mikudagur 18. mars 1992síða 9

Nr. 54 — 18. mars 1992 Ss iða 9 Samfelagsins grundsúlur og ein bebbaræddur fiskasølustjori Heilt aftur i tey elstu samfeløgini vita vit um — til frumindisku mentanina (Veda mentanin) — hevur menniskjan skilt millum vinnuliv, andsliv og rætt- Hóast umsitingin av hesum samfelagsins grundsúlum hevur verið ymisk upp gjøgnum øldir- nar, so er tad fyrst nu tey seinastu hálvthundrað ár ini, at vit í Vesturheim- inum av álvara eru um at missa úr eygsjón stóra týdningin av at menna hesar >súlur< í samljóð. Øl] vita sjálvandi at vit hava eitt rættarlív, men floyminum av nýggjum lógum fyri at takka, so er fyri tey flestu hetta rættarlív lítið annað enn ein »makt«, sum sigur, at so og so nógv kanst tú loyva tær at »gera« áðr- enn tú ert í vanda fyri at fáa bót ella verða settur í geglið. Andslívið er fyri tey flestu = Fróðskaparsetrið, Norðurlandahúsið, kirkj- urnar, = samkomuhúsini, reyðvín og so okkurt „sum tey hålvøru fjasast viða. Vinnu- og búskaparlív- ið, harafturímóti vita øll hvat tað er, tí TAÐ ER ALT! Búskapurin etur seg eis- ini skjótari og skjótari og djúpari og djúpari inn í alt og øll og hevur skjótt fult ræði yvir bæði rættarlívi og ands- og mentunarlívi. Einans tað sum kana vig- ast, mátast og roknast út í krónum og oyrum hevur virði fyri teir 10—12 al- máttugu menn, ið veru- liga stýra okkara landi í dag! Vit eru ikki longur eitt samfelag har 45.000 menn- iskju liva, men 1.800 tons føroyingar, harav 560 tons eru havnarmenn, 203 tons klaksvíkingar, 28,7 tons hvalbingar osfr. Umleið 4 tons feroying- ar og nekur hundrað kilo danir arbeiða á Feroya Fiskaselu í dag. Partur stjórans er o.u. 0,075 tons. Tey umleið 4 Fiskaselu- tonsini hava eina samlaða longd upp á o.u. 92 m. Fiskaselumátturin er verri at meta um, men stórt meira enn 10—12 HK er hann neyvan. Er Fiskasølan leys av allar ábyrgd? Fjelmiðlarnir kunnu for- telja okkum at Fiskasølan (soleiðis má tað skiljast) í samband við selu av rækj- um hevur roynt at »snytt« EF, og fyri tað fáa vit eina bót upp á kanska upp í 80 mill. kr. ella meira. Sum útflytari av >ó- lukku-rækjunum« er tað eyðsæð at Fiskaselan hevði ábyrgdina av at ansa eftir og vátta, at einki óregluligt fór fram sambært galdandi lógum og sáttmálum. Tað hava so tey 4 tonsini / 92 met- rarnir ikki gjørt, og heldur ikki sær tað út til at hjálpa at okkara fíggjar- málaráðharri biður EF um fyrigeving. 4 tons / 92 m og 80 mill. kr. í halli svarar til eitt meðalhall uppá kr. 20.000 pr. kg. ella kr. 870.000 pr. m fólk á Fiskasøluni! Men hvat sigur ákæru- valdið? Er Fiskaselan veruliga ein so almáttug- ur stovnur, at hann gong- ur leysur av allari ábyrgd? Øll eru vit samd i, at tað er heilt burturvið av EF at greipa okkum saman við norðmonnum í laksamál- inum, og øll kunnu vit halda at tað yvir-tjóðar- sjálvsekni, og tann »omanifrå og niður<-hug- burður, ið eyðkennir EF- skrivstovuveldið meira og meira, er sera ódámligur. Men mýggjabitin Feroyar ger einki við fílin EF, og minst av øllum í rækju- målinum, ti har var tad myggjabitin ið stakk fyrst! Við haianum millum beinini til Brússel Vit hava bert eittans at gera nú, sigur nýklakti fiskaselustjórin, og tað er at sekja limaskap í EF beinanvegin, annars fer landið í hundarnar, fyri ikki at siga tað, sum verri er. Tað var nágreiniliga sum at hoyra svávul- prædikantin, tá hann demir okkum neyðars syndarar, ið ikki skilja bíbliuna eins og hann, í æviga pínu og tannagrísl, um vit ikki umvenda okk- um til hansara tulking beinanvegin. Ja, sjálvt »prædikantmyndin« var hin rætta: Penur maður, penan jakka, nýstrokin skjúrta og úrvalt slips (einki gaið meint við hes- um) — ella sum onkur skuldi havt sagt í bussin- um til Vestmanna: >Tá ein so penur maður í so týð- andi starvi sigur, at vit mugu fara í EF beinan- vegin, ja, so má tað vera rætt«. Sjålvandi skal Bjarti Mohr hava loyvi at halda hvat hann vil um lima- skap i EF fyri at fåa end- rnar at møtast i vinnuni og serstakliga hjå Fiska- søluni, nå tad sansar at, men tå hevur hann so sanniliga eisini skyldu at leggja afturat, at tað sjálvandi kundi hugsast, at við eðrum fólkum í leiðsluni fyri Fiskaseluna, so heyði framtíðarmyndin kanska verið ein heilt onn- ur. Rækjugølan í sjálvum sær er tó ikki hansara hevuðpína — hon var ein veruleiki áðrenn hann tók við. Kreppan í okkara sam- felag er fremst av øllum ein hugsjónarkreppa, júst tí okkara vinnulív verður stýrt av nekrum heilt fáum turrgeldum Stóri- beiggjum, ið útihýsa øll- um eðrvísi hugsandi — t.v.s. ollum hugsjónum, ið ikki falla saman við leingj- an av teirra egnu vekstur- farlinjum. Stóribeiggjar- nir eru tó ikki so býttir, at teir ikki duga at skilja, at skulu teir yvirliva í sínari maktsteðu enn nekur ár, so má tað verða undir EF- paraplyuni. N evndu far- linjur peika eisini allar sum ein beinleiðis inn í Brússel. Rækjugølan og EF-limaskapur Fyri stuttum frættist, at samanlagt o.u. 85—90% av donsku fólkatings- limunum vóru als ikki greiðir yvir, at danating kom at missa at siga alla sína lóggevandi makt, sama dag sum nýggja >Europaparlamentið< tók við. Hvussu stendur til við EF-kunnleikanum hjá okkara legtingslimum? — Hjá t.d. Birgiri og Ed- mundi? Er tað tilvildar- ligt, at hesir báðir júst eru teir, ið rópa harðast »JA« til EF? — Ella spekir rækjugølan eisini her? Gamla Sovjet og EF Dreymur Eystan-land- anna: Fræisi og himmiriki á jørd gjøgnum marknað- arbúskap er sum kunnugt vorðin ein marra fyri hesi neyðars lond. Dagliga frætta vit um hungurs- neyð og meira og minni beinleiðis kríggj millum nýggju lýðveldini og ym- iskar etniskar minnilutar og eisini teirra millum. Í EF bólgnar skriv- stovuveldið sum ongantíð áður. — Ødrumegin sum eitt úrslit av >fríu kapp- ingini<, ið hevur við sær, at øl! kríggjast máti ellum, og mugu tí steðugt fleiri fólk verða sett at ansa eftir at »kriggid« fer »regluliga« fram (kara- mellur, hýtir, sengur, pylsur, fiskabollar, hesnarungar osfr. — alt skal gerast eins í vavi). Hinumegin mugu eisini stødugt fleiri fólk setast fyri at styrkja um verju- garðarnar mótvegis hinum partinum av út- heiminum — í fyrstu syftu USA, Japan, Canada, Arabaralondini og Au- stralia. Munurin á frælsishválv- inum í gamla Sovjet og EF? Í EF er rásarúmið eitt sindur sterri og hevur betri útgerð. Fólkið hevur yvirhevur eisini fleiri hentleikar, fær betri mat og gongur penari ílatið Men so er eisini alt sagt. Tað tók 70 ár áðrenn tolna russiska bjernin reistist og tveitti leinkj- urnar. So tolin er ikki tann ungdómurin. ið nú veksur upp innan fyri verjugarð- arnar í EF. 5 ár? — 7 ár? Longri tíð hevði eg ikki vágað at sagt at EF var lív lagað við tí stýrisskipan, ið ætl- andi skal valda í hvussu so er øldina út. Eins og í gamla Sovjet líta EF-politikararnir at samfelagnum sum er tað ein »mekanisma«, ið aktar mekaniskar lógir. Teir hava líka lítið sum Birgir, Edmund og nú Bjarti lært, at ein stýrir ikki samfelagnum við at trýsta á telduknettar, sama hvussu framkomin teldan er. Í Sovjet gekk hetta eina tíð við at skjóta Tórmóður Dahl, verkfróðingur: Einans tað ella fongsla øll tey, ið ikki rinu við Marx-diskilin, men sum tidin leid fekk teldan virus-sjúkuna »Ånti-Marx« og sprongd- ist. Sama verður náttúru- neyðugt at henda við Kohl-telduni í EF, av tí einfeldu orsøk, at sam- felagið ikki er ein mekan- isma, men ein livandi skepna (organisma) ið bert kann fylgja lívsins lógum. Samanumtikið Og her eri eg aftur har eg byrjaði — við samfelag- sins grundsúlum: Vinnu- lívið, mentunarlívið og rættarlívið. Menna vit ikki hesar súlur í samljóð hver við aðra, so má tað náttúru- neyðugt enda galið. Tí eins og frælsi má valda í andslívinum og javnrætt- indi í rættarlívinum, so má breið samvinna valda í vinnu- og búskaparlívin- um og ikki sum nú: eitt kríggj eil ímóti ollum. At hålovada fria kapp- ingin skal gera at allir veruprísir koma á sína rettu legu, og at vit á tann hátt skulu fåa eitt sam- felag í javnvág, er stersta lygn Vesturheimsins nakrantíð. Tveir heims- bardagar í okkara eld tala fyri seg eins og steðuga príshækkingin tey seinastu hálvt hundrað árini. Um meguligt enn verri verður steðan, tá vinnu- og búskaparlívið, sum nú etur seg meira og meira inn í ands- og ment- unarlívið og rættarlívið, skjótt hevur tamarhald á samfelagnum í síni heild. Tá upploysist sjálv ment- anin innanífrá — vit fáa eitt Europa í kaos. Óivað eru tað íkki tílík- ar framtíðarvánir Birgir, sum kann vigast, mátast og roknast út í krónum og oyrum hevur virði fyri teir 10-12 almáttugu menn, ið veruliga stýra okkara landi í dag Edmund og Bjarti hava í- myndað sær við EF-lima- skapinum EF-Europa er sum kunnugt um at verða út- pínt fyri alt tilfeingi, og eru tí uppá seg tilfeingis- veik lond sum Sveríki og Finnland nóg minni áhugaverd sum nýggir limir enn t.d. Noreg, Gren- land. Ísland og Feroyar Tað skínur skilliga fram av tí búskaparliga trýstin- um, EF leggur á td. Noreg, Grenland og okk- um og tað skein eisini fram av reðu Kohl's í Norðurlandaráðnum. Livst so spyrst. Tormóður Dahl MOTOROLA LMR-telefonir Søla & tænasta H..J. Michelsen Handan A 0, iorsnavn tif. 144 14 - fax. 18045