingu bert fá ár, so var einki fyri at fylla sær eitt fýramannafar, á hvørj- um firði tað so skuldi vera. Fiskur var allastaðni at fáa og tað í stórum eisini.< Býr »DyDlamennins- ir á, at tað ikki minsi er tann sokallaða bygdamenningin, sum pol itikararnir hava havt fyri bert við atkvødum fyri eyga, sum hevur kostað dýrt. »Øll hesi ár hevur mið- víst verið roynt at fiska so nógv sum gjørligt, hóast vit føroyingar áttu at vita betur. Og alla somlu tíðina hava politikararnir stuðla, so úrslitið síggja vit í dag, nú flakavirkini standa gap- andi tóm við ongum fiski, bátarnir liggja svínabundn- ir við bryggjur kring landi og fuglurin bara doyr, tí hann eisini er komin í neyð av allari hesi ovur- fiskingini.« Tummas Frank Joensen sigur, at vit nú hava tíkið so djúpt inn í eitt lið í fødi- ketuni, at tað annaðhvort dettur fullkomuliga burtur ella bert verður umlopið. Fáa yngul í trolið >Ídnaðarfiskiskapurin er eisini ein partur av hesum vanskeplaða mynstrinum,« pA Tummas Frank Joensen er ikki samdur við Svend Aage Ellef- & sen landsstyrismanni í, at vit | føroyingar eru hjálparleysir, tå | tað snýr seg um at bjarga fugl- a inum. >Heilt einfalt ber til at | bjarga fuglinum á hendan hátt: Tað er at fáa borið so í bandi, at ikki alt livandi verður dripið BE inn í klettin, og at tann hótti fuglurin verður friðaður. sigur hann. >Eingin kann- ar, um tað kemur ov nógv- ur matfiskur upp á land, og um so er, hví tað er. Eg am Sjálvur var Við idna arbái, at Størstiparturin av ti, teir fingu í troli, var yngul. Tað kann ikki vera rætt, at einki verður gjørt við tað, um tað veruliga er so spinnandi galið.“ >Ýnglið er jú framtíðin í sjónum, so taka vit og av- oyða tað við, verður úrslit- ið bert eitt, og tað kenna bæði landsstyrismenn, løg- ungsmenn og øll onnur væl: Alt tad heila fær somu lagnu og verdur av oytt.« lkki samdur við Svend Aage um, at Tummas Frank alt Svend Aage Ellefsen um, at vit føroyingar eru hjálp- arleysir, tá talan skal vera um at bjarga fuglinum, ið er hóttur. »At hetta eru vidurskift- ini, sum tey veruliga eru, Síða3 vita allir, ið hava hava nakað við bæði fisk og fugl at gera.< sigur Tumm- as Frank. »So, Svend Aage, her er bara at bróta upp um armar og fáa tað gjørt, sum skal ul. Og tað er heilt einfalt: Tað er at fáa borið so í bandi, at ikki alt livandi verður dripið inn í klettin, og at tann hótti fuglurin verður friðaður. hj. Bjargafuglurin kann einki hava at liva av so leingi sum politik- ararnir stuðla oyðing- ini av øllum lívi í havinum, og harvið eisini gera enda á fød- ini, fuglurin skal hava.