hósdagur 7. november 1991síða 2

Jústínus Eidesgaard Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith Ólavur W. Høgnesen - Hilmar Jan Hansen Útgevari: PM Sosialurin Prent: PH Pressan 1981 Teleton: Bústaður: Argjavegur 26 Argir 11820 Alivinnan i kreppu TAD er so sanniliga ikki bara her hjå okkum, at alivinnan er i kreppu ella i figgjarligum trupulleikum, sum tað eisini eitur. Norðmenn hava sera, sera stórar trupulleikar at' dragast við innan alivinnuna, og er júst hesin spurningurin nógv frammi í norsku fjøl- miðlunum fyri tíðina. NORSKA alivinnan hevur i longri tíð havt nógvar trupul- leikar at dragast við. Ein tann størsti trupulleikin hevur ver- ið sjúka í alibrúkunum, men eisini príslegan á marknaðin- um og sjálvt søluarbeidid hava elvt til trupulleikar. Í dag stendur norska alivinnan við hattinum í hondini og biður tað almenna um hjálp. Tað er um eina vinnu, sum rætt og slætt hevur sent út neyðar- kall, so illa skal standa til. Vinnan hevur tí heitt á tað al- menna um at fáa fíggjarliga hjálp, sum nærkast milliard- ini. Men tað almenna vil ikki uttan víðari fara inn við so nógvum pengum í stuðuli til eina vinnu, sum ikki klárar sínar skyldur. HELST fer vinnan at fáa nakr- ar hundrað milliónir í hjálp, men politikararnir eru rætti- liga argir inn á alararnar, tí teir ikki hava dugað nóg væl at fáa alingina at koyra, sum hon eigur. M.a. verður víst á, at nógvir alarar vísa als einki fyrilit, tá teir fylla alinótirnar við fiski. Hugsað verður bara um at fáa so nógvan og skjót- an profitt sum gjørligt. Sekt- ina å dålking og at fiskurin verður stressaður og harvið missir søluvirdi. Eisini geva nógvir politikarar konsessi- ónslógini ein stóran part av skyldini fyri verandi støðu. Víst verður á, at tað átti at verið lagt upp til at bygt upp stórri brúk enn lógin loyvir. Hetta ikki ti at stór brúk lóna seg betur, men meira tí at jú stórri brúkini eru, tess stórri kapitalur er aftanfyri og sum harvið kann vera við til at tryggja, at brúkini klára seg eisini tá niðurgangstíðir eru. ATFINNINGARNAR eru eis- ini serliga vendar móti norska sølufelagsskapinum, sum stendur fyri søluni av alifisk- inum. Leidslan i hesum fe- lagsskapinum hevur ikki ver- ið nóg dugnalig, og hon eigur at fara frá, siga summir politikarar, sum eisini ynskja friari sølu i alivinnuni. TAD er eingin ivi um, at trup- ulleikarnir, sum norðmenn hava at dragast við, eru nógv- ir teir somu, sum vit í Føroy- um hava og ganga fram. í- móti. Men trupulleikarnir hjá norðmonnum kunnu gerast rættiliga ógvusligir, tá hugs- að verður um, hvussu stór virði standa upp á spæl. Norðmenn hava nevniliga meira enn nakað annað land økt og aftur økt um tonsatal- ið av aldum fiski, uttan at hugsa nóg nógv um vandar- nar, ið lúra í kjalarvgrrinum á eini nýggjari vinnu. Teir vóru m.a. herfyri noyddir til at inn- frysta túsundtals tons av laksi fyri ikki at oyðileggja prísirnar á marknaðinum. Hetta sigur seg sjálvt ber ikki til í longdini. VIT føroyingar hava havt lyndi til at apa okkum eftir dønum og norðmonnum. Hetta hevur sjálvandi sínar fyrimunir, tá hugsað verður um, at teir í mongum fórum gera alt forarbeiðið fyri okk- um, men vandi er eisini fyri, at vit á henda hátt gera júst somu skeivleikar sum teir — ansa vit ikki nóg væl eftir. Hóast okkara alivinna er í trongum skóm í løtuni, og eis- ini hevur vent sær til mynd- ugleikarnar um hjálp, so hava vit møguliga enn bert sæð toppin á ísfjallinum. Hava vit nakrantíð havt brúk fyri at líta at norskum royndum og ætl- anum, so er tað nú. Latið okk- um tí fylgja væl við, hvat norðmenn fyritaka sær fyri at sleppa burtur úr teimum ring- astu trupulleikunum. M.a. konsessiónsspurningurin er rættiliga áhugaverdur í hes- um sambandi. Og lat okkum so læra av norsku (og okkara egnu) mistøkum nú alt fyri eitt, latið okkum smíða, með- an jarnið er heitt. Momsurin Nú avtalurnar vit hava Oyggjatíðindi og barnamorð Býráðsformaðurin í Havn hevur aftur sett seg sjálv- an í fokus so tað forslær. Tú blaðar ikki í einum blað uttan at síggja illar lesarar og borgarar í Havn vísa sína stóru misnøgd við býráðsformannin. Orð sum diktator og einaræð- isrharri eru rættiliga van- lig. Men greinin í Oyggja- tíðindum í gjár ber av øll- um. Har er yvirskriftin einki minni enn: "Barna- morð í Havn". John Eysturoy skrivar í grein í blaðnum m.a.: "Poul Michelsen er aftur í ferð við at neyðt- aka borgararnar í Havn. Aftur hesaferð hevur hann einsamallur tikið ræðið á øllum, og nú eru tað børnini og tey ungu, sum skulu ofrast fyri hansara sinnissjúku stýring av høvudsstadnum. Hesa- ferð hevur hansara meira og minni sjúki heili avgjørt, at Eystur- skúlin skal seljast" Síðani reksar grein- skrivarin upp fleiri dómi um einræðiskenda ar- beiðsháttin hiå Poul Michelsen og ynskir hann har piparid grør. Hann visir å, hvussu hesin madur roynir at styra kommuna sum eina forrætning. Har jagstrar pedagogar, vaskikonur, arbeiðsfólk og fakfeløg, alt fyri at fáa nøkur oyrir aftur av tí, hann hevur oyðslað burtur av skattaborgarans pengum. Hetta er ein kontant grein, og ein líka so kon- tantur havnamaður, sum skrivað hana hevur. Nógv má sigast at vera broytt, tí tað er ikki so langt síðani, at hesir báðir menn vardu eina havnaborg, nevniliga HB-borgina saman. Men tað er greitt, at politiska karriera Poul Michelsens hevur grivið eina stóra kluft millum tveir fyrrverandi bóltsfelagar, ja so stór er hon vorðin, at John í endanum á greinini skriv- ar, at Poul er ikki havnarmaður við stórum H, men havnarmaður við stórum PM. Ja her er tað so ein van- ligur havnarmaður, vissuliga við stórum H, sum tekur blaðið frá munninum og sigur sína hjartans erligu meining um býráðsformannin og hinar býráðspolitikararnar í Havn. Vit kunnu geva honum rætt í tí mesta, men soleiðis sum for- maðurin arbeiðir og ber seg at, so er torført fyri ikki at siga ómgguligt at vera andstødupolitikari í býráðnum. John átti kanska at víst sokallaðu samgongufelggunum hjá Pouli stórri ans. Hesum nikkudukkunum, sum siga ja til alt, sum Poul for- maður sigur og ger. Ein skilur annars væl, at slík fólk sum umreddi greinskrivari ikki klára at sita sum tigandi áskoðarar til tann politiska sjónleik, sum borgarstjórin bæði hevur skrivað leikritið til, er instruktørur fyri og høvudsleikari í. Eitt solo- nummar av eini aðrari verð. Einasta atfinning okkara móti greinini er greinskrivarin helst heilt ósekur í, og tað er yvir- skriftin. Hon finst als ikki í innihaldinum, og her er tað helst blaðið sjálvt, sum hevur funnið uppá. Og tað má sigast at vera dekans ov groft at kalla gerðir Poul Michelsens fyri barnamorð - fyri ikki at siga tápuligt. Hatta kundi líkst eini stevning. Tá hevði sinnissjúk stýring verið betri hóskandi og dekkandi. Men samarumtikið eitt herðaklapp til John Eysturoy fyri kontantu og ærligu - og eisini beinraknu - meiningar hansara um politiska ar- beiðið hjá býráðsfor- manninum í Havn. gjørt við EF verða settar í verk kemur momsurin beint í kjalarvørrinum. Hetta meirvirðisgjaldið, sum fleiri av granna- londunum hava, skulu vit føroyingar nú eisini til at brúka. Hetta er so tað, sum landsstýrið hevur lagt upp til, men sum tó ivi er um, at nóg stór undirtøka fæst fyri í samgonguni. Ein av tingmonnum javnaðar- floksins hevur nevniliga sagt seg vera hart ímóti eini momsskipan við tí grundgeving, at hon fer bara at tyngja enn meira hjá fyritøkum og virkj- um, sum frammanundan eru nóg illa fyri. Lands- stýrismaðurin í fíggjar- málum er farin at fyri- reika lógina um momsin, sum eftir ætlanini skal koma í gildi frá 1. januar 1993. Lítið er yvirhøvur upplýst um, hvat ein momsskipan fer at fevna um, men tað eru tey, sum bera stóran ótta fyri, at skipanin fer at vera 6møgulig at umsita, serliga hjå teimum, sum hava små virki ella fyri- tøkur og hava nóg nógv um at vera frammanund- an. Áhugavert kundi verið at fingið meira at vita, hvat landsstýrið hevur í kvittanum á hesum gki. Í hesum sam- bandi kann nevnast, at Havnar Handverksmeist- arafelag er farið at skipa fyri skeiðum í nettup momsspurninginum. Spurniningur er nú, hvussu fleiri fólk enn bert limirnir í hesum fel- ag, fáa innlit í hetta stóra og nýggja málið Moms- in.