mikudagur 2. oktober 1991síða 10

Síða 10 Nr. 181 — 2. oktober 1991 Listaskálin Í Dagblaðnum 20. sep- tember á 3. síðu stóð grein ella samreða við Poul Michelsen um hansara á- skoðan á sonvenda lista- skálamálið. Óansæð hver, ið er pápi at greinini, antin Poul, ÓJR ella advokaturin í serklassa — og tað verður hon ikki verri av — so er »substansurin« ikki so galin. Hon regnar við argu- mentum, kenslum, morali og etikki, og tað sum betri er: eitt miniskeið í ósmædnum seluteknikki. Fyrst kemur eitt lítið »innrømmilsi« (hetta fremur eitt vist forståilsi vid kundan). Síðani nøkur argumentir, tey eru nú lættara lagi, og verða tey tí endurtikin við áherðslu (skrallan fer í gongd). Og er lesarin/kundin nú nóg moyrur, so er ein hóskandi hóttan ikki av leið, (frum- skógarjerðildi hevur tann fyrimun, at tað er so lætt skiljandi). Arbeiðið í býnum Áðrenn eg fari víðari við hesi greinini er vert at sláa hetta fast, at eingin í býráðnum — hverki meiri- lutin ella minnilutin — hevur gjørt annað enn roynt eftir førimuni at út- vegað arbeiði til allar hendur í býnum, at gera býin so vakran og væl- virkandi sum gjerligt, og at veita hóskandi tilboð til einstaklingar og vinnulív- ið við byggiøkjum, vegum o.t. so í ta krubbuna er & neyðugt at fara niður at keglast í hesum máli. So er tað sagt. Avgerð nevndarinnar Poul er negdur við avgerð meirlutans i listaskála- nevndini — at taka tann næstlægsta (Bgf. Waag- stein) istadin fyri tann lægsta (Fa. Kanjon) — av eitt nú hesi orsøk, at kommunan hevur lænt pengar frá Havnar Ar- beiðsmannafelag. Hetta er jú kenslulødd tala, sum øll skilja. Og skamm og last í annað. Og henda sannroynd ferir tað við sær, at fyri okkara inn- ara oyra rekur ljódliga ein sorgblíður farri úr vísuni um >Kalla Katt<. Hetta neyðardýrið, sum í dag- setri strevast á keiini í slavnum havgjóstri, og hvers forpínda limagjald nú verður, sum seinasti kransur, tveitt til bjarg- ingar fyri ráðvillar býráðs- limir og — so mótsigandi tað ljóðar — til ein emi- nentan býráðsformann. Ein mann, sum ongantíð gevur nakað upp fyri bad job; men sum nú stingur í sekkin (sambært Sosialin- um), fyri at taka á seg uppaftur sterri avbjóðing- ar — antin í landsins stýri ella á eðrum hóskandi feitilendi (gjarna við bíði- pengum). Hetta skilja vit øll, og mong gråta ivaleyst sini mødigu tår um Kalla og býráðið og hesa óndu verð. Havnar Arbeiðs- mannafelag Men, er stødan nú so syndarlig við arbeiðs- mannafelagnum. Nei, kanska ikki heilt! Karl Jo- hansen og hinir, ið manna nevnd felagsins, eru intelligentir menn, sum bæði land og kommuna kundu lært nakað av. Teir hava sett felagsins pengar í fastar ognir, sum hverki rustur ella inflatión forter- ir. T.d. fáa teir o.u. eina hálva mió. úr landskass- anum um árið í leiguinn- teku, sum teir so kunnu læna út aftur við hóskandi rentu (12%) til solidar kundar. Teir duga. Hava egna eftirlønarskipan. Og hótta ikki býráðið til at geva summum óheiðurligar fyrimunir. (Eg síggi í nýggja 75 ára minnisriti Arbeiðsmannafelagsins — tað er meir enn býráðið klárar at fáa út — at Hans David í Bø — (abbabeiggi) — var nevndarlimur og ein av stovnarum felag- sins. Var maður millum menn. Og tað var gott!) Listaskálin Segan um listaskálan er í stuttum, at nevndin, ið tá sat, sá, at tey virðismikl- astu listaverkini fórust so illa hverja ferð perma- nenta framsýningin mátti víkja fyri onkrari serstak- ari. Og eingi goymsluheli vóru til at taka. Táverandi formaður nevndarinnar (Arne Nerrevang) fór tí ein dag- in inn á gólvið hjá Augustinusfondinum. Hesin grunnur, sum í mong ár hevur stuðlað mentunarlig tiltøk við dastinum av avlopi virki- sins (cigarir, ceruttir o.t.). Eitt nú veitt munandi stuðul til Lousiana í Humlebæk, ið er kent um alt Europa. Jú, væl bar til. Áðrenn hálvtalað varð orð, fingu vit lyfti um 4 mió. kr. í stuðli (uttan nakrar treyt- ir um, at vit afturfyri skuldu stuðla framleiðslu teirra við at guva teirra sigarir av grimd). Síðani varð færið í lands- stýrið, ið millum ár og dag hevur stuðlað listaskálan við milliónum til bygging, endurbygging, listakeyp og til rakstur. (Eg síggi nú, at Bárður Jákupsson ger vart við í Sosialinum, at landið rindar bert o.u. !14 av nýggja skálanum. Bárður átti at vitað, at tað er eitt, at byggja eitt hús ella skála; men at reka húsið — og harundir við- líkahald, ljós og hita, veita løn til umsjón og til lista- keyp, tað er ikki hvers mans føri. Tað hevur landsstýrið gjørt higartil). Hetta landsstýrið hevur játtað til uppíbygging av skálanum 1,5 mió. kr. um árið í 3 ár. (Eisini uttan nakrar ólíkligar treytir). Lisitatiónin Munurin millum almenna og bundna lisitatión er, at byggiharrin við almennari útbjóðing kann gera, sum hann vil: antin taka tann hægsta ella tann lægsta ella, sum ofta hendir, tann sum liggur næst hansara egnu sambæriligu kostn- aðarmetan. Við bundnari lisitatión er byggiharrin bundin til at taka tann lægsta. Hann hevur jú sjálvur valt tey byggifeløg út, sum hann hevur treytaleyst álit á. Soleiðis er praksis i øll- um framkomnum londum. Soleidis er praksis i Dan- mark. Og alt gott um okk- ara lóggávu; men er hon ikki í flestu førum ein meira og minni væleydnað týðing úr donskum. Og tann danska er greið. Nú verður víst til eitt skriv, sum sigur, at byggi- harrin skilar sær rætt at velja millum teir bjóðandi. Onkur heldur, at betri var, um hetta skrivið ikki varð skrivað. Til hetta er at siga, at tað ger kanska ikki so nógv, um so er. Tí byggiharrin veit — um hann er rættskaffin og rættsiktaður — at tað skulu tungtvigandi grundir til, at hann kann víkja frá hevuðsmegin- regluni um, at hann er bundin til tann lægsta. Tungtvigandi grundir Tungtvigandi grundir kunnu t.d. vera um nú ein av teimum, ið bjóðar, í millumbilinum er vorðin óður í hevdinum, og bjóð- ar sær til at gera allan Skálan fyri hálvaaðru krónu og fjøruti. Hetta til undirgang fyri hann, sorg fyri familjuna, og kanska seinni sterri tap fyri byggiharran. Tá er í lagi at hava eina tílíka undan- taksreglu at vísa til, at sum eitt undantak ber ikki til at taka hetta lægsta tilboðið fyri fult. Til tungtvigandi grund- ir eru væl eisini, um ar- beiðstakarin ikki kann út- vega neyðugu trygd. Tá ber ikki til. Ella tá eigur ikki at bera til. Vit minn- ast og merkja enn royndir- nar hjá býráðnum á Berja- brekku í so máta. Men soleiðis er ikki í hesum feri við listaskálan- um. Tað lægsta tilboðið er kannað væl og virðiliga og er framvegis lægst, og harafturat samsvarar tað væl við kostnaðarmeting- ina, og teir ráðgevandi hava einmælt tilmælt, at Fa. Kanjon fær tilboðið. Og soleiðis átti hetta mál- ið at verðið avgjørt. Tann lægsti eigur tilboðið Tá ið tú hevur bjóðað inn til nakað uppá líkar treyt- ir, so er longu tá avgjert hver verður vinnarin. Og Ug er nú einaferð betri enn Ug-minus! Eingin — heldur ikki himself — bjóðar í veitslu, og tá ið tey innbodnu komandi stríðandi, upp- snollað og í góðum lagi til hallar, tá stendur húsharr- in ikki á gáttini og >servi- cerar< karatusleg á hálsin á summum og varpar tey út av trappuni. Tað ger eingin, ið hvussu so er ikki um hann annars er við síni fullu fimm (!). Og serliga riddarligt hevði tað heldur ikki ver- ið. Hvør fær fyrimun av hesum måli? Augustinusfondurin og hinir útlendsku grunnar- nir, sum tilsamans lata 5 mió. kr. fáa ongan fyri- mun. Landsstýrið sum let- ur 4,5 mió. kr., fær heldur ongan. Tverturímóti. Tað átekur sær helst bara meiri rakstur av Skálan- um í framtíðini. Kommun- an letur 3,75 mió. kr. og fær allan fyrimunin: ein stásiligan bygning, sum prýði fyri viðarlundina og býin. Hevuðsstaðurin fær eitt tignarligt tjóðarlista- savn. Har eisini bygda- fólkini: J. S. Mikines, Ruth Smith, Hans Hansen, Steffan Daniel- sen o.a. vónandi fáa inni- vist. Og hverja ferð onkur einstaklingur ella okkurt ferðalag kemur til býggj- ar, so dryppar á dekn og klokkara, og restina av handilslívinum í Havn. Bæði uppá stytri og longri sikt. Leggjast kann afturat, eg havi skilt, at undir- leveranderarnir hjá Fa. Kanjon eru úr Havn (eitt nú Leif Mohr og Demich), og at alt tilfarið verður út- vegað úr Havn (Havnar Timburhandil). Hetta er vituliga ein partur av kappingini. Havnin tapir Fyrst er hetta, sum hent er, stór skomm fyri lista- skálanevndina, og síðani kann tað væl koma aftur um brekku fyri Havnina í keðiligan máta. Hetta at fáast við poli- tikk minnir ofta um at telva — at konsekvens- berokna. Gert tú ein vána- ligan leik, sum ferir tað við sær, at mótsteðumað- urin kann skáka ella tekur frúnna, ja, so er leikurin betri 6gjørdur. Í hesum degum, nú keypiorkan er fallandi í Havn, meðan hon er kanska heldur betri á bygd — har fiskurin er álitið — er tað óklókt at proklamera frá hegum steði: >Her skal eingin bygdamaður koma og vænta sær nakað. Vit í Havn vilja hava bæði ar- beiði og tænastuvirksemi, smá- og heilselur, byggi- og ráðgevandi feløg fyri okkum sjálvi. Tit á bygd kunnu bara hoppa og renna!«, Eingin eigur at gloyma, at hevuðsstaðurin í land- inum er hevuðsstaður fyri alt landið. Her húsast eitt nú fólkaræðisins — tri- strenta — lóggevandi, út- innandi og demandi vald- ið. Umframt alt annað sum bert er lands. Og tað átti at verið ein heiður. Eisini at allir landsins borgarar kendu seg væl í hevuðsstaðnum. Nú verður sagt í grein- ini, at kommunurnar á bygd skikka sær illa; men Havnar kommuna neldur seg til reglurnar. Til hetta er at siga, at eitt verri dømi kann ongantíð rætt- vísgera nakað, sum eisini er skeivt, tað kann bert nýtast til undanferslu, og tá er líka vítt sum sítt. Nei, bygdirnar hava ikki altíð verið smáligar. Í minnisritum Bgf. Waagstein (25 år og 40 år) verður greitt frá hvussu felagið hevur framt er- grynnu av. vælaverkum kring alt landið: skúlar, havnir o.m.a. Bert í Klaks- vík hevur byggifelagid bygt og/ella projekterað kirkju, banka, sparikassa, bygt út fleiri flakavirki umframt stórar havna- byggingar. Hetta hava teir avrikað í heiðurligari og liberalari kapping millum teir bestu. Og alt gott um tað. Hevur baklandið ávirkað? Aftan á hesa legnu avgerð nevndarinnar verður av fleiri spurt. Eru nevndar- limirnir ávirkaðir uttan- ífrá? Ávirkaðir av einum baklandi — sum tað verð- ur rópt á politiskum máli? Her kundi so Poul — fyri sín part — sagt frá (hann plagar nú ikki at hava so lætt við at tiga) um hann hevur roynt at á- virkað nevndarlimirnar í hesum máli, áðrenn steðu- takanin fór fram. Um hann upp á sín eyð- kenda smædna, lítillætna og eymliga máta mildis- liga hevur lýtt onkrum í oyra, hvat ið er hansara høga hugsan í hesum máli? Ikki tað, at eg insinueri, at her er talan um nakra hóttan ella tílíkt (á nei, á nei — bevaris, bevaris); men bert eitt lítið fínligt prei millum vinir? Hetta hevði ivaleyst havt sterri almennan á- huga, enn alt tað merk- verdiga, sum stendur í áðurnevndu margháttligu greinin frá 20.09.91 í Dag- blaðnum. Aftur á blóðið? Øllum er greitt, at vanliga hugsanin millum manna í Framhald á síðu 12 AA ke