leygardagur 11. januar 1992síða 16

Síða 16 Hitt onda vinnur ongantíð - tað forkemur sær bara sjálvt Vit prenta her prædiku, sum Niels Pauli Danielsen, sóknarprestur helt sunnudagin eftir nýggjár í Klaksvíkar kirkju Ben fyri prædiku Hirðarnir leitaðu til fjósið í Bethle- hem, og vísmenninir komu heilt úr Eyst- urlondum, løgdust á knæ og tilbóðu barnið og góvu tí gávur Eisini vit koma, kæri Jesus, leidd av guddóms-orði tínum, og takka tær fyri ljósið, tendrað er í hjørtum okkara, kær- leikan, trúnna og vónina. Tá ið seinni heimsbardagi var hasaður av, komu teir í húsaleivdunum í Wars- zawa fram á eina fløsku við einum pappíri í. Á hesum pappírinum ger gýð- ingurin Joessel Rackower 43 ára gamal- ur lív sítt upp teir síðstu dagarnar og tímarnar, hann livdi. Konan er deyð og tey 6 børn teirra somuleiðis. Og í ghetto- ini endar hann sjálvur dagar sínar í vón- loysi, sterri enn maður skuldi verið førur fyri at kunna borið Og tó sigur tað, hann skrivar, frá ein- ari legnari megi. Hann tekur fyrst upp eftir einum rabbi: >Tað finst einki, ið er meira heilt enn eitt brotið og sundur- farið hjarta«. Og Jossel Rackower vendir sær síðan til Gud og sigur: >Tann roynsla, tú hev- ur latið okkum verið fyri, er so tung og so beisk, at tú mást bera yvir við teim- um av fólki tínum, sum í vónloysi hava vent tær bakið Fyrigev eisini teimum, ið hava háðað navn títt og eru farin at tæna ødrum gudum — teimum, ið hava verið líkasæl mótvegis tær. Tú hevur sligið tey so harðliga, so at tey ikki longur trúgva, at tú ert faðir teirra ella als ikki trúgva, at tey hava nakran faðir Eg kann ikki prísa tær fyri tað, tú letur um teg ganga. Men eg vælsigni teg og lovi ræðuliga stórleika tínum — hann má vera egiligur, tá ið sjálvt tað, ið nú fer fram, ikki rerir teg... « Og hann heldur fram, nú ikki til Gud, men um Gud: >Ég doyggi róligur, men ikki í friði. Eg eri sligin, men ikki frå mær sjálvum, eri ein, ið trúgvi, men ikki ein, ið biði. Eg eri ein, ið er bundin at Gudi, men ikki ein, ið við bindi fyri eyga sigur amen til alt. Eg havi hildið boð hansara, eisini tá ið hann hevur sligið meg fyri tað. Eg havi hildið av honum, og eg eri og verði hugtikin av honum, eisini tá ið hann hevur trýst meg til jarðar (jarðlagt meg), hevur pínt meg til deyðis og hevur gjert meg til háð og spott«. Og hann heldur fram við at siga frá einari segu, lærari (rabbi) hansara hevur greitt honum frá um ein gýðing, sum flýddi undan tí sponsku inkvisitatiónini í einum lítlum báti, og sum mistu konu og bern og endaði við at koma til eina oydna oyggj og segði Gudi, at tað ikki skuldi eydnast honum at sleppa av við seg, sjálvt um hann sló hann, tók tað besta og tað dýrabarasta, hann átti, frá honum, ja, píndi hann til deyðis. Og Jossel Rackower endar bræv sítt við at siga: »Hetta eru síðstu orð mini til tín, vreiði Gud mín: Tað skal ikki eydn- ast tær! Alt meguligt hevur tú gjørt, fyri at eg ikki skal trúgva tær, og fyri at eg skal vera í iva um teg! Men eg doyggi, sum eg havi livað, í einari óvik- andi, hellufastari trúgv á teg. Hoyr Ísrael, Harrin vár Gud, Harrin er ein!« Henda frágreiðing í brotnu fleskuni í Warszawa sigur frá einum áliti, ið er nógv størri enn allar okkara mangan 6- kristiligu meiningar um, at øll røkni- stykki á ein ella annan hátt ganga upp. Tí tey ganga upp ferð eftir ferð ikki upp. Men Gud er Gud, um land alt legðist oyðið. Gud er Gud, um menniskjan øll doyði. Sama álit á Gud tykist Jósef hava havt. Við seguni um flýggjanina til Egypta- lands sigur evangelisturin, at Jesus frá fyrsta degi var forfylgdur her á jerðini. Sendur av Gudi og jagstraður av menniskjum. Samtíðis sigur evangeliið frá forsjón Guds. Fyri eðrum at síggja flýggjaðu tey fyri Heródesi og monnum hansara. Men fyri teimum sjálvum at síggja var tað ikki bara ein flýggjan, men ein fersla (leiðsla). Og tá ið tey sóu tað, skyldast tað lýdni teirra. At vera undir forsjón Guds er ikki tað sama sum at vera fram- síggin ella síggja tað úr erva. Tað hevur heldur nakað við tað at gera at taka eitt stig hverja ferð og vera tryggur við tað. Jósef kundi jú væl havt spurt, hví Gud ikki eins væl hevði latið Heródes doyð nakrar dagar fyrr, so tey hevdu ikki havt fyri neyðini at rýmt. Men tað gjørdi Jósef ikki. Hann trúði á forsjón Guds, men hann gjøgnumskodadi tað ikki. Forsjón Guds kanst tú ikki fáa eyga á, sum tú annars kann fáa eyga á tær umsteður, ið ávirka lívið. Tað var ikki bara sum at siga tað at vera einum dreymi lýðin og far úr bygd- um eki út í eina oyðimerk oman móti Egyptalandi. Vegin kendi Gud. Tí mong ár frammanundan var ein annar Jósef førdur burtur frá ættarfólki sínum ta somu longu leið, ein Jósef, ið eisini legði ell viðurskifti síni í hond Guds og varð hjálptur, sjálvt um tað gingu ár, áðrenn Gud fekk vent tí ónda, beiggjarnir og kona Potifar's gjørdu móti honum, og snarað tí til signing fyri øll, bent tað, sum vit sungu fyri letu síð- an, at Gud ger. Vit duga ikki at skilja, hví bernini í Bethlehem skuldu verða myrd. Ella børnini í Egyptalandi á døgum Mósesar, tey í Warszawa og undir seinna heims- bardaga ella tey i dag, bæði fødd og ófedd. So ónt kann tað ónda vera. . Men tað vann kortini ikki, og tað ónda vinnur ongantíð. Tað er boðskapurin til okkara. Tað oyðileggur bara seg sjálvt. Gud er hann, ið sigrar. . Tað er eitt stórt undur, at hitt ónda ongantíð megnar heilt at beina fyri tí góða, eisini sjálvt um tað hevur valdið sum hjá Heródesi. Hann gekk sínar egnu leiðir. Tann meguleika hevur menniskjan fingið, at hon kann ganga egnu leiðir sínar og ikki Guds. Jesus kom bara í vegin fyri honum. Tí vildi hann beina fyri honum. Hann hevði beint fyri øllum, sum komu í vegin. Fleiri av elstaráðnum hevði hann latið drepa, stutt eftir at hann var komin til ræðið, og harumframt 300 heryvir- menn. Elsta son sín, Antipater, hevði hann eisini dripið, tí at hann óttaðist fyri, at hesin fór at skúgva hann av rók- ini og sjálvur vilja vera kongur. Og tveir aðrar synir drap hann eisini, Alexandur og Aristobul, tað sama hevði hann gjørt við konu sína, Mariamme, móðir henn- ara og beiggja hennara einaferð í einum svimjihyli. Og nógv, nógv onnur. Men Jesusbarnið slapp hann ikki at rera. Heródes er okkum ein steðug áminn- ing um, hvussu ónd ið menniskjan kann vera, og hvussu hitt ónda altíð brýtur niður og oyðileggur, ja, livir av at gera tað. Hitt ónda kann ikki skapa nakað. Tað kann bara oyðileggja tað, onnur hava skapað og bygt upp. Tað er ikki ført fyri at trívast við egnum mátti. Tað må hava nakað at »tera uppå« fyri at gera seg galdandi. Tað snultar og livir av at oyðileggja tað góða á nakað tann sama hátt, sum hitt stuttliga má hava nakað, sum ikki er stuttligt, at liva av og gera til láturs. Men frásegnin um ferðina til Egypta- lands hjá Mariu og Jósefi við Jesusbarn- inum er upp aftur meira ein greiður boð- skapur til okkara um, at hitt góða sigr- ar, tí at óndskapurin verður lumpaður og forkemur sær sjálvum. Hitt góða vinnur. Gud vinnur, og tað ger hann altíð, sjálvt um tað viðhvert tykist, sum hann tapir, og tað tekur sína tíð. »Hvør djevul hevur sína tid«, tað er eitt gamalt orð. Men tann, sum gekk mót Gud í stríð, hann sjálvur fór í sor. Gud vil ikki líðingina. Og hon rerir hann. Tað er Langifríggjadagur prógv um. Men hví hevur hann so givið Heródesi og øllum eðrum valdsharrum makt? Kierkegaard hevur nomið við tað, tá ið hann sigur: >At við at skapa menniskj- una hevur Gud sagt treytaleysa almátt sín frá sær. Ikki sum maskinur vórðu vit skapað — men hann myndaði okkum út frá tí kærleikans risiko (váða), ið gav okkum myndugleika til sjálvi at elska, men tí eisini til at hata. Hann gav okk- um myndugleika til at lekja, men tí eis- ini til at sára og pína. Sum ein nýggjur Móses kom Jesus undan ræðuleikunum í Bethlehem, har skríggini hoyrdust so víða um, at tað eisini í okkara máli í dag er eitt orð, sum minnir á hetta óbótaverk, meitt rama- skriggj« siga vit — »Rødd varð hoyrd í Rama, grátur og eymkan mikil, — Rakul var tað, ið um bern síni græt; ei hon vildi dóp í Húsa kirkju av trega lætta, tí at tey eru ikki til long- ur«, Og hann grundaði ríki sitt og stríðið móti ti ónda, sum kann vera í okkum øll- um, á kærleika, náði og fyrigeving. Hann vann við at lata seg vera til lát- urs og við at lata seg upp í hendur teirra, ið slógu og krossfestu han, alt meðan hann bað um fyrigeving fyri teir. Hann vann teimum ein sigur og okkum ellum. Henda sigur biður hann okkum meta, taka sum okkara. Tað er ein so vekur halgisega, sum sigur frá ferðini hjá Mariu og Jósefi til Egyptalands við barninum. Nakrir ráns- menn komu fram á tey og ætlaðu at drepa tey og taka tað sindrið, tey hevdu við sær. Men ein av ránsmonnunum, Dismas æt hann, kundi ikki fáa eyguni av Jesusbarninum. Tað líkasum bant hann, so at hann setti seg upp ímóti, at nakar gjørdi teimum nakað. Tá ið hinir so boygdu seg fyri kravi hansara, fór Dismas yvir til Jesusbarnið og segði: »O, tú, tað mest vælsignaða av øllum børnum, skuldi tað hent, at ein náðitíð einaferð kom fyri meg, so hav meg í huga og gloym ikki hesa letu!< Og halgisegan sigur frá, at tað rann saman aftur teirra millum — á Golgatha, tí at Dismas var annar av ránsmonnunum, ið krossfestir vórðu saman við Jesusi. Har fekk hann fyri- geving og sálarfrið. Ta somu fyrigeving ber hann okkum og biður okkum bera hana víðari og sjálv fyrigeva teimum, sum gera nakað ímóti okkum. Tann sama sálarfrið gevur hann okk- um í okkara møddu hjørtum. Amen. Nr. 7 — 11. januar 1992