mikudagur 29. januar 1992síða 7

Nr. 19 — 29. januar 1992 Læknin, ið gav Helenu nýtt hjarta og nýggj lungu: Higartil hevur alt gingið sum Vit hava vonað Hósmorgunin í farnu viku fekk fyrsti føroy- ingurin nýtt hjarta og samstundis eisini nýggj lungu. Talan er um ta 20 ára gomlu Helenu Kjelnæs av Eiði, ið hevur havt hjartafeil, síðani hon var fødd. Sosialurin hevur tosað vid lækn- an, ið stóð fyri teirri stóru og krevjandi skurðviðgerðini. Seinnapartin fríggjadagin kundi Sosialurin sum fyrsti føroyski fjølmidil bera lesarum sinum ta góðu og positivu søgu, at 20 ára gamla Helena Kjelnæs av Eiði vid skurðviðgerð á Ríkis- hospitalinum í Keyp- mannahavn hevði fingið nýtt hjarta og nýggj lungu. Síðani hon var fødd við hjartafeili, hevur hon livaa við ymsum avmarkingum, sjúkan gav henni, og nú hon varð løgd undir skurð, var einki annað at gera, enn at skifta hjarta og lungu út. Tært uppá lunguni Tað sjúka hjartað hevði tært so mikið uppá lung- uni, at tey eisini máttu skiftast út. Við gðrum orð- um varð talan um eina bæði stóra og krevjandi skurðviðgerð, ið higartil ikki var gjørd í Danmark. Sosialurin hevur tosað við læknan, ið stóð fyri skurðviðgerðini. Hann eit- ur Gøsta Pettersson og er svii. Hendan skurðvið- PETER Fingig nytt < gerdin var tann næsta av hesum slag, hann hevur gjørt. »Eg må siga, at eg eri ótrúliga glaður fyri, at alt hevur gingið so væl. Hetta er ein so mikið krevjandi skurðviðgerð — bæði fyri sjúklingin og okkum, sum skulu gera hana — at rætti- liga nógv verður sett uppá spæl. Men við Helenu var nú einki annað at gera, enn at skifta hjarta lungu, so vit eru sera glað fyri, at alt hevur spælt so væl av higartil,< sigur Gøsta Pet- tersson. »Urslitid av einari slíkari skurðviðgerð er ikki eins givin og tá bert hjarta skal skiftast, men vit vónað tað besta, og higartil hevur gingið, sum vit høvdu vónað.< Rós at bera Helenu Svenski dr. med. og ser- frødingurin í hjartasjúkum og viðgerð fyri hesar, hevur eisini rósandi orð at bera Helenu Kjelnæs í Forsíðan á Sosialinum leygardagin sambandi við skurðvið- gerðina: >Tá talan er um eina so stóra skuðrviðgerð sum hesa, har sjúklingurin ikki bert skal taka ímóti einum nýggjum hjarta, men lung- um við,< sigur hann. >Og her má eg siga, at Helena hevur klárað seg ótrúliga væl. Tað er ein sera sterkur persónur, vit her hava við at gera. Tað er sjálvandi lættari hjá einum ungum menniskja at koma í gongd aftur, men hetta dómi við Helenu haldi eg higartil hava verið framúr. Skurðviðgerðin av Hel- enu Kjelnæs vardi í fimm tímar, og ikki fyrrenn einar tiggju tímar eftir skurðviðgerðina raknaði hon við aftur. Longu tá hevði hon tað sera gott, og síðani hevur í stórum bert gingið framá við henni. Ávirkar lunguni við Gøsta Pettersson sigur, at sjálv skurðviðgerðin gekk fullkomuliga sum ætlað. >Helena sær higartil út til at hava tikið væl ímóti nýggju gøgnunum, og hó- ast tað sjálvsagt ikki ber til at siga nakað heilt avgjørt um, hvussu hetta fer at spæla av, fyrrenn einar tríggjar ella fýra vikur eru gingnar, kann eg bara siga, at eg eru meira enn væl- nøgdur við úrslitið higar- til. Men best er, at ein ansar sær ikki at siga ov nógv, tí enn eru jú bara Síða 7 >Ein hjarta- og lungatrans- plantatión hevur ikki eitt givið úrslit, men higartil teknar alt gott við Helenu Kjelnæs,< sigur skurð- læknin Gøsta Pettersson nakrir dagar enn,< sigur hann. >Men Helena hevur tað gott, og eingir trupulleikar av nøkrum sum helst slag hava verið.“ Tað er ikki óvanligt, at hjartafeilir, sum tann Helena hevði, kunnu ávirka lunguni, so tey eis- ini verða skadd, men nú er ikki so vanligt longur, at so er. Verða fyrri vidgjørd Gøsta Pettersson sigur, at í dag er læknavísindin vitandi um fleiri ting við- víkjandi slíkum hjartafeil- um, og eisini verður í dag farið til verka, meðan sjúklingurin er yngri, so ein skurðviðgerð longu beinanvegin kann fyri- byrgja, at ein hjarta- og møguliga eisini lunga- transplantation gerst neyð- ug. Helena Kjelnæs er ann- ars annar sjúklingurin, Gøsta Pettersson yvirhøv- ur hevur skift bædi hjarta og lungu å. I februar 1990 gjørdi hann eina sama slag skurð- viðgerð á sjúkrahúsi í Svøriki, men hóast hann stutt eftir fór til Danmarkar at arbeiða, er tað ikki fyrrenn nú lógin um staðfesting av heiladeyða er komin í gildi í Danmark, at slík skurð- viðgerð kan verða gjørd á Ríkishospitalinum. Og ikki fyrrenn einaferð seinni í ár var ætlanin, at byrjast skuldi, men at Helena slapp framat longu nú, hevur ikki minst samband við, at støda hennara var um at verða heilt álvarslig og ein transplantatión harðliga tiltrongd. Upplivað mótsisðu >Fyri einum mánaði fekk eg her í Keypmanna- havn vitjan at hesum sjúk- frálidnir linginum, ið nú í skjótt tvey ár hevur livað við nýggjum hjarta og nýggj- um lungum, og longu er fult virkin aftur í sínum dagliga arbeiði,< greiðir Gøsta Pettersson frá. >Tað hevur nevniliga verið rættiliga stór métstøda í Danmark móti skurðvið- gerðum, har bæði hjarta og lungu verða skift út, so tí var eg vorðin so troyttur av øllum ti, ið fór fram, at eg trongdi til uppmuntring nú.< Og tað fekk svenski læknin eisini, so tað var við nýggjari megi og við nýggjum íblástri, at hann tók sær av skuðrviðgerðini av Helenu. lvi såddur um livskvalitetin >Tað, sum hevur verið ført fram av mótstóðufólk- unum, hevur verið, um ikki spurnartekin kann set- ast við lívskvalitetin hjá teimum, ið hava fingið skift hjarta og lungu út, í Tíðliga hósmorgunin fekk Helena Kjelnæs (myndin niðanfyri) nýtt hjarta og nýggj lungu við skurð- viðgerð á Ríkishospitalinum í Keypmannahavn. Maðurin, ið á skurðstovuni stóð fyri stóru og krevjandi skurðviðgerðini, tann svenski hjartaserfróðingurin og dr. med Gøsta Pettersson (myndin vinstrumegin) er sera glaður fyri, at alt higartil hevur gingið so væl >Tað, sum gav mær styrki at fara undir hesa mína næstu skurðvið- gerð av hesum slag var, at ee fekk vitjan av ti sjúklinginum, ið eg hevði skift hjarta og lungu á fyri skjótt tveimum árum síðani. Tá fekk eg mót av nýggjum. Og eg fegnist eisini um, at Helena hevur klárað tað so væl. Hon hevur verið sera sterk er, hevur alt gingið, sum v6nad.« tað skal hon eiga. Sum mun til tað, slíkar skurð- viðgerðir kosta. Men tað haldi eg, at hesin sjúkling- urin úr Svøriki so ruddiliga staðfesti yvirfyri mær, at einki var í vegin við,< sigur svenski læknin við Sosialin. Tað verða Gøsta Petters- son og hinir læknarnir, ið tóku sær av skurðviðgerð- ini, ið nú eisini halda fram við teirri viðgerðini av Helenu Kjelnæs, ið er neyðug eftir skurðvið- gerðina. Innlegd i seks víkur »Eitt er at gjøgnumføra skurdvidgerdina við góð- um úrsliti, men íkki er minni týdningarmikið, at uppfylgingin er í lagi,« sigur Gøsta Petiersson. >Í komandi tíðini skal Helena so heilt einfalt venja seg við nýggju gøgnini, og rokni eg við, at vit skulu hava hana her á sjúkrahúsinum í einar fimm ella seks vikur.« bj.