týsdagur 19. november 1991síða 2

Ábyrgdarblaðstjóri- Jan Miller Fyritaksstjóri: Xrisjan Dahl Høgrabylgjan UM somu tíð sum flestu av okkum fegnast um, at kommunisman eyst- anfyri hevur fingið mønustingin, er ein eins vandamikil hóttan við at taka seg upp í okkara parti av heim- inum, nevniliga hin rasistiska hegrabylgjan. Hesa finna vit bæði í Europa og í USA. VIT vóru øll sera fegin, tå kommun- isman fall og summi av okkum vóru skjót at vísa á, at hetta var tekin um, at vesturlendska samfelags- skipanin er tann besta og einasta rætta. Ja, tað nærmasta vit røkka idealsamfelagnum. VIT eiga tó at vera varin og ikki gera ov skjótar nidurstødur, men heldur hyggja kring okkum sjálvi og varnast teir vandar, her lúra. Tí vissuliga lúra nógvir vandar í vest- urlendsku demokratiunum. Eru okkara samfelgg nú tað nærmasta, vit koma idealsamfelagnum! Nógv vilja heist siga, at tað er sum við demokratinum, at hóast tað ikki er fullfiggjad, so er hetta tað besta, vit hava. Slik nidurstøda eigur ikki at tak sunna dømikraft og sjålvkritikk frá okkum. Tí okkara vesturlendsku Jústínus Eidesgaard samfelagsskipanir eru á ongan hátt fullkomnar, og enn restar nógv í at røkka ti sokallada idealsamfelag- num. EIN hóttan móti demokratinum eru tær víðgongdu rørslur, sum finnast og eru við at taka seg upp nú av álv- ara. Vit minnast, hvussu táverandi Týskland legði lunnar undir nasist- iska einaræðisstýrinum. Hetta varð tíanbetur niðurbart. Demokratisku kreftirnar vóru tær sterkastu, tá av- tornaði. Í dag eru við at spretta fram rasistiskar og nýnasistiska rørslur bæði í Europa og í USA. Hóast nýggjar og enn ikki serliga stórar, so eru tær eitt varskó til okk- um øll. VIT síggja, hvussu henda ekstrema høgrabylgjan er við at taka seg upp í eitt nú Týsklandi. Men hon sprett- ur ikki úr ongum, men heldur úr tørvandi evnunum hjá teimum stýr- andi at skapa rættvís og sosialt góð og trygga samfeløg. Í USA er henda høgrabylgja við at vinna fram. Í statinum Louisiana stóð henda víð- gongda hegrabylgja sína fyrstu veruligu roynd, tá republikanska valevnið, David Duke, sum er fyrr- verandi Ku Klux Klan-leiðari og nasistur, skuldi royna seg. Men her Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith Ólavur W. Høgnesen - Hilmar Jan Hansen Lisbeth og bingo Tingkvinna sambands- floksins, Lisbeth Petersen, sum eisini er nevndar- limur i Dimmalætting, hevur fingid ilt av oddagreinini i Sosialinum seinasta friggjadag. I hesi oddagrein okkara fylast vit å stødutakan hennara til uppskot landsstyrisins at loyva føroyskum blød- um at hava bingo ol. Nid- urstøda hennara er, at blødini vid at hava bingo, geva fritidarfeløgum 6- neyduga kapping. Hesum vistu vit aftur og mettu stødu hennara at vera dømi um smásinni og øv- und. Og nú svarar Lisbeth so aftur i sinum blad, Dimmalætting. Hon sigur vid bladid, at hon als ikki hevur nevnt Sosialin i hesum måli og spyr um landsstýrið bara lóggevur fyri Sosialin. Hon sigur m.a.: "Hann er sekur, ið at sær tekur, er gamalt at siga um onkran, sum tekur sær tykni av orð- um, ið als ikki hava verið ætlað viðkomandi. Hvørki umboð tjóðveldi- sfloksins ella umboð sambandsfloksins í rætt- arneyndini neyndu ávíst blað, men partapolitisk blå í síni heild, tá tey í rættarneydnini mæltu frá at loyva eydnu- spólum av ymsum slag, ever 0... sum kundu geva fritid- arvirksemi óneyðuga kapping.“ Lisbeth Petersen sigur seg ikki hava lagt eftir Sosialinum. Men so lætt sleppur tú ikki Lisbeth. Tí stóða tin í umrødda máli er ikki so saklig, sum tú letst. Tað kann kanska vera hesum máli óvið- komandi heldur tú, men eigur tó at verða viðmerkt her, at umframt at hava ikki so lítið at skula hava sagt á Dimmalætting, sum er høvudskonkurentur Sosialsins, so situr tú í nevnd blaðsins, so ein kann loyva sær at spyrja, um tú ikki er inhabil í umrødda máli, nú tú letst sum um tín stóða einki hevur við Sosialin at gera. Tú veit væl, og tað ger Signar eisini, at Sosialurin er einasta føroyska blað, sum í samfull 14 ár regluliga hevur skipað fyri bingospæli tvær reisir um árið. Hetta hevur ikki órógvað bingovirksemi í fritidarfeløgunum, soleidis sum ti leggur upp til. Tað hevur tvørturim6ti verið eitt gott íkast og hevur havt týdning fyri tey mongu, sum av eini ella aðrari orsøk ikki hava kunnað farið frá húsum til bingo. Herfyri kom so ein lógarbroyting, sum gjørdi, at eitt nú Sosialurin mátti gevast við sínum bingospæli. Hetta loyvi hevur ikki fevnt um eitt nú donsk blød, sum føroyingar keypa. Tað hildu vit vera órímuligt, og hava vit tí aftur og aftur gjørt myndugleikar- nar varugar við henda órætt, sum gjørdur var móti føroyskum blødum. Og tå Lisbeth roynir at spæla sjónleik og látast sum um hennara stóða einki hevur við Sosialin at gera, so er hon dekans ov stuttmint, tí tað er bara Sosialurin hevur hevur havt bingo og tí hevur verið raktur av lógar- broytingini. Lisbeth hevur ongantíð hesi 14 ár, með- an vit hava havt bingo, talað at hesum við einum tí einasta orði. Og hví skuldi hon tað. Hon hevur ikki sæð nakað skeivt í tí. Men nú møguleiki er fyri at seta kílar í royndirnar hjá ødrum blødum, og ikki minst Sosialinum, at bjóða lesarum eitt nú bingo, so er hon skjótt til tess. Men nú eitur tað so flott, at adressa hennara er ikki júst Sosialurin. Jú Lisbeth, einasta orsøk tin til at vera ímóti uppskoti landsstýrisins er tann, at hetta uppskot kann koma eitt nú Sosialinum og mongu lesarum tess væl við. Og so nemur tingkvinn- an eisini við Spurningin ókeypis lýsingar. Hon Utgevari: P/f Sosialurin Uppseting: Pí Sosiaturin Prent: P/f Pressan 1981 Telefon: virkaði demokratiið tíbetur. Allar góðar kreftir í statinum tóku seg saman við tí eina endamåli, at steðga Duke, sum eisini tapti guverngr-valið. Men hóast hesi góðu tíðindi, so eiga vit ikki at lata umrøddu hegrabylgju fara í gloymskunnar hav. Tí ein ósigur, sum hesin, fær ikki bilbukt við hesi fanatisku og rasistisku fólk. Duke hevur longu boðað frá, at hann fer at halda fram við royndum sínum at gerast týðandi politikari. NÚ kann ein spyrja, hvør skapar gróðrarbotn fyri slíkari høgrabylgju. Tað er sjálvandi ein torgreiddur spurningur at svara, men einki er at ivast í, at júst politikkurin hjá Ron- ald Reagan og nú lutvíst eisini Bush hevur skapt gróðrarbotn fyri tí víð- gongdu høgrabylgjuni. Við at lækka skattirnar hjá teimum múgvandi hvítu og við at syndra tað sosiala trygdarnetið, sum finst fyri tey fá- tæku, sjúku og ikki minst tey svertu, so er eydnast at gera kluft- ina millum eitt nú hvít og svørt stórri og stórri. Og avleiðingarnar av hesum eru so m.a., at stríðið mill- um hvít og svørt, millum rík og få- tæk og millum útbúgvið og fólk utt- an útbúgving og lærdóm gerst meira og meira sjónligt. Og tað er slíkan ójavnað, sum eitt nú tey víð- sigur, at Sosialurin fyri almennan pening undir- bjóðar ødrum. Sosialurin hevur ikki fyri neyðini at taka seg betaltan, tí hann klárar seg við politiska Dagblaðið og AIDS Postadresss: Postsroga 76 110 Tórshavn Tetefax: 14720 11820 gongdu høgrasinnadu gera sær dælt av. TAD er ikki rætt at gera sammet- ingar millum tad, sum hendir i Tysk- landi og USA og so vidurskifti her heima. Men vit uppliva sama ten- dens, ella hava í hvussu er gjørt tað í nøkur ár. Eins og tann ultrahøgra- vendi Duke við eini Ku Klux Klan og eini nasistiskari fortíð roynir at koma sær fram við at sáða hatur og ótta millum fólk, so hevur okkara besta svar uppá hegraekstremism- una, Oli Breckmann, gjørt júst tað sama. Hesin politikarin, sum Føroya fólk hevur valt niður á fólkating, hevur alla sína tíð brúkt hetta sama amboð í sínum stríði at vinna vald. Javnaðar- og tjóðveldisfólk, tað veri seg politikarar, listafólk, al- ment lønt osfr., hava í mong ár ver- ið skírd stalinistar, kommunistar o.l. Hesin politikarin ger ikki so nógv um seg í løtuni. Hann er tving- aður í eina samgongu saman við javnaðarflokkinum og er tí noyddur til at »koyra við lágum blussi« í løt- uni. Men fyri tað er eingin orsøk til at gloyma tað hesin hevur umboð- að og framvegis umboðar. Vit eiga alla tíðina at vera á varðhaldi, so- leiðis at høgrabylgjan ikki fær bara so mikið sum fótin tyri seg í hesum landi. FF se ] Í Dagblaðnum í gjár SKILI sigur hon. stóð ein heldur løgin 1 he er SI at vi undirbjóða ikki grum. | EO Prentað um ra als SV J SK] h AIDS-fundin å Glyvr- Hetta var bara als ikki Ókeypis smálýsingar fyri um í farnu viku. samlaða fatanin av tí privatfólk av ti slag, sum — | 1øgin, ti tann, ið id kom fram &— bladid er byrjad uppå, or skrivað hevur greinina, fundinum í ein sjålvsøgd tænasta í als ikki sjálvur var á veruleikanum. hesum Fi ringu tíð- hesum góða fundi, (ið = Tann fatanin var ein se. a - vert Þa hevur verið umrøddur í innilig áheitan og ávar- 2 SR rr umrøddu Sosialinum ikki færri = ing á fólk um at ansa .- Pi 1 ; 1 Eru Vinnu- enn tvær reisur) og tf at — sær sjálvum, so bar til 18ar. Så er er talan um greinin einki serligt at forda hesi ræduligu så upp En tænastu fyri hald hevur í veruleik-— sjúku at breiða seg. ra. anum. Skulu vit, sum frisk og KI re sam- Táeinsoaftrattísær = ferðug eru, og sum S kvinnuni r bráð holdningin, greinin ger kunnu gledast um at hø SR Unnir er seg til talsrør fyri, vera sloppin undan OSL. fr hø 182 undrar tað kortini ikki, — AIDS kanska skíggjað 1 = Una tí hetta er Dagblaðnum tey AIDS-sjúku, so er Vogt jæprdsdr. sm Í sik ikki ilt at imynda sær Ses Fyrilestrarhaldarin hvar næstakærleikin og helst, at tað bara fast eitt hlað í landinum. Vit vilja fegnir endurtaka tað her. Einasta orsøk iil, at Lis- beih Petersen ikki unnir eitt nú Sosialinum at bjóða lesarum sínum bingospæl ol. er tann, at einkis. verður lagdur undir ikki at hava borið áhoyrarunum nakað nýtt í fyrilestrinum, og haraftrat verður nakað av ti mest týðandi, ið kom fram á hesum góða fundi, gjørt til vanliga menniskjans- liga umsorganin í tí heila er. Nei, góða Dagblað! Royn heldur eins og vit onnur og frem eina positiva upplýsing um AIDS, sum fær tey - frísku at verja seg 0 hn úr; ed = pin »Fatanin var, at fólk tey sjåku RA RE ; VR . g er bara skuldu halda samhuga og hjálp frá Dimmalætting i munn, um tey vistuum teimum frísku. At gera j ein HIV-positivan, sum sitt ítarsta fyri at út- var í ferð við at smitta ein ikki-positivan,« skrivar Dagblaðið. stoyta tey, ið eru rakt av hesi herviligu sjúku er júst tað øvugta!