leygardagur 28. september 1991síða 12

Nr. 179 — 28. september 1991 si Havnar Arbeiðsmannafelag í trífjórðings óld Gekk mangan á odda at seta virk- semi í gongd {að vóru ikki bert lønarkrøv og arbeiðstíðir, Havnar Arbeiðsmannafelag arbeiddi vid, men felagið gekk mangan á odda at seta arbeiðs- skapandi virksemi í gongd. * Longu í 1920 tók Havnar Arbeiðsmanna- felag stig til at bóta um Tórshavnar Havn * Felagið virkaði í mong ár fyri at fáa sett arbeiðsloysistrygging og arbeiðsávísing á stovn i + Seinast í tjúgunum varð arbeitt vid at seta keypssamtóku á stovn * Arbeitt varð við at góðska fisk til útflutnings * Havnar Arbeiðsmannafelag heyði egna kola- sólu í mong ár Fyrst í heum árinum vóru eitt felag og virkið tess. eitt fakfelag vanliga tekst Motstøda frå liðin 75 ár síðani Havnar Hon lýsir samstundis við, men sum tá vóru býráðnum Arbeiðsmannafelag varð mangar av teimum hend- ingum og rembingum, sum farnar eru fram hesa sein- astu trýfjórðings øldina. Hon lýsir, sum vera man, fyrst og fremst støduna hjá timalønta arbeiðaranum, eins og politisk og sam- felagslig viðurskifti, og er ein nátúrligur og týðandi partur í Havnar søgu. Ikki skal her verða greitt frá virki Havnar Arbeiðs- hildnar vera nátúrligar uppgávur og avbjóðingar hja einum felag sum Havn- ar Arbeiðsmannafelag. = Ikki eydnaðust allar ætlanir, arbeiðsmannafel- agsins og ikki gjøgdust oll hugskotini veruleiki, men tað hugflog, tað samanhald og samfelagssinni gomlu slóbrótararnir, undir trong- um og vandamiklum kor- um, sýndu, kveikir vón- Eftir at felagið varð stovnað, nevndin skipað seg við J. P. Davidsen sum formanni, varð boðað teimum tjúgu arbeidsgev- arunum, sum tá vóru í Havn frå, ti felagið hevði avrátt í løn og arbeiðstíð. Ikki tóku allir arbeiðs- gevararnir líka væl ímóti nýstovnaða arbeiðsmanna- felagnum, men ringast var tó býráðið, sum var fremst stovnað. Í hesum sambandi hertti nevnd felagsins á Hans Thomsen, rithøvund, um at skriva felagsins søgu fyri stuttum kom út í drúgvari og ikki minni áhugaverdari bók. sum Bókin hevur uppiborið besta ummæli, og gera vit tað, elur Okkara tykki best, við at taka fram brot úr nøkrum av teimum e vnum høvundurin hevur lýst í mannafelags hesi 75 árini, andi ein neista í onkrum, atmótarbeiða felagnum. Tí verki sínum. men heldur skal verða enntá tann dag í dag. gjørdi nevndin av, at seta Lat tað vera sagt beinan- = nomið okkurt av ti, sum í lýsing i Dimmu og Kross. vegin, at bókin ikki bert er dag verður hildið at liggja Í har sagt varð frá, at tóku 1 FOKna Sum ein sØøga um arbeiðsgevarar óorganiser- eitt sindur uttan fyri tað, Lítið var til hendurnar, og kom tað tí væl við, tá byrjað var at gera fyrsta partin av havnini aðar arbeiðarar fram um limir arbeiðsmannafelags, varð blokada lýst mótvegin hesum arbeiðsgevarum. Um býráðið stendur m.a. í hesi fyrstu lýsing felag- SINS: Siden Havnar mannafelag Ar be iðs - stiftelse, er enkelte Arbejds- - i første Række Thorshavns Byraad - vist afgjort Tilbøjelighed til at der af gIVEré omgaa Foreningen og ved hovedsagelig eller ude- lukkende at beskæftige Arbejdere, der staar uden- dens Bestemmelser for Organisationen. Ikki var byrjanin løtt, og tað gekk ikki meira enn hálvt ár til Havnar Ar- beiðsmannafelag mátti lýsa sítt fyrsta verkfall. Hetta vardi kortini ikki leingi, og úrslitið varð, at felagið fekk ein hampul- igan lønarbata. Vildi hava arbeiði sett Í gongd Tað vóru ikki bert lønarkrøv og arbeiðstíðir, nevndin í Havnar Arbeiðs- mannafelag virkaði fyri at bóta um. Tað, sum kanska tíðiligast sæst av virksemi felagsins, er áhugin fyri samfelagsligum framburði. Vórðu arbeiði sett í gongd, kom hetta sjálvandi eisini limum arbeiðsmannafelags til góða. Longu í 1920 beyð felag- 10 løgtingslimunum fyri Suðurstreymoy og byråds- limunum til fundar at vidgera havnaspurningin. Havnini tørvadi eina góða havn, og arbeiðsmanna- felagid kendi sina åbyrgd. Lítið var av arbeiði um hetta mundi, og árið eftir heitti arbeiðsmannafelagið á býráðið um at fáa sett nøkur almenn arbeiði í gongd. Heldur arbeiða enn pantast Tíðirnar batnaðu ikki fyrstu árini. Ringar tíðir vóru allastaðni, og fólk í hópatali vóru pantaði,- millum annað fyri skatt. Tá heitti arbeiðsmanna- felagið á býráðið um at lata menn sleppa at arbeiði skattaskuldina av sær, heldur enn at verða pant- aðir. Fyrst í tríatiárunum hevði felagið einar 500 limir. Av teimum vóru 300 arbeiðsleysir, og heitti fel- agið ti fleiri ferðir á land og kommunu um at fáa sett arbeiðir í gongd. Millum annað at fara undir