mikudagur 13. november 1991síða 2

Undirgrundin FØROYSKA arbeiðsnevndin í undirgrundarmálinum er nú liðug við eitt uppskot til yvir- tóku av undirgrundini. Hetta visti útvarpið at siga frá í vik- uni. Saman við uppskotinum um eina yvirtøku av undir- grundini hevur nevndin eisini gjørt uppskot til ein sam- starvssáttmála við danir. Hetta er uttan iva ein sáttmáli um, hvussu danir og føroy- ingar og meguliga eisini aðrir skulu fyrihalda sær og sam- starva, tá tað verður farið at kanna møguleikarnar at finna olju í undirgrundini. TAÐ lætti um at frætta, at eitt tílíkt uppskot nú fyriliggur, tí vit hava nú bíðað í mong ár eftir tí. Eingin ivi skal tó vera um, at tað krevst bæði tíð og orka til at gera eitt slíkt full- fíggjað uppskot. Og okkum vitandi hevur arbeiðsnevndin eisini havt rættiliga nógvar fundir umframt at hon hevur verið á kunningarferðum í út- londum at kanna spurningar, sum viðvíkja júst undirgrund- ini. Herfyri hoyrdu vit kanadi- ara greiða frá, hvussu New Foundland hevur »loyst« undirgrundarmálið, nú tað er partur av Kanada, men helst vil sleppa at avgera egnu lagnu á hesum øki sjálvt. Teirra skipan líkist ti grøn- lendsku, har tað í veruleikan- um er ríkisstjórnin, sum hev- ur tað avgerandi orðið, tá av- tornar. FØROYINGAR hava heldur valt at bíðað við at gera eina avtalu við Danmark um undir- grundina til vit høvdu eitt full- figgjad upplegg at leggja á borðið. Atli Dam, løgmaður, sum hevur umsitið undir- grundarmálið í mong, mong ár, hevur heldur viljað brúkt ta neyðugu tíðina at fyrireika málið, enn at leypa fram av og góðtaka ta grøn- lendsk/donsku loysnina. Hetta kann ikki sigast annad enn at vera skilagott, hóast vit øll vita, at tað ikki kann bíðast í allar ævir eftir eini av- gerð á økinum. MEN tað hevur so verið poli- tikkurin at fyrireika seg so væl sum til ber. Nú kenna vit ikki innihaldið í verandi upp- skoti, sum fyrsta dagin skal leggjast fyri danir, men vit kunnu so bert vóna, at tað ber á tað borðið, at undir- grundin kemur á føroyskar hendur, at tað verða vit sjálvi, sum fáa avgerðarrættin yvir hetta so tydningarmikla øki, men eisini at vit verða førir fyri at gera eina samarbeiðs- avtalu við danir, sum bæði vit og danir kunnu brúka til nak- að. TAÐ er eingin loyna, at tað serliga er oljan, sum hevur á- huga, tá vit tosa um undir- grundina. Finst stórt oljuríki- dømi í okkara undirgrund, so hevur tað stóran týdning, áðr- enn farið verður eftir oljuni, at vita, hvor hevur avgerðar- rættin til hesa undirgrund. Hetta er so ein av orsgkunum til, at m.a. føroyska landsstýr- ið ikki hevur viljað skundað Tunnilin enn einaferð Ábyrgdarbiaðstjóri: Jan Miller | Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith | Útgevari: P/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur2g í Postadresse; br » Fyritaksstjåri: Krisjan Dahl Ólavur W. Høgnesen - Hilmar Jan Hansen | Uppseting: P/f Sosialurin Argir órshavn Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov | Jústínus Eidesgaard Prent P/F Pressan 1981 Telefon 11820 Telefax: 14720 ov nógv undir kanningarnar av undirgrundini. Men so skjótt ognarrætturin og av- gerðarrætturin er komin upp á pláss, er stødan ein onnur, og tá kann helst beinanvegin farast undir eina langtíðar verkætlan. LOGMAÐUR hevur drúgvar royndir sum samráðingarleið- ari og hevur hann fingið Før- oyum sera góð úrslit á fiski- vinnugkinum. Nú embætis- menninir eru lidnir við upp- skotið um undirgrundina, er at vóna, at løgmaður ger brúk av sínum samráðingarkynstri og -hegni og kann samføra danir, antin teir so eita Schliiter ella Auken, um, at tað tænir bæði dønum og før- oyingum, at vit fáa eina av- gerð í undirgrundarmálinum, sum gongur longri enn tann grønlendska loysnin, nevni- liga so mikid langt, at tad verda vit sjålvir, sum råda fyri, hvat skal henda viðvíkj- andi undirgrundini — men at dyrnar tá eisini standa opnar fyri donskum fyritókum og áhugamálum, tá talan verður um at troyta møguleikarnar at finna olju í undirgrundini. Dimmalætting viðger undirgrundarmálið í odda- grein síni í gjár. Blaðið skrivar, at tað enn er 6- greitt, hvat er komið burt- ur úr samráðingunum millum landsstýrið og ríkisstjórnina. Blaðið vísir annars á, at skal løgmaður halda orð í hesum máli, so má hann so sanniliga skunda sær. Hann lovaði nevniliga eftir seinasta val, at avgerðarrætturin til undirgrundina skuldi fyri- liggja longu í 1991. Blaðið vísir síðani á, at sami løgmaður í 70-unum við eini løgtingsavgerd varð vid til at forpurra eini skilagóðari skipan. Og hann kann framvegis forða eini slíkari. Blaðið sigur einki um, hvørja løgtingssamtykt sipad verdur til. Bladid leggur aftrat, at júst hetta er orsøkin til, at føroyingar onga åvirkan hava å: "om der kan ydes til- ladelse til forunders- øgelser, som kan føre til udnyttelse af eventuelle råstoffer i den færøske undergrund”. Okkum vitandi hevur danska stjórnin ongan rætt til at seta í verk kanningar, uttan at hon frammanundan hevur fingið loyvi til tess frá landsstýrinum. Men kanska Dimmalætting veit um slíkar kanningar, sum eru gjørdar í loynd- um. Um so er, tá er tað greitt, at ikki alt er, sum tað eigur, og spurningurin eigur at verða vidgjørdur á hægsta sigi. Dimma vísir á, at sam- ráðingarnar um undir- grundina við loysingar- flokkum á odda kann koma at kosta okkum rík- sfelagsskapin. Blaðið vísir til eitt uppskot frá sam- bandinum, sum skuldi geva okkum eina rímuliga góða avtalu, men hana tveittu hinir flokkarnir á gólvið við ti úrsliti, at vit onga ávirkan hava í dag. Blaðið skrivar at enda, at tað fæst eingin loysn á spurninginum, soleingi sambandið ikki er við í samráðingunum og ger sína ávirkan galdandi. Tað er greitt, at sum partur av ríkisfelagsskap- inum, so. kunnu vit ikki 4 "A RA bara seta krøv omaná krøv. Vit eru eisini noyddir at lurta eftir dønum. Men hvat hesum so týðandi spurninginum viðvíkur er eingin millum- vegur. Undirgrundin er okkara. Tað mugu vera vit, sum á hesum klettum búgva, sum skulu hava allan avgerðarrætt til hesa undirgrund. Hvat so danir kunnu fáa burtur úr av einum komandi oljuríki- dómi er ein annar spurn- ingur. Og í tí málinum burdi sambandið so av- gjørt at verið eftirspurt. Lesið eisini oddagrein omanfyri. Tað var ein avgjørdur løgmaður vit hoyrdu endurgivnan í útvarpin- um mánakveldið. Landsstýrið fer ikki at góðtaka at tingmenn í samgonguni sum tað passar teimum draga sína egnu línu, tá teir ikki eru samdir við landsstýrið. Við hesum sipaði hann til málið um undirsjóvartunnilin. Løgmaður vísti annars á, at eingin avgerð verður tíkin í tunla- málinum nú, men at tað skulu ganga í hvussu so er seks mánaðir til málið er endaliga kannað. Tvs. at stødan verður ikki tíkin fyrr enn um eitt hálvt ár. So er Spurningurin, hvat hetta merkir. Merkir tað, at landsstýrið als ikki hev- ur tikið stóðu fyri ella ímóti at byrja arbeiði uppá undirsjóvartunn- ilin. Merkir tað, at semja er ikki í landsstýrinum, um hetta arbeiði skal byrja aftur. Merkir tað, at málið er so mikið vandamikið fyri sam- gonguna, at best er at útseta tað í eina tíð ella skulu orð løgmans skilj- ast soleiðis, at hann metir seg ikki at hava nóg góðar upplýsingar til at geva tunnilsarbeið- inum grønt ljós. Men hvussu og ikki, so skulu vit bíða í eitt hálvt ár aftrat, áðrenn støda verður tikin í málinum.