leygardagur 14. mars 1992síða 10

$ íða 10 tíðindablaðið Foreldur og børn í Danmark: /r. 52 — 14. mars 1992 anligt at børn eru statussymbol - sum foreldrini fáa sær, ti tey vilja prógva, at tey eru ein familja, men tey gera sær ikki greitt at børn ikki er "vøra”, sum tú keypir og blakar burtur, tá tú ikki tímir meira. Tad sigur Ole Flemming Pedersen, lektor á Haslev Seminarium og lærari á Børne- og Fritidssemina- riet i Haslev. Hann hevur verið i Føroyum og hildið fyrilestrar um vidurskiftini hjå børnum og foreldum i nutidarsamfelagnum. Ole Flemming Pedersen hevur eisini verið fakligur rådgevi í danska undirvis- ingarmálaráðnum í sjey ár, og veit til fulnar, hvussu nútíðar familjur í Læran um uppaling r ikki bjar ru 1esur 10OV Danmark h skal komi i sta dá SIN KKU Eg ii koyti, ið skal skiljast sum somu skeivleikar, sum eru royndir aðrastaðni Hetta er kent fyribrigdi í øllum londum, t.d. at sviar taka eftir ti, sum ameriku- menn hava roynt, danir taka eftir svium 0.s.fr., men oftast er trupulleikin tann, at skeivleikarnir ver- da endurtiknir, og at eing- in ger vart teir. Foreldur og pedagogar - Ein misskiljing hevur verið í hesum sambandi, at foreldur hava hildið pedagogar eru betur fyri at ráðgeva børnunum enn foreldrini. - Alt gott at siga um pedagogar, teir hava stórt virði og góðan kunnleika, tá tað snýr seg um at læra børnini, men teir kunnu ikki setast ístaðin foreld- rini. Ein kossur og eitt inni- ligt klemm frá foreldru- num hevur meira at týða fyri barnið, enn pedagog- Tað gerst alt meira vanligt, at tilkomin, væl útbúgvin hjún fáa sær barn, tí tað er Ole Flemming Pedersen, lektor á Haslev Seminarium: - ímyndin av eini familju. Tey nýta børnini at visa fram fyri vinum og kenningum, eins og tey syrgja fyri at barnið er ilatid nýggjastu mótaklæðini. Annars er sambandið millum foreldur og børn kenslukalt iskar góðar og flottar leik- ur í barnagarðinum. Barnagarðurin skal ver- ða eitt ískoyti hjá barn- inum í gerandisdegnum, men foreldrini eiga altíð fyrsta pláss í tilveruni barnsins. Smábern í mótaklæðum Ole Flemmimg Peder- sen heldur, at børn í dan- ska samfelagnum nærum eru at sammeta við status- symbol. Ofta snýr tað seg um at vísa børnini fram fyri vinum og kenningum, og at syrgja fyri at barnið er tað fyrsta í barnagarð- inum, sum fær nýggjasta mótaplaggið o.s.fr. Barnið gerst ímynd Hetta ér serliga galdandi fyri tilkomin foreldur, sum hava fingið góða útbúgving, hús, bil og tílíkt. Hóast tey eru hjún og ikki hava tørv á børnum, so er myndin ikki fullkomin úteftir, um tey ikki fáa sær børn. Tí verður barnið ein ímynd av myndini um familjuna, sum tey so fáa - Í Danmark er barna- talið minkað nærum niður í eina helvt - frá 1970, tá 98000 børn vóru fødd, til í fjør, tå talid var 60.000 nyfødingar. Fyri at visa å, hvussu danir prioritera, skal eg viðmerkja til stuttleika, at i sama tidarskeidi vaks hundatalið við 370.000! Fyri at runda av, plagi eg speiliga at taka til: Fortíðargranskarar fara um nøkur 100 ár at halda, at:danin var ein hundur! Avaring til foreldur Ole Flemming Pedersen heldur tað hava alt at týða fyri barnið, at tað hevur gott samband við foreldr- ini. Hetta er oftani trupult í nútíðini, tá mamman og pápin arbeiða úti, og barn- ið er á stovni allan dagin. Fyrilestrarhaldarin hev- ur hópin av kanningum og tólum at vísa á, hvussu - gongdin hevur verið í Danmark seinastu 20 árini. Hóast vidurskiftini ikki beinleið . líkjast okkara, so er ein ávís samanbering ikki til at vísa aftur. Foreldur í Føroyum - sum eru heppin at hava arbeiði - ásanna, at tey ikki hava so góðar stundir at tosa við barnið, tá øl familjan móð og troytt kemur heim úr arbeiði, skal matgerða, rudda, vaska klæðir o.a. Tá er lætt at fella í veitina, og bert sessast framman fyri t.d. sjónvarpið. - Ongi tøl eru tók, sum siga, hvussu nógva tíð for- eldrini eru saman við børnunum um dagarnar, tosa við tey, spæla ella gera okkurt ávíst saman við børnunum. Er pápi 5. min dagliga Í Danmark eru hest tøl ræðandi, men tey eru sonn, sigur Ole Flemming børn í miðal eru san 18 min. um di hesum er pápin bert 5 min. saman við barninum, L.V.s. at mamman eigur hin partin. Ole Flemming Petersen: - Tað er greitt, at barnið ikki kann gera sær eina mynd av pápanum, tá so lítil samvera er tillutad barni og pápa. Barnið finnur ikki sam- leikan við pápan, og gll kunnu hugsa sær, hvussu lemjandi slík løta er fyri pápan, sum uppalara. Tað at hava børn krevur, at tú hevur stundir at tosa við tey, geva teimum kærleika og seta teimum åvis mørk at ganga eftir í gerandis- degnum. Tað skapar barninum trygt umhvørvi. Er avleidingin al gamman skal heim aftur at ansa børnunum, ti påpin ikki kann uppfylla sinar skyld- ur? - Nei, tad er als ikki neyðugt at barnið skal liv- ga seg í skúrtifaldinum hjá mammuni, fyri at fáa góð uppvakstrarár. Tað er beinleiðis eitt afturstig, um so var. Harnæst er einki hjá mammuni at vera heima eftir, tí allar hinar mammurnar eru út, og bórnini í grannalagnum eru eisini á stovni. Hvor aldur er tann týd- ningarmiklasti hjá barni- num at hava inniligt sam- band við forledrini? - Tað eru so nógvir aldursbólkar, har foreldri- ni eru miðdepilin í lívinum hjá barninum, men tá barnið er um fimm - seks ára gamalt, og hevur havt neyvt og kensluliga trygt samband vid foreldrini, kunnu sigast at vera tydningar- mikil. - Tå barnid er vordid seks åra gamalt og hevur livad undir tryggum um- stóðum, er tað ført fyri at mynda sin egna heim, og at skilja umheimin. Sjónvarpið vánalig dadda Trupuleikin í dag er oftast tann, at forledrini lata sjónvarpið uppala barnd. Situr barnið einsa- malt framman fyri sjón- varpið, og eigin tilkomin persónur er at rådføra seg vid, so verdur myndin av umheiminum hjå hesum barni, bert avskapladar , flåkrandi myndir, fara og koma í hugaheiminum, og sum barnið ikki kann seta saman til eina mynd av veruleikanum. Tá verður fikttónin í Sjónvarpinum taðin veruliga lívið lík børn settis hava ongar møguicikar at trivast 1OUIKOM- m kann grel- frå ti, sum arpinum. torført fyri barnið, at tilveran er býtt sundur í ein barnagarðs- heim og ein heim saman við foreldrunum. Hvussu skilja tey millum órætt og rætt - úti og heima? - Tað er eingin trupull- eiki, ti børn eru so ómeta- liga skjót at umstilla seg, og eru eisini so trúgv móti foreldrunum. Tilveran er ikki ørkymlandi av teirri orsøk. Børn vita fullvæl, at heimið skal takast fram um barnagarðin, og at pedagogarnir bert eru lær- arar, meðan foreldrini eiga og eru góð við síni børn. Líkasæl foreldur Trupulleikin er - sum vit hava nógv prógv fyri í Danmark - at foreldrini nýta barnagarðin sum eitt frístað, á tann hátt, at tey ikki halda seg hava so stóra ábyrgd av teimum. - Í Danmark hava vit royndarkommunur, sum skipa seg á annan hátt enn Framhald á síðu 11 á