hósdagur 9. januar 1992síða 14

Síða 14 tidindabladid Nr. Endurvunnið pappir i Føroyum Felugid Samhugi innflyt- ur nå 100% endurvunnið pappir. Pappirid frå Sam- huga er væl betri enn ann- að eðgðurvunnið pappír, og so er það eisini biligari enn vanligt pappír. A fyrsta sinni er megu- ligt at keypa endurvunnið pappír i Føroyum. Cyclus, sum pappírið eitur, verður útvunpið úr brúktum pappíri. Roar Olsen, sum stovn- aði Samhuga fyri fýra ár- um síðani, sigur, at tað er ein gamal dreymur at fáa endurvunnið pappír til Feroya, og á tann hátt veita náttúruni ein beina. Nógv pappír verður brúkt á skrivstovum, skúlum og í almennu um sitingini A Samhuga vóna tey, at fleiri fara at taka væl ímóti nýggja slagnum av endurvunnum pappiri. Pappirid, sum vit inn flyta, er nógv betri enn annað endurvunnið pappír. Ofta hava fólk ikki viljað havt endurvunnið pappír, tí tað var so ljótt og fór illa við fjølritarum. Hetta nýggja slagið av in er, at einki klor verður brúkt at bleikja Cyclus- pappírið við. Ráevnið til framleiðslu av vanligum hvítum pappíri ber á gult, og hvíti liturin fæst við at bleikja tað við klori. Klorbleiking av pappiri er av ringastu umhvøris- dálkarum. I sjónum nær- hendis svensku pappirs- mylnunum eru svullar, sår og livraskaðar á fiski meira vanligir enn aðra- staðir. Ein onnur álvarslig fylgja av klorbleikingini er, at nekur av vandamikl- astu evnum, ið til eru, verða slept út í náttúruna. Hesi bera felagsheitið »dioxin«, og elvdu tey m.a. til sorgarleikin í Seveso á sinni, har hópur- in av fólki doyði av hesum evnum Aðrir fyrimunir Tað at einki klor verður rukt til at framleiða tað endurvunna Cyclus- »appirid, sum Samhugi nú fer undir at selja, er helst besta grund til at um- lugsa hvat pappír vit sum rúkarar velja. Men eisini aðrir tættir hava týdning. endurvunnum pappíri T.d. er orkunýtslan bert kemur í dygd so nær tí álvt so stór, tá endur- vanliga klorbleikta vunnið pappír verður pappírinum, sum tað yvir- hevur ber til í dag, sigur Roar Olsen Nýggj tøkni framleitt, vatnýtslan minni enn ein fimtingur og samlaða negdin av skaðiligum evnum bert ein sekstandapartur av tí, Cvelus-pappírið frá Sam- Sum kemur burtur úr huga verður gjort á nýgg framleiðsluni av vanligum istu og mest framkomnu hvítum pappiri pappírsmylr Dan Cyclus-pappírið er sum nevnt næstan líka hvítt sum vanugt pappir og På S þa. 5 estan lik kann ti brukast i flestu + 1 4 - mn Ar førum, til fjølriting, bra ppt fyri 100% endurvunniå avritspappir (kopipappir). A4 m m Minsta egd er 00 ørk. Í hverjari e uw eru 4 erkum e tlisamans 9 erk Avsláttar u s a íðanfyri Avsláttur Prisur/500 ørk 46,00 kr 1 41,40 kr 1 39,10 kr 37,72 kr 20 % 36,80 kr. 235% (34,50 kr.)" 48 eskjur) kann 25 % avsláttur fáast undir kann vera neyå at bileggja pappiri8 2-4 g skal gjaldið a okkum í hendi í seinasta r áðrenn veran verður útflyggjað. og til vanligt skrivstovu- hald. Tað ger onki, um tað er eitt vet gráligari enn tað vanliga klorbleikta, tí pappír kann eisini vera ov ljóst og skyggjandi, held- ur Roar Olsen. Harum- framt sært tú bert munin, um tú heldur bæði upp framman fyri tær í senn. Tvær grundir eru til at tað yvirhevur ber til at gera so ljóst pappír úr gomlum pappiri. Tøkni- frødin å verksmidjuni er heilt nýggj, og pappírið, sum brúkt verður, hevur ikki verið litað áður. Bara brúkt hvítt pappír frá skrivstovum, prentsmiðj- um og líknandi verður brúkt til endurvinningina: Umhvørvismyndug- leikarnir studlad I Danmark, hadani pappirid kemur, fær end- urvinning og umhvørvis- røkt alt størri råm i polit- iska og almenna kjakin- um. Danska fólkatingið hevur samtykt, at endur- vinning av pappíri skal stuðlast frá politiskari síðu. Verksmiðjan, haðani pappírið, Samhugi selir, kemur, er beinleiðis úrslit av hesi samtykt. Nýggja verksmiðjan í Næstved er úrslitið av einum sam- starvi = millum privata vinnulívið = og ymsar myndugleikar. llegan til virkið er stór. Heilar 265 milliónir krónur kostaði tað. Umhvervismyndugleik- arnir í Danmark hava ver- ið við til at menna nýggju tøknifrødina, sum verður brúkt í framleiðsluni. Teir hildu ætlanina vera so týdningarmikla, at teir veittu 50 milliónir til menningina. Bíligari Roar Olsen frá Samhuga sigur, at prísurin á endur- vunna pappirinum er væl lægri enn á vanligum klor- bleiktum pappiri. Samhugi fæst við annað enn pappírsselu. Vit seta kanska felagið mest í sam- band við innflutning av tei, kakao, kaffi og hun- angi. Best kent er teið, sum Samhugi innflytur í Tanz- ania. Tað snýr seg bæði um te, sum er pakkað í 250 g pakkum í Tanzania, og um tebrøv, sum Sam- hugi sjálvt framleiðir í Føroyum. Í letuni fæst tað pakkaða teið tó ikki, tí at virkið í Tanzaniu ikki ar rnknar við, at tey hava eini 15 prosent av temarknaðin- um í Feroyum. GATT-tollur Men spurningurin er hvussu nógv tann so- nevndi GATT-tollurin fer at tarna felagnum, ti hann skal eftir øllum at døma jåst raka vørurnar hjå Samhuga og ødrum, sum hava verið nóg dugnaligir til ikki bert at innflyta år EF-londum, har tad var lættast. Roar heldur, at hesin tollur heldur åtti at verið nevndur EF-tollur, tí at tað er haðani teir á- leggja okkum at upp- krevja hann. Tað tykist ikki at hava týdning, at hesin tollurin m.a. rakar menningarlondini, sum royna at berja seg burtur år gjaldskreppuni, sum tey riku londini eiga sin leiklut i við våpnasølu og x u.0. 5 — 9. januar 1992