mikudagur 30. oktober 1991síða 7

Nr. 201 — 30. oktober 1991- —I— a 2 SAGER Ærumeiding ella bara politikkur? Tað vóru útleggingarnar, sum Landsrætturin skuldi taka dagar ímillum í málinum ímillum Signar Dam og Dánjal av Rana, sum tók seg upp eftir býráðsvalið í 1988 Tveir av javnaðarberserk- unum á Tvøroyri hittust í Landsrættinum fyrra- dagin: ødrumegin Dánjal av Rana saman við Pálli Nielsen, advokati, og hinumegin Signar Dam saman við Halgiri Winther Poulsen, advok- ati. Signar Dam hevði í ein- um valblað upp undir kommunuvalið í 1988 skrivað, at Dánjal av Rana hevði rikið Mortan Johannesen av Suðringi, síðani Hera Mortensen frá sum stjóri á felagn- um, ið átti Suðring, og at enda Sverra Midjord frá sum nevdarformann í sama felag; hetta avdúk- aði sambært Signari Dam, >hvussu stórt pláss per- sónsforfylging hevur í hugaheimi Dånjals«. Politikkur! Dånjal av Rana vildi ikki hava sitandi å sær, at hann i sinum politiska virksemi var fongdur vid >persónsforfylging< og stevndi tískil floks- og bygdafelaganum fyri Før- oya Rætt. Har helt dóm- arin, at stevnarin hevði verið í so tykkin: úttal- ilsið mátti roknast fyri at vera ein partur av pol- itiska vígginum og ikki verri enn so, at tað mátti Landsrætturin staðfesti í gjár dómin í Føroya Rætti viðvíkjandi fyrrverandi bókhaldaranum og kassa- meistaranum hjá Klaks- víkar kommunu. Hann varð ákærdur fyri fíggj- arundandrátt uppá 304.000 krónur. Mildari dóm Fyrrverandi bókhaldarin, sum eisini er býráðslimur, var møttur upp í Føroya góðtakast. Tað vildi Rana-maðurin ikki og kærdi málið til Lands- rættin. Ærumeiðingar-málið i Landsrættinum var eitt skåladømi um advokat- framløgur, ið vóru skornar eftir hvør sínum leisti. Páll Nielsen, ad- vokatur, segði, at talan var um ærumeiðing, ið minkaði um virðingina fyri Dánjali av Rana manna millum. Við orð- inum >persónsforfylg- ing< varð ikki lagt eftir politisku sannføring ella politiska virkseminum hjá mótpartinum, men eftir persónligum egin- leikum, og tað var at fara útum sjálvt tað orðaval, ið var loyvt í politiskum víggi; her verður meira loyvt enn annars. >Orðið persónsforfylging<, segði Páll Nielsen, >fær okk- um til at hugsa um ta mest ódámliga tíðar- skeiði í heimssøguni«. Óhugsandi Signar Dam skjeyt seg í rættinum innundir, at greini í valblaðnum var eitt aftursvar til nakað Dánjal av Rana áður hevði ført fram (tað er bøtu- flaki fyri einum úttalilsi á markinum til ærumeið- ing, um so er, at mót- parturin sjálvur hevur lagt upp til tað, og nytist tiskil ikki at føra til revsing). Men Páll Nielsen helt fyri, at hetta var heilt ógóðtaki- ligt, tí sipad var til út- talilsi, ið vórðu førd fram eitt heilt ár og triggjar mánaðir framm- anundan. - Hvar enda vit, um einki tidarmark skal vera fyri slikum, spurdi Påll Nielsen. Skal ein kunna taka eitthvørt, sum onkur hevur sagt eitt, tvey ella kanska try år seinni, bara tí tað passar einum pol- itiskt, men uttan at verða revsadur fyri tað? Ærumeiðing! Páll Nielsen vísti á, at Dánjal av Rana hevði avsannað úttalilsið sítt um raksturin á Suðringi sum eitt >fíggjarligt kaos< í tí blaðnum, sum Signar Dam váttaði, at hann helt, nevniliga Sosi- alinum. - 20 dagbøtur á 500 krónur, orðini skulu dømast deyð at vera og 20.000 krónur fyri tað fortreð, ærumeiðingin hevði volt Dánjal av Rana, var kravið hjá Páll Nielsen. Halgir Winther Poul- sen, advokatur, fyri Sign- ar Dam segði, at var Dánjal av Rana ein meina- leysur stjóri, sum sat stillførur á síni skriv- stovu og rak sítt virki og gav ødrum náðir, so var tað skiljandi, at hann vildi hava mál sum hetta i rættin. Må tola eitt sindur - Men Dånjal av Rana hevur sjålvur fingid mangt høggid, og so sanniliga eisini givið mangt hgggið, segði Halgir Winther Poulsen og vísti til >klikuna< (sambært Dánjal av Rana vóru tað Heri Mortensen, Signar Dam o.a.), ið skuldu skúma róman av einasta arbeiðsplássinum í býnum við at melda flakavirkið úr Føroya Fiskasølu fyri síðani at standa fyri søluni sjálvir. - Tá man er við í pol- itiska spælinum, so má man eisisni tola eitt sindur sjálvur, segði Halgir Winther Poulsen. Advokaturin helt, at Dánjal av Rana hevði ikki fingið minsta fortreð av orðinum >„persónsfor- fylging<. Tverturímóti: hann - eins og øll onnur á Tvøroyri, ið høvdu lisið greinina - høvdu ikki tik- ið tað fyri annað enn part v politisku spæliregl- Inn at sita i eitt år Rætti við egnum advokati - í staðin fyri tilnevndum - fyri at fáa dómin í Føroya Rætti settan niður, møgu- liga gjørdan treytaðan. Advokur hansara segði, at fleiri viðurskifti talaðu fyri at gera dómin mildari. M.a. segði hann, at komm- unan fyri ein part sjálv hevði verið út um tað, tí arbeiðsgongdin og tað vantandi eftirlitið við bók- haldinum gjørdi tað freist- andi og lagamanni at taka av kassanum. Hartil kom, at bókhald- arin ikki hevði tikið av kassanum við egnum vinn- ingi fyri eyga, men hevði brúkt tað í samband við felagsarbeiði, fyrst og fremst KÍ, har hann helt seg hava nevndina aftan- fyri seg, tá hann keypti. Fongsul einki endamál Tá hugsað var um, at bókhaldarin var illa fyri fíggjarliga, var tað sjálv- sagt góðvarið av honum at rokna við, at hann fór at vera førur fyri at gjalda upphæddina aftur. - Men at hann hevur verið so góðvarin, at hann roknaði við, at eingin fór at uppdaga tað ella at hann viðberáddum huga hevur verið úti eftir at skaða kommununa, er tað helst eingin sum heldur. Advokaturin vísti eisini á, at fyrrverandi bókhald- arin frá fyrsta degi, undan- drátturin var avdúkaður, hevði viðgingið og sam- starva. Hann helt, at einki enda- mál er í hann fer inn at sita. Skal skerpast! - Familjan er illa fyri, hann hevur mist sítt politiska umdømid, segði advok- aturin, ið vísti á, at fyrrver- andi bókhaldarin einki ólógligt hevði gjørt eftir- síðan og tað var heldur einki í bendi á, at hann fór at gera tað. Finn Ougaard, varafúti, Dánjal av Rana vil Síða 7 hava Signar Dam dømdan fyri æru- meiðing orsakað av orðinum »persånsforfylging«. - Pol- itískur taktikkur, sigur Halgir Winther Poulsen, id er ad- vokatur fyri Dam'min unum. Hann helt tí, at endamálið vid at føra rættarmálið var polit- iskt: Rørast i pottinum - Hetta er einki annad enn ein lidur i standandi stríðnum millum javn- aðarfólk á Tvøroyri: fólk Skulu í heilum minnast á, at Dánjal av Rana tók tíkið seg burturúr, tí verða tey ikki tað, so dettur øll bakgrundin fyri allari hansara polit- isku karriéru burtur, segði Halgir Winther Poulsen, ið helt, at løg- frødiliga var hetta einki at tosa um: ein hysterisk yvirtulking av einum orði, ið var fest á blað í einum heitum politiskum stríði, men sum her var tikið burtur úr heildini. Halgir Winther Poul- sen forsømdi ikki høvid helt, at rættast var at skerpa dómin, Føroya Rættur feldi; í minsta lagi átti hann at verða stað- festur. Hann vísti á, at talan var um mann í álit- isstarvi hjá tí almenna, sum á grovasta hátt hevði misbrúkt álitið. Misbrúkti álit Varafútin helt, at tað var ikki so líkatil hjá grann- skoðanini at koma eftir undandráttinum, tí bók- haldarin sat so fyri, at hann alla tíðina kundi syrgja fyri, at "kassin stemmadi'. - Í gjøgnumgongd av dómum havi eg ongantíð ápur rent meg í eitt so grovt misbrúk, segði Finn Ougaard. Teir tríggir dómararnir tóku undir við hesum sjón- armiðum. Teir staðfestu dómin við tilvising til, at undandrátturin var farin at siga sína meining um ærumeiðingarmál: tað skuldi verið bannað at skjóta tey inn fyri hægri rætt. Nøkur ár herfyri var eitt ótal av ærumeið- ingarmálum, men nú hava tey verið færri í tali í eina tíð, helt hann. Eina kalda spann - So lat for guðs skyld hetta verða eina áminning frá rættinum um, at tað loysir seg ikki at skjóta ærumeiðingarmál inn fyri hægri rætt, formanaði Halgir Winther Poulsen, ið helt at tað kundi verið ein hóskandi »kold dousche<, sum hann tók til. Páll Nielsen við- merkti, at privata mein- ing Halgir Winther Poulsens á ongan hátt var einstýðandi við galdandi rætt. ówh Fyrrverandi bókhaldarin í Klaksvík fram í eitt drúgvt tíðar- skeið og at talan var um stóra upphædd. Teir løgdu eisini dent á, at talan var um eitt álitisstarv. Má víkja sætið Teir hildu íkki, at tað gjørdi stórvegis mun, at undandrátturin var farin til at figgja Kl-virksemi. Tá tað er ovasti leiðarin fyri inn- og útgjalding, so hildu teir heldur ikki, at bøtu- flaki kundi finnast í hes- um, at arbeiðsgongd og vantandi eftirlit gjørdu tað lætt at fremja undandráttin. Við tað at sagdi dómurin er meira enn fýra mánaða treytaleyst fongsul, hevur hann við sær, at fyrrver- andi bókhaldarin noyðist at siga sessin sum býráðs- limur frá sær. ówh