týsdagur 1. oktober 1991síða 6

Síða 6 Studningsmálið Nr. 180 — 1. oktober 1991 Semja í Tinganesi Samgongan kom um viku- skiftið á samt í studnings- málinum. Semja varð um at áseta studningar fyri tíðarskeiðið frá 1. oktober til 31. desember; hesir studningar skuldu undir einum vera 28% lægri enn teir studningar, sum hava verið galdandi higartil. Eyðfinnur Finnsson á fiskivinnufyrisitingini sigur, at upphæddirnar verða ikki lækkaðar, ti fyrisitingin ikki dugir at roknað, sum fiskimanna- felagið vil vera við. - Ætlanin hevur alla tíðian verið, at studning- urin skuldi lækka, sigur hann Eftir uppskotinum, sum semja er um i Tinganesi, so verður prísískoytið til línu hægri enn ískoyti til På hv; X1 IrowWelou Semja var eisini um, at tvey prísískoyti skulu áset- ast, - eitt fyri trol og eitt hægri fyri fyri línu. Spurn- ingurin um, hvussu ískoyti skal skiftast millum mann- ingina endaði við, at tað verður býtt eftir sáttmál- anum. Enn er bert talan um eitt uppskot, sum semja er um í landsstýrinum. Málið skuldi til viðgerðar í fiski- vinnustarvsnevndini. Væntandi kemur tad fyri å landsstyrisfundi aftur i morgin; síðani skal tað fyri í fiskivinnunevndini i morgin ella í ovurmorgin. Tað eydnaðist ikki at fáa viðmerking frå Føroya Fiskimannafelag, blaðið fór ul prenungar. owh ådrenn Hvat er autisma? Landsfelagið fyri autistar gevur faldara út veisi á heiminum á Sofie upplýsa um sjúkuna og royna at veita avvarðandi ta hjálp. ið er fyri neyðini. soleiðis at hin sjúki kann fáa eina rimuliga tilve Feroyska felagið er partur av tí danska Psykotiske børns vel Landsforeningen for autister. Heitið á føroysak lagnum er Landsfelagid fyri deild autistar Føroya Hvat eru autisma > råa hh, m i-1a ir > * tlløkjaslig og t % A A £ |. de gar ofta Kenna botni. seg å dandandi Barnið kann verða borið í heim við sjukini, ella fáa hana um 3—4 ára aldur. Tey, fáa sjúk- una í hesum árunum, hava annars ment seg sum SUL børn flest, men so líðandi verða foreldrini varug við, at okkurt er áfatt, ti barnið fær legnan atburð og tek- ur seg burtur úr ellum fe- lagsskapi. Heldur uppat at tosa og læsir seg inni í egnari verð. Ofta bíta tey seg í fingrar og hendur, og ógvusligar flákranir við hondum, er rættiliga van- ligt fyribrigdi. Tey tola illa broytingar í gerandis- mynstrinum, og tú sært tey ofta sita og rugga. Tað er torfert at fáa eygna- samband. Hvat viti (in- telligensi) viðvíkur, so eru hesi ójevn sum øll onnur Autism roknað sum A nss)gke har ólag barn- verður er komið á menning sins. Hetta kemst av åvis- ti 118111 rvit ás skift Søguligt baksýni Tað var ikki fyrr enn mið- skeiðis seinastu eld. at geva sinnissjúku hjá bernum gætur Enski sálarfreðingurin, Maudsley, var ein av teim fy rstu, u henda spurning í Í ini: Sindets Í sin! patologi. var Í hjá Vi ið og eingin jer fyri he læknum kunnu ne og vit teimu m fyrstu 45 årgang- unum av amerikanska sálarfreðiliga tíðarritinum American Journal of Insanity, var ikki ein ein- asta grein, ið snudi seg um børn. So seint sum i 1943, kom sålarfrødingurin Leo Kanner fram við einari grein, har hann nágreini- liga sigur frá 11 tilburð- um, sum hann kallar in- fantil autisma, og ger vart við, at her er eitt serligt fyribrigdi. Sofie Madsen sum slóðbrótari Mong foreldur kunnu siga fra vondrotum, sum telm- um hava verið fyri, tey á fyrsta sinni leitaðu serfreðing- Elsa og Kjeld Hansen vóru teirra millum. Dóttir rra var ikki sum børn men hvørki heima- læknin ella serfrødingar vóru ferir at veita teimum hjálp — og vóru tey tískil í einari vónleysari steðu. Tá ið dóttirin var 9 ára gomul, leitaðu tey upp Sofie Madsen, sum longu í 1920 tlest, + skrivadi um autismu. Sofie budi saman vid nøkrum børnum, høvdu men henda megnadi å ein undrunarverdan hått at fáa loyst knútin so mikið, at framstig sóust. Sofie tók hesa gentu, og mamman Elsa, sum hevði iæraraútbúgving, fekk ar- hvers foreldrur mist alla vón, kvinnan Madsen. Tær báðar komu sostatt at starvast saman, og í 1964 lótu tær upp hin so kenda Sofieskúlan í Keyp- mannahavn, sum hevur fingið gott orð á sær víða um í heiminum. Leiðari á hesum skúla er í dag sálar- frødingurin Demetrious Haracopos, sum var í Fer- oyum fyri nekrum árum síðani. Filmurin »Rainman« ger vart við fyribrigdið Tað var sum fólk fóru at geva hesi sjúku meira gætur, tá ið filmurin »Rainman« við Dustin Hoffman, kom fram. Hoff- man hevði verið eina tíð á einum heimi fyri autistar í North Carolina fyri betur at verða førur fyri at spæla leiklutin. Hetta eydnaðist honum væl, og filmurin fekk góð um- mæli. Skeið helst í oktober Í hesum degum er fald- arin komin út, sum stutt sigur eitt sindur um sjúk- una, og kunnu ell gerast limir í felagnum. Í oktober er ætlanin at hava eitt stutt skeið fyri avvarð- andi, starvsfólki, lærarum ” em. rem -. } op + merne om og ødrum åhugadum um autismu, undirvising og viðgerð. Skeiðið verður helst fríggjadag og leygar- dag. Vónandi verður tikið væl ímóti hesum faldara, sum vit ætla at leggja fram hjá læknum, onkrum almennum stovni, skúlum og békasøvnum. Nevndin í felagnum sær soleiðis út: Heri Jacobsen, formaður, Hvarvið 9, tlf. 16340, Karin M. Joensen- Næs, skrivari, Tórshavn, Jessie Hegagarð, kassa- meistari, Toftum, Elsa Maria á Regni, Toftum. Eykalimir: Hans P. Olsen, Skála, Eyðun Hellá, Sandavági.