týsdagur 12. november 1991síða 12

Síða 12 Filmseftirlitid skal verja børn og ung: Filmsidnadurin ger sær dælt av karráum og fúlum filmum! Ein partur av filmsidnadinum tykist gera sær dælt av at fram- leiða karráar og serliga fúlar filmir og hetta er orsøkin til, at tað framvegis er og verður neyðugt við filmseftirlitum - ikki minst fyri at verja børn og ung. Hetta var nidurstødan á norð- urlendsku filmseftirlitsráðsteynuni í Íslandi herfyri, har eisini H umboð fyri Føroyar luttóku. Vit hava fingið hetta tíðindaskrivi fro 1 STEYNnuUni. er SK Filmseftirlitið tikið lut á norðurlendskari filmseft- irlitsráðstevnu Reykja- vík. Hesir fundir norður- landanna millum eru nú í nøkur ár hildnir annað hvert ár uppá skift í teim- um ymsu hevuðssteðun- um, t.d. í 1987 í Oslo, í 1989 í Tórshavn og so hesuferð í 1991 í Reykja- vík, har filmseftirlitini skifta orð um felags trup- ulleikar, áhugamál, og hvussu samvinnast kann framyvir, og hvussu tey kunnu standa saman og gera seg galdandi úteftir, eitt nú á altjóða ráðstevn- um, har tann komandi fer at verða hildin í London í vár. Filmseftirlitini hava Hevuðsspurningurin er me == em = ni Su] me Norðurlendsku filmseftirlitini avmyndad uttan fyri forsetahusini í Íslandi (Bessastaðir). higartil mest sum virkað sum sertjóðafyribrigdi og hvert sær roynt at verja tjóðarmentanina út frá landsins lóggávu og hug- burði, men væl hevur bor- ið til at samstarva norður- landanna millum út frá tí felags mentunnarsteði sum er, hóast ávísar munir. Hesi seinastu árini hava filmseftirlit yvirhevur verið fyri alsamt sterri og eðrvísi avbjóðingum, nevniliga sera nógv út- bygdum fjølmidlavirk- semi, sum jú eisini gjøgn- um fylgisveinar rekkur tvertur um landamerkini og ger tað sera trupult at fremja eitt sertjóða films- eftirlit eins og áður. tí, um tað í framtíðini eins og áður yvirhevur ber til og loy sir seg at hava al- ment eftirlit vid mynda- og filmsfyrivising. Er ikki oll slik framleiðsla í veru- leikanum list og tískil átti at verið »ov heilag« til at komið undir eftirlit av ødr- um, verður tað í longdini rætt at byrgja seg inni, ella átti ein ikki at latið hurðarnar upp á víðan vegg fyri allari mynda- og filmsframleiðslu? Á filmseftirlitsráð- stevnuni í Reykjavík í ár tóktist tað framvegis vera breið semja um, at tað inn- an filmsídnaðin verða framleiddar myndir og filmar, sum við ellum skili megu metast at vera burt- ur úr vón og viti, dálkandi og á annan hátt til bága fyri almenningin og ikki minst bern og ung. Henda felags nidurstød- an tóktist ikki bara bygd á siðvenju, men líka so nógv á fakligt vit og skil. Ein partur av filmsíd- naðinum tykist gera sær dælt av at framleiða kar- ráar og serliga fúlar filmir, og máttu norðurlendsku filmseftirlitini vidganga, at åvisur svartur mark- naður finst fyri hetta utt- an um filmseftirlitini, tó at legreglan í ávísan mun roynir at fyribyrgja tí, har sum lóggáva finst fyri tí. Niðursteðan gjørdist ti, at tad framvegis er og verdur neydugt vid films- eftirlitum undir einum ella eðrum formi, og ikki Vinstru megin frå: Sigurð Joensen, landsrættarsakferari, Peter F. Christiansen, stjóri og Eyðun Joensen, nevnd- arformaður minst tá tað veldst um at verja bern og ung. Spurn- ingurin verður bert, hvus- su skilabest verður farið fram í framtíðini, ikki júst bert sum eftirlits- og for- boðsamboð, men eisini og kanska heldur sum kunn- andi, vegleiðandi og ráð- gevandi stovnar fyri al- menningin. Síðani var tað sjálvsagt viðurskiftini mótvegis eðrum filmsframvisarum enn teimum, sum filmseft- irlitini higartil bert hava havt við at gera, nevniliga biografar og videofor- handlarar. Her verður hugsað um almennu sjón- verpini og fylgisveinarás- irnar. Tey hava egið innanhýs- iseftirlit, sjónvarpsnevnd- ir, sum skulu góðkenna lagdar skráir, men norður- lendsku filmseftirlitini hildu seg í alt ov mongum forum sakna samstarv, og at sjónverp og fylgi- iarásir í minsta lagi fylgdu teimum alment settu filmseftirlitunum við millum annað nógv gjølligari og regluligari enn higartil at siga hyggj- arum frá censuravgerðum og aldursmerkum films- eftirlitsins, tá filmir verða sýndir á skýggjanum, sum filmseftirlitini annars vegna almenningin og fyri almenningsins pening hevdu mett um og tikið steðu til. Eisini varð víst á, at tað meir enn so kemur fyri, at almenn sjónverp og fylgi- sveinarásir sýna film, sum í biografinum og á video er bannaður bernum og ungum, heldur tíðliga á kveldi, og áðrenn sjálvt smábern eru farin til song- ar. Her hava vit annars havt royndir av, at í hvus- su so er biografar hava sýnt skynsemi við at sýna heldur harðligaru og grov- aru filmirnar seint á kveldi í mun til barna- og ungdómssýningar fyrr á kveldi ella sum seinna- partssýningar. Mett varð, at innan- landa var her bert talan um smávegis vandamál, sum saktans kundu loys- ast, bert umhugsni og neyðugur samstarvsvilji var til staðar. Tann stersti spurning- urin nú og í framtíðini verður kortini á meira al- tjóðaplani, serliga nú tann europeiski felagsskapurin komandi ár verður meira samantvinnaður, eisini á tí mentunarliga økinum, har filmsumfar hongur uppii. Tískil snúði ein stórur partur av orða- skiftinum á norðurlend- sku filmseftirlitsstevnuni í Reykjavík seg um, á hvenn hátt norðurlond frægast kundu standa saman á komandi altjóða- ráðstevnu í London í vár og gera síni sjónarmið galdandi í altjóða hepi, og sum onkur tók til: >tala Nr. 210 — 12. november 1991 vid eini sameindari norð- urlendskari rødd«. Í mun til hevuðsheitini arbeiddi ráðstevnan víðari við ymiskum ítekiligum spurningum, so sum at samansjóða aldursmerk- ini enn meira, soleiðis at tey ymsu norðurlendsku filmseftirlitini kundu fáa enn meira nyttu burtur úr arbeiðinum hver hjá eðr- um, tá steða skuldi takast til teir einsteku filmarnar. Avrátt varð í framtíðini at brúka hesa samvinnu nógv skjótari gjøgnum telefaxnýtslu. Eins og á eðrum films- eftirlitsráðstevnum vóru eisini ymiskir fakligir spurningar viðgjerdir, millum annað á hvenn hátt at síggja til meina- leysir barna- og ungdóms- filmir kunnu hava medå- byrgd fyri vaksandi harð- skapi millum børn og ung fólk, eins og nógv varð gjørt burtur úr at lýsa og forklára teir munir, sum hóast alt eru i stødutakan- ini hjá teimum norður- lendsku filmseftirlitunum til sama film. Føroyska filmseftirlitið heldur seg umframt alt eisini at hava fingið fleiri góð hugskot til ítekiligar broytingar og tillagingar av galdandi filmseftirlits- skipan í Føroyum, eitt nú at gera tað meguligt hjá børnum og ungum at fara í biograf til film eitt sind- ur omanfyri galdandi ald- ursmark, men bert saman við vaksnum, t.d. foreldr- unum, sum tá hava ábyrgdina og millum ann- að kunnu útinna hana við at skifta orð um filmin við bernini ella tey ungu aft- aná, men sjálvt so lítla broyting kann filmseftir- litið ikki fremja av sær sjálvum, men tað krevur broytta lóggávu. At enda kann leggjast afturat, at íslendingar sýndu stórt gestablídni, hóast avlopstíðin var sera avmarkað teir longu fund- ardagarnar. Yvirhevur . var íslendska mentamála- ráðið vertur, men mest mundi tó rína við okkum foroyingar vitjanin á Bessastødum hjá Vígdis Finnbogadóttir, forseta. Hon sýndi serligt gesta- blídni, serliga stóran áhuga fyri filmseftirlits- spurningum og mentunar- arbeiði í tí sambandi, og hon sýndi føroyingum ser- ligan ans og bað burturav heilsa feroyingum heima. Filmseftirlitið Eyðun Joensen, nevndarformaður