týsdagur 29. oktober 1991síða 10

Síða 10 Danskur dómur í Hægsta Rætti um løn fyri javnbj OVURSTORUR SIGUR Nr. 200 — 29. oktober 1991 jóðis arbeiði FYRI KVINNURNAR Allir arbeiðsgevarar, sum hava menn og kvinnur í arbeiði, skulu geva teimum somu løn og eisini somu lønartreytir fyri sama ar- beiði ella fyri arbeiði, ið hevur sama virði.< »Ein lønm6ttakari, hvors løn - í strid við grein 1 (omanfyri) - er lægri enn hjá gðrum, hevur krav upp á muninc. Danfoss-demið Soleiðis ljóðaR partur av donsku lógini um »lige- løN«. Og hon verður minni enn so altíð hildin. I 1983 legði danska SæK-felagið Handel og Kontor ella HK sak ímóti verksmiðjuni Danfoss á Als. Talan er um eina fyritðku, sum rindar í- skoyti omaná minstuløn- ina; ískoytið er ymiskt frá meðarbeiðara ul meðar- beiðara HK hevur víst á, at tíkið undir einum hevur lønin hjá kvinnunum verið prosent lægri monnum. Fakfelagið hevur roknað munin til eina upp- hædd ímillum fimm og 20 milliónir krónur úl umleið 400 starvsfólk; munurin er roknaður frá 1985 og fram. Danfoss hevur hinvegin roknað lønarmunin til 1,8 prosent. HK viðhald í øllum Nú er dómur endaliga sagdur í Hægsta Rætti. Dómurin tekur ikki stóðu til, hvussu stórur veruligi lønarmunurin er; hann staðfestir bert, at hann heilt vist er størri enn arbeiðsgevararnir vilja við- ganga og ålegggur pørt- unum at koma ásamt um upphæddina hesu megin jól. Partarnir á arbeiðs- marknaðinum viðurkenna, at ískoytini kunnu gevast eftir starvsaldri, dugna- skapi ella avriki og harvið skapa lønarmun millum starvsfólkini; men munur ná ikki gerast á kvinnum og monnum orsakað av kyni. Ringt at skyna á Dómurin í Danfoss-mál- inum ger greitt, at lønar- munurin millum menn og kvinnur á Als-fyritgkuni ikki í øllum fórum er grundaður á nevndu for- treytir fyri ískoyti; dóm- urin sigur, at lønarskipanin á Danfoss er >helt uigen- nemskuelig<, sum tikið verður ul, og áleggur fyri- tøkuni at gera eina greiðari lønarskipan, so tað er 6- maksleyst at koma eftir, hvert hon er í tråd við lógina um somu løn fyri javnbjóðis arbeiði. Dómurin er áhugaverdur á mangan hátt. Hann ger greitt, at fáa kvinnur undir einum lægri løn í meðal enn menninir á eini fyri- tóku, so er tað nóg gott grundarlag at senda málið fyri rættin. Øvugt próvbyrða Somuleiðis verður gjørt Arbeiðsgevarin skal prógva, at lønariskoyti hjá hvørjum einstókum ikki stríðir ímóti lógini, sum sigur, at øll skulu hava somu løn fyri sama arbeiði ella arbeiði, ið kunnu setast ájavnt í virði (Tilvildarliga vald mynd) greitt, at fyritøkur hava skyldu til at leggja fram tilfar fyri starvsfólkið, ið ger tað møguligt at kanna eftir, um býtið av ískoytum er í tráð við lógina. Sum nakað spildurnýtt knæsetur dómurin sokall- aða gvugta próvbyrðu í slíkum málum. T.v.s., at um starvsfólk reisa iva um, hvort lógin er yvirhildin ella ella ikki, so er tað arbeiðsgevarin, ið skal prógva, at lógin ikki er brotin; kann hann ikki prógva hetta, skal hann gjalda munin. Bert fyrsta málið! Donsku arbeiðsgevararnir viðurkenna fult og heilt, at talan er um ein stórsigur fyri fakfelggini. Eitt HK- umboð boðaði eftir dómin frá, at felagið nú fer at reisa eina rgð av rættar- málum av sama slag, og mælti annars fyritøkum til at hyggja gjølla eftir teirra ískoytum við lønarl6gini í huga. ówh Ingeborg Vinther, FA Ikki aktuelt enn Ingeborg Vinther, for- kvinna í Føroya Arbeið- arafelag, sigur, at sum er hevur slóðbrótandi danski dómurin ikki tann stóra týdningin fyri før- oyska arbeiðsmarknaðin. Danska lógin um somu løn til menn um kvinnur frá 1976 er ikki í gildi í Føroyum. Tað hevur heldur ikki verið ncyd- ugt. - Føroyar eru eindømi i norðanlondum, tí vit eru cinasta land, har partarnir á arbeiðs- marknaðinum hava sam- rådst seg fram til likaløn uttan eisini at fáa hetta samtykt sum lóg, sigur FA-forkvinnan. Hetta úrslitið var rokk- ið í 1977. Tá var avtalað ein lønargongd, ið tryggjaði at likalønin var veruleiki 1. mai 1988. Føroysk virki halda seg stórt sæð bara til timaløn og vid møgulig- um bonus-skipanum upp- if. - Ískoytini til hvønn einstakan eru ikki vanlig, sum tey eru á danska arbeiðsmarknaðinum. Eftir síðsta aðalfund í Føroya Arbeiðsgevara- felag var rikið frammi undir at hava meira sund- urgreinaðar lønir, men hetta hevur Ingeborg Vinther ikki nakrea við- merking til í løtuni. - Tað er ikki nakað, felagið hevur vent sær til okkara við, og tí hava vit heldur íkki havt tað frammi, sigur Ingeborg Vinther. ówh Ternu-málið skal avgreidast í næstum Manningarvidurskiftini umborð á >Ternuni< eru framvegis ikki avgreidd. endaliga Vanliga hevur Ternan fimm mans um- borð; sum er, hevur hon seks mans umborð triggjar túrar um dagin: klokkan 14.30 og 15.5 S Klaksvik umframt s ] inn raps. Sætlima urin verður tá læntur frá - Barsskor« Sum skilst, er manningin ikki nøgd við hesa loysn, ti hon hevur við sær, at frígonga ikki verður savn- að saman, men verður spjadd ul fleiri friløtur um vikuna. Fyrsta ella annan hósdag í komandi mánaði fara umboð fyri Su andflerðs! Leg ksvikar at aDrå Get inningina å Ternuni lyrt at finna eina enda loysn ówh