leygardagur 18. januar 1992síða 5

Nr. 12 Ein svensk kanning hevur víst, at matur, gjørdur burt- ur úr frystum fiski, gkir vandan fyri krabbameini. Í frystum fiski er m.a. evnid dimetylamin; rennur tað saman við evninum nitrit, so kunnu tær sera, sera krabba-elvandi nitrosam- inurnar burturúr koma burturúr. Vandin er har, men... Marjun Hanusardóttir, 18. januar 1992 stjóri á Heilsufrødiligu Starvsstovuni, avvísir ikki teoretiska møguleikan fyri, at dimetylamin kann vera við til at økja um vandan fyri krabba; men hon legg- ur dent á, at veruligi vand- in valdast eisini, hvussu vit sjálvi fara um matin og seta hann saman. - Dimetylamin er ikki í sjálvum sær krabbaelv- andi, sigur Marjun Hanus- ardóttir. Tað avgerandi er, Marjun Hanusardóttir um vandan við frystum fiski Tað ræður um at bæði dimetylamin og nitrit skulu vera til staðar, fyri at vandin fyri krabba økist. … Vit hava åvirkan Ti leggur Marjun Hanus- ardóttir dent á, at vit sjålvi kunnu gera okkara fyri at minka um vandan; vit kunnu bæði avmarka inni- haldið av dimetylamin í frysta fiskinum og nitritið í maganum. MÁNAÐARJAVNI PR. ULTIMO DESEMBER 1991 Ogn: 1. Kassapeningur Fa Danmarks Nationalbank Innanlands bankar og sparikassar 4. Utlendskir peningastovnar o.a Lånsbrøv 6. Pantibrøv Partabrøv o.a (Av hesum egin partabrøv ålj. kr. 1.883.000) 8. Utlån 8.1 Utlån við heimild í 2 Vekslar 8. 8. + Byggilån 8.4 Veðlán + 8.5 Onnur útlán Utlán tilsamans 9. Abyrgdir skiftandi nýtslu (egin partabrøv millum trygdir undir 8 og 9 eru álj. kr 10. Fastar ognir 11. Búnyttur 12. Aðrir skuldarar 13. Kostnaður Ogn tilsamans Keyp av útlendskum gjaldoyra á termin 428.734 av hesum tikið við í javna 11.471 Keyp av virdisbrøvum á termin v.m. 77.535 av hesum tikið við i javna 8.689 Skuld: 1. Innlån: 1.1 Styttri uppsøgn enn ein mánað 1.2 Uppsøgn uppá 1 mánað upp til 12 mánaðir 1.3 Uppsøgn uppá 12 mánaðir ella meira 1.4 Skuldarbrøv 1.5 Serinnlån Innlån tilsamans A > Åby rgdir Ymiskir ognarar Rentur og provisjón e-a . Eginpeningur: 9.1 Partapeningur 9.2 Tiltakspeningur Skuld tilsamans Danmarks Nationalbank Innanlands bankar og sparikassar Utlendskir peningastovnar 0.a. Søla av útlendskum gjaldoyra á termin 524.875 av hesum tikið við i javna 102.922 Søla av virdisbrøvum á termin v.m. 65.908 av hesum tikid við i javna 20.460 1.000 kr. 900.331 3.754.545 1.154.281 3.450.000) 103.449 24.198 180.255 116.800 6.154.646 1.000 kr. 856.662 87.671 2.356.147 0 101.421 3.401.901 316.731 233.041 45.969 1.154.281 167.922 299.327 137.500 397.974 535.474 6.154.646 FØROYA BANKI Fyrst og fremst er um- ráðandi, at blóð ikki er í fiskinum, áðrenn hann verður frystur. Í blóðinum eru fleiri enzymir, ið gera, at so at siga meiri futtur kemur í dimetylamin-gerð- ina. Ikki frysta ov leingi - Tí skal ein vanda sær minst líka væl, tá fars verður gjørt, at ikki blóð ella blóðleivdir verða malnar uppí, skal ráa fiskafarsið goymast fryst í longri tíð, sigur Marjun Hanusardóttir. Harumframt skal ansast efur, at fiskurin ikki liggur ov leingi í frystara, upp- lýsir Marjun Hanusardótt- ir. Tikið undir einum verð- ur mælt til, ikki at frysta fisk longri enn níggju mánaðir. Eisini er tað so, at jú fleiri kuldastigini eru og stødugari temperatur- urin er, minni verdur di- metylamin-innihaldið. 0 Ansið eftir pylsum Og so kann ein eisini gera, sum Bengt Ákesson mælir til: hita fiskin til 80 stig, ti lá steðgar tú dime- tylamin-gerðini. Men tá hevur tú eisini avmarka nytslumøguleikarnar, tá tú tiðnar fiskin aftur, sigur Marjun Hanusardóttir. Hin parturin er at av- marka møguleikan fyri nitrit í maganum. Tað kunnu vit gera við at eta minni ella einki av mati, har nitrit er í, Ld. pylsur. Og vaskið grønmeti Í grønmeti - serliga grøn- meti, ið er nógv 12020, og grønmeti við stórari flatu, t.d. bladgrønmeti - er nógv nitrat, og tað kann verða gjørt um til nitrit í mag- anum. - Tað er m.a. tí tað er so umráðandi at skola slíkt grønmeti sera væl, áðrenn tað verður brúkt, sigur Marjun Hanusardóttir, ið eisini mælir tl, at grónmeti og grønmetissalat ikki verdur goymt ov leingi. D4 i ] Marmulåta 1 kg - Í Best og bíligast og í | 4 fittari leikuspann til Í I børnini. { | | i | i I i I ! Ikki bert frystur fiskur Marjun Hanusardóttir leggur aftrat, at tað eru fleiri sokalladar aminir enn dimetylaminir í fiski; nøgdin veksur skjótari, tess longur fiskurin verður goymdur feskur. - Tí er umráðandi, at fiskur verður frysttur so feskur sum møguligt, tí tå ganga tær ymisku evnis- gerðirnar nógv seinni fyri seg, sigur Marjun Hanusar- dóttir. feet: wenzel petersen, tlf. 13873 Sida 5 at vanda sær Skal fiskur frystast, ræður um at gera tað so skjótt, sum til ber, sigur Marjun Hanusardóttir Aminspurningur er tí ikki ein trupulleiki, ið er serstakur fyri frystan fisk, men fyri allan proteinríkan mat, sum er meiri ella minni niðurbrotin, áðrenn hann verður etin; ræstur fiskur og væl búnaður ostur eru dómi um slíkan mat.