leygardagur 7. september 1991síða 7

Nr. 164 — 7. september 1991 2 slikari broyting Persónliga eri eg fyri, at heiladeyði verður settur í gildi sum deyðsmark, men málið má búnast, so ein enda- lig avgerð byggir á eitt breitt og sakligt orðaskifti Sepp Piontek, fótbóltsvenjari: Nú heiladeyði er settur sum mark fyri deyða í Danmark, áttu allir íbúgvar at verði skrásettir í tveir bólkar: Tey, sum gjarna vilja lata síni gøgn til síni meðmenniskju, og tey, sum ikki vilja. Tey seinnu mugu so gera sær greitt, at skuldu tey sjálvi ein dag havt brúk fyri einum hjarta, so er 'butikken lukker". Vil ein ikki lata, kann ein heldur ikki njóta. Í Danmark aftra fólk seg við at tekna seg sum gøgngev- arar av ótta fyri at taka eina skeiva av- gerð, men tey vilja fegin taka ímóti. sum heiladeyður. = i i JOR-TESTAMENTER « fås GRATIS hos … = FOR NYRESYGE I DANMARK PA Veli ver þv AK Fræk OD OR MR LF FAN BAG SØ ff Mikukvøldid skipadi triði flokkur á sjúkra- systraskúlanum fyri inn- anhýsis orðaskifti um deyðsmark. Flokkurin hevði sett saman eitt pallborð at siga sína hugsan um evnið; við pallborðið sótu Jóannes Eidesgaard, landsstýris- maður, Marjun Bæk, prestur, læknarnir Høgni Djurhuus og Jenis av Rana, Odny Thomsen, sum á hesytið 1987 fekk transplanterað nýtt nýra, og Tummas Pauli Thom- sen, avvarandi, sum eisini er umboðsmaður í Før- oyum fyri danska nýra- felagið. Hjarta ella heili Tann meiri nágreiniligi Spurningurin, sum sjúkra- Eftir lógini, sum er galdandi i Føroyum, er eitt menniskja deytt, tá hjartað er hildið uppat at sláa. Heiladeyði er veruleiki, tá blóð ikki longur kemur til heilan og alt virksemi í heilanum er hildið full- komuliga uppat og heldur ikki kann koma fyri seg aftur. Tá heiladeyði er staðfestur, heldur hjartað altíð uppat at sláa eftir avmarkaða tíð, sjálvt um respirator andar fyri tann heiladeyða. Heiladeyði skal sostatt ikki blandast saman við óvit, skinndeyða 0.1. Skal heiladeyði staðfestast, skulu tveir serútbúnir læknar gera serligar kanningar, sum við fullkomu- ligari vissu kunnu vísa, at alt virksemi í heilanum er hildið uppat; sjálvt allarminsta tekin um virksemi hevur við sær, at sjúklingurin ikki verður roknaður Við lógini, sum er galdandi í Føroyum, kunnu gøgn ikki takast úr fólki, fyrrenn hjartað er hildið uppat at sláa. Verður heiladeyði settur sum mark fyri deyða, kunnu gøgn takast úr fólki, tá tað er staðfest gjøgnum serligu kanningina, at heilin er deyður. Skulu vit hava heiladeyða sum deyðsmark Neyðugt við einum skipaðum orðaskifti - heldur Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður, ið persónliga er fyri systranæmingarnir vildu hava lýstan og svaraðan var: Skulu vit hava heila- deyða sum deyðsmark heldur enn hjartadeyða? Verður heiladeyði deyðs- mark, so ber tað í sær, at møguleikarnir fyri at taka úr fólki hjørtu, lungu og livrar og onnur gøgn, sum harvið kunnu koma sjúklingum til gagns (um munin millum hjartadeyða og heiladeyða sum deyðsmark, sí grein aðrastaðni á síðuni) 1. juli 1990 var heila- deydi settur i gildi sum deyðsmark i Danmar; men lógin varð ikki sett í gildi fyri Føroyar og Grønland, men tað kann gerast við kongaligari fyriskipan, um løgtingid samtykkir tað. Persónligt »ja« Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður í heilsumálum, er fyri at heiladeyði verður settur sum deyðsmark. - Tá blóðflutningurin til heilan er hildin uppat, so heilin gongur til grundar, og tað kann staðfestast, at heilin er vorðin óvirkin med alla, so haldi eg, at tað er virðiligast at lata fólk doyggja heldur enn at leingja deyðsgongdina við einum respirator, sigur Jóannes Eidesgaard. - Tá tað er komið har- til, so er øll læknavið- gerð úrslitaleys, og tað er møguligt at ein slik leinging av deyðspross- essini er Óetisk, legði landsstýrismaðurin aftr- at. Alment orðaskifti Jóannes Eidesgaard undir- strikar, at hetta er hans- ara persónliga uppfatan. Talan er um ein sera viðbreknan og kenslu- bornan spurning, og tí er tað ikki rætt at broyta deyðsmarkið frá einum degi til annan við eini løgtingssamtykt. Hjartað ímyndar í mentan okkara lívið og sálina, so gil orsøk er fyri at lata eina avgerð í málinum búnast, = Sida7 áðrenn hon verður tikin, heldur landsstyrismad- urin. Skal fyriskipast - Ein slík løgtingssam- tykt - sama hvgr hon verður - eigur at vera grundað á eitt alment kjak, har øll hava havt høvi at siga sina hugsan, sigur Jóannes Eidesgaard, ið kundi hugsað sær eitt ráð, ið stóð fyri einum slíkum almennum orða- skifti og harvið tryggj- aði, at orðaskiftið varð breitt og sakligt. - Tað er umráðandi, at ein møgulig avgerð um heiladeyða sum deyðs- mark ikki verður borin uppi av møguleikanum fyri = transplantatión, segði Jóannes Eidesgaard, ið helt, at heiladeyðin verður vidgjørdur sum evni fyri seg og og trans- plantatiónir verða við- gjørdar fyri seg. Njóta uttan at lata Við tað at heiladeyði ikki er deyðsmark i Føroyum, so kunnu føroyingar heldur ikki lata seg skráseta á sokallaða don- or-listanum, har teir siga seg fúsar til at lata síni gøgn, tá tey doyggja. Eftirsum vit hava at- gongd tl Ríkissjúkra- húsið á jøvnum føti við danir, so hava føroyingar eisini møguleika at fáa eitt nýra ella hjarta frá einum donskum gevara. - Tað er í míni verð eitt sindur ómoralskt, ikki at vera við í eini skipan sum gevari, sum ein samstundis kann njóta gott av, segði lands- stýrismaðurin, ið er farin at kanna eftir, hvussu eitt slíkt orðaskifti kann fá- ast í lag. - Talan er um eina rad- ikala broyting, og eftir royndunum í Danmark at dóma, so eigur málið at vera frammi í almennum kjaki í eitt, tvey ella try ár, áðrenn endalig polit- isk stóða verður tikin, segði Jóannes Eidesgaard á fundinum hjá sjúkra- systranæmingunum miku- kveldið. ówh