týsdagur 13. august 1991síða 2

mi sosigaley Abyrgdarblaðstjóri: Jan Miller Fyritaksstjori: Krisjan Dahi Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov Samvinna við Ísland SPURNINGURIN um økta samvinnu millum Feroyar og Ísland og londini annars í útnorði verður av og á tikin fram í tí almenna tjakinum. Júst í hes- um degum hava umboð fyri londini í út- norði havt fund í Grønlandi, og tað verður áhugavert at frætta, hvat komið er burtur úr — hvørjar møguleikar lond- ini hóma í framtíðini fyri øktum sam- starvi. Í BLAÐNUM í dag og hósdagin koman- di er áhugaverd grein um júst henda spurningin: stórri samvinnu millum Før- oyar, Ísland og Grønland og lutvíst eis- ini Noreg. Greinskrivarin hevur rætti- liga áhugaverdar hugleiðingar um, hvussu eit nú føroyingar og íslendingar kunnu økja um samvinnu við Ísland sum var tað ein løtuvinningur, sum bara gagnar okkum TVORTURIMÓTI eiga føroyingar at sanna, at samvinna millum londini átti at verið tað náttúrligasta av verðini, nú vit eru grannar og hava havt tætt til- knýti gjøgnum fleiri hundrað ár. Grein- skrivarin er ikki sørt vånsvikin av, at bondini millum hesar báðar brødratj6d irnar ikki hava givið úrslit á tí vinnuliga økinum. Soleiðis at skilja, at stóu vit meira saman fótaðu vit okkum nógv betur á tí stóra altjóða marknaðinum. HÓAST íslandskvotan hevur stóran týdning fyri okkum, so er hon eisini ein kleppur fyri øktari samvinnu. Ti sum er taka vit ímóti uttan at lata nakað aftur- fyri. Hetta heldur greinskrivarin ikki er rætt, men vísir á, at vit føroyingar eiga at reka ein politikk, sum miðjar ímóti, at eisini íslendingar skulu hava fyrimunir við eini samvinnu við okkum føroying- ar. Og tað er í hesum sambandi, at tey meira enn 130.000 tonsini av feskum fiski, sum íslendingar útflyta til Europa, verða nevnd. TAÐ hevur verið nógv frammi í fjølmidl- unum, at vit føroyingar vildu bjóða ís- lendingum betri prís fyri henda fiskin, sum fer framvið oyggjum okkara inn á meginlandið. Men so illa varð hetta lagt upp, at íslendingar bråddliga gjørdust okkara »figgindar«. Vi vórðu skuldsett- ir fyri við almennum stuðuli at keypa fisk frá íslendskum skipum og harvið »taka hann frá teirra flakavirkjum. End- in varð tann, at málið um keyp av fiski úr Íslandi steðgaði upp. GREINSKRIVARIN í Sosialinum í dag vísir á, at vit framvegis hava meguleika at keypa fisk frá íslendingum, men at vit ikki eiga at gera hetta einans við egnum vinningi fyri eyga. Vit eiga at taka upp veruliga samvinnu við íslend- ingar um allan fiskaspurningin, soleiðis at bæði teir og vit í framtíðini kunnu fáa gagn av einum slíkum samarbeiði. Vit eiga at bera so í bandi, at yvirkapacitet- urin á okkara flakavirkjum kann koma Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith - Dagny Joensen - Ólavur W. Høgnesen - Utgevari: P/f Sosialurin Uppseting: Pt Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 íslendingum til góðar, soleiðis at teir heldur enn at flyta fiskin feskan til Eu- ropa — í einumhvørjum samarbeiði við okkum — fáa sum mest burturúr. TAÐ er einki at ivast í, at hóast vit eru fáment og einans teljast fá túsund menniskju í útnorði, so kunnu vit — um vit standa saman — gerast ein sterk eins mótvegis tí stóra meginlandinum, tá hugsað verður um alt tað rikidømi, sum vit umsita í Norðuratlantshavi. Hesin fiskurin er í veruleikanum at meta sum gull fyri eitt nú fiskiidnadin á meginlandinum og tær mongu hundrað milliónirnar av brúkarum, sum fegnar vilja hava fisk á døgurdabordid. Umsita vit hetta rikidømid rætt og standa vit saman og royna at fáa sum mest burtur- úr tí, tá eru vit ikki at meta sum fáment, men sum eitt øki, ið er ført fyri at breyð- føda seg sjålvt og væl meira enn tað. ÁSANNANDI at næstan alt tað føroy- ingar og íslendingar veiða nærum 100% av øllum botn'iskinum verður evnað til blokk og úitlutt sum sovorðin, so må sigast at meguleikarnir eru nógvir og stórir. Saman hava Ísland og Føroyar møguleikan fyri at lemja stórar partar av fiskiidnadinum i EF, steðgaðu vit fyri blokkstreyminum og hinvegin kundu vit fingið týðandi stýring á sama móti arbeiddu vit í felag við framleiðslu og útboði við hesi voru. AT VIT so eisini standa uttanfyri EF ger, at vit enn hava meguleika at fremja Bústaður: Argjavegur 26 Telefon Postadresså: Postsmoga 76 110 Torshavn 14720 Argir 11820 Teiafax: nakað í felag uttan at eitt av løndunum er bundið av einum tílíkum limaskapi. Ístaðin fyri at lata fiskiídnaðinum í EF okkara góða og reina fisk at góðska víðari og harvið virðisgkja, so eiga vit sjálvir at góðska hendan fiskin. Og júst hetta eigur at vera tað týdningarmesta liðið í samvinnuni millum londini í Norð- uratlantshavi: at tað eru vit sjálvir, sum veiða og góðska tann fiskin, sum svim- ur í okkara egna havgki. HUGLEIÐINGARNAR hjá greinskrivara- num í Sosialinum í dag eru áhugaverdar og eiga at verða tiknar til eftirtektar. Hetta at hvørki Grønland, Ísland ella Føroyar eru við í EF — og hetta at okk- ara fiskirikidømi hevur so stóran áhuga júst í EF — eigur at fáa okkum at fara undir itøkiliga samvinnu á fiskivinnu- gkinum. Hugsast kann m.a. at vit í felag marknadarføra fiskavørur úr heimsins reinasta sjógvi — at vi — tí vit eru ov fáir einsamallir — arbeiða saman úti á heimsmarknaðinum við eitt nú at hava skrivstovur o.l. undir felags taki. Enda- málið skal vera, at vit standa saman sum ein eins, ið bjóðar fram stóra euro- peiska marknaðinum heimsins bestu fiskavørur — góðskaður út í síðsta og dýrasta lið. Dagblaðið og Norrona Dagblaðið umreður í oddagrein Smyril Line og Norrenu. Blaðið skrivar m.a.: »Sæd við økonomiskum eygum, hevur Smyril Line skapt eitt tad sunnasta arbeidsplåssid føroyingar eiga i dag. Medan summarsigling- in er, eru 290-100 fólk mynstrad umborð á Norrønu. Hvønn dag — 7 dagar um vikuna — rindar Smyril Line 80.000 kr. í lønum, og tað besta er: Hetta letur seg gera fyri valuta, sum alsamt fleiri út- lendsk ferðafólk leggja eftir seg á feroyskum hondum. Men í kjalarvørrinum å okkara siglandi stolt- leika hómast enn leivd- irnar av politiskum brotasjógvum, ið nær- um fingu skútuna at kollsigla. Sum hjá ollum eðrum vinnulíusmonn- um í Feroyum, seinastu mongu árini, máttu partaeigararnir í P/F Smyril Line í 1984 eisini ásanna, at, „vit hava skapt eitt samfelag, har — hildið verður, at gjald- ferið hjá einstaklingum hevur tað best í lands- kassanum — til polit- iska (ofta vitleysa) um- siting. Ikki verri enn so, at framvegis er gjørligt at velja menn og kvinnur út í Tinganes, sum hava fatað, at allur lands- kassans peningur (eisini tann lænti)i síðsta enda er ein fiskastertur, ið privatmenn fingu á húk- in ella í trolið. TY tá hes- in fiskur endiliga verður seldur á marknaðinum, hevur landskassin um tollin, = skattin, olju- gjaldið v.m. etið ein stúran part av ti pen- ingavirði, veran skapti. Eisini ferðafólk eru eitt slag av råvøru — ein kærkomin alterna- tiv inntekukelda. Og tá vit í Feroyum høvdu menn við hugskotum og visjónum, hvussu ein lønandi vinna kundi fá- ast burturúr ferða- mannaflutningi, hendi tað gleðiliga at teir keyptu eitt skip — Nor- renu — og byrjaðu at sigla millum Feroyar, Danmark, Ísland osv. og eitt nú eisini Scrabster. Við at royna ymiskar møguleikar, varð so líð- andi funnið fram til lon- andi- og ólenandi sigl- ingarleiðir. Tað stutta av tí langa er, at slíkar royndir kosta, og í 1984 mátti Smyril Line sekja landsstýrið um stuðul (lán), um Norrenu skuldi verða lív lagað. Pauli Ellefsen, sum tá var logmaður, og Hilmar Kass, ið eisini sat í landsstýrinum fyri Sjålvstyrisflokkin, søgdu: Nei! Sostatt legði annar landsstýrismaður — nevniliga Jógvan Sund- stein — uppskot fyri logtingið, har hann til- mælti at P/F Smyril Line fekk váttaðan neyðugan figgjarligan stuðul. Aftaná juster- ingar í neund góðtóku Fólkaflokkurin = (sam- gonguflokkur), Jaunað- arflokkurin og Tjóð- veldisflokkurin (bådir i andstødu) — uttan um landsstyrisflokkarnar, Sambandið og Sjálv- stýrið — at veita Smyril Line 13 mið. kr. í láni. Á heysti í 1984 fekk Smyr- il Line 13 mid. kr. aftur- at, og hesaferð tryggj- aði løgtingid sær, at 5 av 7 nevndarlimum í P/F Smyril Line skuldu veljast av løgtinginum, inntil lánið var aftur- goldið. Í januar 1990 var hetta lánið afturgoldið, og føroyskur politikkur hevdi fostrad eitt dømi um, at vid teimum treytum vinnukvið hev- ur at virka undir, kann studul stundum vera al- neyðugur. Latið okkum vóna, at P/F Smyril Line í fram- tíðini sleppur undan at biðja um hjálp úr ti landskassa, sum fram- vegis gloypin jaglar í seg tað gjaldføri, ið m.a. Norrøna letur útlendsk ferðafólk leggja eftir seg her á landi«. SEV og vit Nú er nakað síðani, at ein partur av út- byggingini av vatn- orkuútbyggingini hjá SEV í Eysturoynni varð liðugur. Nógv varð tá skrivað og tosað fyri og ímóti hesi útbygging. Men endin varð so tann, at SEV fekk loyvi at gera sum teir hevdu ætlað. Nú er so aftur frammi at halda fram við útbygging- ini. Løgmadur segði í ólavsekureðuni, at SEV hevur biðið landsstýrið um loyvi at taka lán til nýggj byggistig. Um somu tíð frætta vit, at áhugi er fyri at royna vindmyllur í Feroyum, men hetta verður feiðað av borðinum av SEV- stjóranum, sum ongatíð hevur verið serliga heitur fyri vindorku. Hann vísir m.a. á, at netið ikki er bygt til slíka. Hvussu og ikki, so tervar okkum eitt orðaskifti um bæði vatn og vind og ikki minst um SEV. Rætt er at spyrja, hvat í veruleikanum fekst burtur úr Eið- isverkinum, hvat tað kostaði, hvat tað varð mett at kosta, hvat nýggj útbygg- ing er mett at kosta og hvat hon fer at kosta, tá avtornar o.s.fr. Hevur landið ráð til slíka útbygg- ing nú ella er hon neyðug og kann hon geva arbeiði til fólk, sum tørvur er á. Spurningarnir eru nógvir. Latið okkum fáa nekur svar. Óiv- að verður meira at frætta í samband við viðgerðina av løg- mansreðuni.